PIV Reta Vortaro

PIV · 11970

pens/i

1 () Praktiki la kapablon, per kiu ni formas k kunligas ideojn: mi pensas, do mi ekzistas ; mi estas tro laca, por klare pensi; kiu multe babilas, pensas malmulte ; li parolis ne pensinte; libere pensi; tio donas al vi ion por pensi!. rezoni.

2 Praktiki tiun kapablon okaze de difinita objekto: a) (pri) pensi pri tiu demando oni povos nur post la paso de longa tempo ; ŝi pensas pri kampo k aĉetas ĝin ; ŝi iris k pensis pri nenio ; oni povis pensi nur pri ĝojoj k plezuroj ; pri tio vi pensas malpli ol pri via marĉeja princino! ; nun pensu (zorgu) iom ankaŭ pri viaj propraj infanoj! ; antaŭ ĉio pensu pri vi mem! ; ĝi pensis pri tio, kiel ĝi estis mokata k persekutata ; ĝi tute ne pensis pri tio, kiom multe da okuloj ĝin serĉadis ; b) kun neŭtra objekto (): tiu nur ripetas, kion aliaj pensis antaŭ li; ŝerce dirite, cele pensite .

3 Havi motivon por supozi, opinii: a) (+ ): mi kredeble ne povos veni, ĉar mi pensas, ke mi mem havos hodiaŭ gastojn ; mi pensas, ke jes; ĉiu, kiu ŝin vidis, povis pensi, ke li vidas la patrinon ; sur la lago naĝis blankaj cignoj, pri kiuj oni antaŭe pensis, ke ili estas ŝaŭmo ; ĉu vi pensas, ke ŝi volus naĝi? ; ni ne estas tiel naivaj, kiel pensas pri ni kelkaj personoj ; b) (kun neŭtra objekto) ( + pri) kion vi pensas pri mia projekto? .

4 (+ ) Intenci: kiam vi eliris el nia magazeno, mi pensis kuratingi vin sur la strato ; mi pensas kaŝi indiferentecon, dum mi ŝajnigas min indiferenta ; kion vi pensas fari?.

penso. Tio, kion oni pensas: diversaj pensoj, pezaj k maldolĉaj, iris tra la kapo de G. ; libere eldiri sian penson; pensoj iras trans limo sen pago k timo ; estas malfacile sekvi viajn pensojn ; tio okupis liajn pensojn ; li povosciis plene esprimi siajn pensojn en tranĉskulptita peco da ligno ; li, la penso de ŝia amo, ŝia tuta fiero ; penso pri io, al iu. fadeno.

pensado. La kapablo, per kiu ni pensas k praktikado de tiu kapablo: pensado estas neebla sen lingvo; ŝia eta kapo kliniĝis sub la pezo de la pensado.

pensema. Inklina, kutimiĝinta al pensado.

pensiga. Prezentanta temon por pensado, inspiranta pripenson.

pensulo, pensisto. Homo, kiu kutimas profunde pensadi: legado de verkoj de la grandaj pensistoj ; oni ne bezonas esti pensisto, por tion diveni. filozofo.

antaŭpensi () Prepari en penso, antaŭ ol agi: antaŭpensita krimo; pro ia neantaŭpensita eraro de nia flanko .

ekpensi () Abrupte ricevi en la menson ian penson: ĉu vi ekpensis iam pri tio, kio propre levis la homaron tiel alte super ĉiuj bestoj? ; kio! ĉar viro ekpensas edziĝi kun ni, tial estas necese […] ; ĝi sidis en angulo […], tiam ŝi pretervole ekpensis pri la freŝa aero k la lumo de la suno ; ĉe tiu ekpenso li stariĝis.

elpensi () Rezultigi ion per penso: ili elpensis tutan historion ; elpensi malbonon , mensogon ; mi simple elpensadis vortojn, penante, ke ili estu kiel eble plej mallongaj ; elpensi aparaton ; li pulvon ne elpensis . eltrovi, inventi, malkovri.

elpenso. Produkto de penso: la dormo estas bela elpenso! ; «Mensogo k elpenso!» li diris .

elpensinto. Tiu, kiu estigis ion novan per sia penso: kiom da suferoj k mokoj la elpensinto (de la vapormaŝino) devis elporti! .

enpensa. Absorbita en ia penso: ŝi estis ĉiam silenta k enpensa ; ŝi enpense staris apud la pomarbo ; li fariĝis ĉe tio tute enpensigita ; ĉiu timas enpensiĝi serioze eĉ unu minuton pri la mokata ideo ; Helga enpensiĝinte klinis sian kapon . mediti.

krompenso. Kaŝita penso.

nepensebla. Tia, ke oni ne povas aŭ volas pensi pri ĝi: tio estas nepensebla solvo; instinktoj, sentoj, rememoroj, kiuj forturnis ŝin de tiu vojo, kiuj faris ĝin nepensebla por ŝi .

pripensi () Uzi siajn mensajn fortojn super iu objekto, por atingi juĝon aŭ decidon: vi aŭtomate ripetis tion, kion vi supozeble neniam pripensis ; ni vivas ĉi tie de pli longatempe ol ŝi, tion ŝi devus pripensi! ; pripensi respondon ; ne pripensu malbonon kontraŭ via proksimulo ; donante nenion pretan, pripensitan k elprovitan ; nepripensita parolo ; () pripensu malrapide k agu decide ; ne turnu atenton sur tion, kion diras Petro aŭ Johano, sed pripensu mem! . konsideri, mediti, pesi, projekti.

pripensado. Ago de tiu, kiu pripensas: post pli longa pripensado li trovis […] ; ne penu riĉiĝi, forlasu vian pripensadon .

pripensema. Inklina al pripensado: vi estas tre pripensema k prudenta homo .

senpripensa. Ne havanta inklinon aŭ kutimon pripensi: malserioza k senpripensa karaktero; de senpripensa rekomendo venas ploro k plendo ; kiu ĉion senpripense parolas, aŭdos tion, kion li ne volas ; la semitaĵo, kiun ni ŝutis en senpripenseco . frivola, vanta.

kaŝpenso. Penso, kiu gvidas ies agadon, sed kiun tiu kaŝas, por pli certe atingi la celon.

liberpensa. Ne agnoskanta dogmojn: li aliĝu al komunumo liberpensa .

liberpensulo. Homo liberpensa: liberpensulo, kiu oficiale apartenas al la komunumo hebrea .

profundpensa. Tia, ke oni ĝin serioze, profunde pripensis: profundpensa analizo de la esenco de amo ; volu nun rakonti fabelon, ian profundpensan k edifan ; eksterordinare profundpensa opinio .

trudpenso. Obsedo.