PIV 2026 · Artikolo 6117
★historio
Derivaĵoj en la artikolo 15
★ historio
1 scienco pri la kronologio de la pasintaj okazaĵoj de la homaro kaj de sociaj faktoj: geografio kaj kronologio estas la du okuloj de historio ➞ sociologio.
2 rakonto pri gravaj memorindaj okazaĵoj, kronologie aranĝitaj: antikva historio la historio de la centjara milito la historio de Jesuo tiuj historioj de nia vivo! Z ilin vi ja konas el via Biblia historio Z ➞ analoj, kroniko 2.
3 sufiĉe ampleksa kaj grava okazintaĵo: mi rakontos al vi la tutan historion Z ĝi estas historio, pri kiu mi ne volas paroli Z kion vi diros pri tia historio? Z vi kuraĝas ankoraŭ agi tiamaniere post la historio de antaŭe! Z tra la tuta mondo li disportos la historion Z ➞ aventuro.
4 fantazia rakonto por amuzi aŭ doni moralan instruon: en la tuta mondo neniu scias tiom multe da historioj, kiel la dio de dormo Z mi dankas vin, ke vi rakontas al la knabo historiojn Z la pli aĝaj jam postulas historiojn kun pli profunda enhavo Z li al gastoj historiojn diris belrakonte G sed tio ĉi estas alia historio ➞ anekdoto, fabelo, novelo.
5 mensoga rakonto: li diros al vi cent aliajn samspecajn historiojn, kiujn li sonĝis Z vi havas la arogantecon rakonti al mi centon da malsaĝaj historioj Z
historia
1 rilatanta historion: historia verko
2 registrita de la historiistoj; efektiva: historia fakto
3 tia, ke oni pri ĝi posedas skribajn dokumentojn: la historiaj tempoj
4 registrinda de historio; tre grava aŭ decida: historia momento
historieco eco de io, kio estas historie vera: la historieco de Jesuo estis pridubata de kelkaj verkistoj
historieto mallonga historia anekdoto.
historiisto sciencisto pri historio: Tucidido estis la plej granda antikva greka historiisto ➞ historiografo, analisto, kronikisto.
alternativa historio BELE FOTO ukronio.
artohistorio fako de historio, kiu studas la evoluon de arto.
fruhistorio
1 transira periodo inter prahistorio kaj historio, kiam ekzistis nur nerektaj skribaj dokumentoj pri la koncernaj homaj socioj.
2 scienco pri fruhistorio 1.
literaturhistorio scienco pri la esploro de la historio kaj kondiĉoj de la literaturo aŭ tra la tempo en unu lando, aŭ en pluraj landoj je la sama epoko (kompara literaturhistorio).
mondohistorio speco de historio, kiu prezentas la disvolviĝon de la homa civilizo sur la tuta tero kaj ne en unu lando aŭ nacio aparte.
naturhistorio (arĥaismo) = naturscienco.
prahistoria rilata al prahistorio: la prahistoriaj civilizacioj la prahistoriaj bestoj
prahistorio
1 studo de la originoj: la prahistorio de la tero
2 periodo de tempo inter la ekhomiĝo kaj la apero de skribaj dokumentoj.➞ fruhistorio.
protohistorio fruhistorio.
religiohistorio studo pri la estiĝo kaj evoluo de la diversaj religioj.