PIV 2026 · Artikolo 11970
★pensi
Derivaĵoj en la artikolo 31
- penso
- pensad/o
- pensem/a
- pensig/a
- pensul/o
- pensist/o
- antaŭpensi
- ekpensi
- ekpenso
- elpensi
- elpenso
- elpensaĵ/o
- elpensint/o
- enpensa
- enpensig/i
- enpensiĝ/i
- kaŝpenso
- krompenso
- liberpensa
- liberpensul/o
- ne/antaŭpensit/a
- nepensebl/a
- ne/pripensit/a
- pripensi
- pripensad/o
- pripensem/a
- profundpensa
- profund/apensa
- sen/pripensa
- sen/pripensec/o
- trudpenso
★ pensi
1 ntr praktiki la kapablon, per kiu ni formas kaj kunligas ideojn: mi pensas, do mi ekzistas B mi estas tro laca por klare pensi kiu multe babilas, pensas malmulte Z li parolis ne pensinte libere pensi tio donas al vi ion por pensi! ➞ rezoni.
2 pensi 1 rilate difinitan temon: tio estas tia sensignifa demando, ke pensi pri ĝi oni povos nur post longa tempo Z ŝi pensas pri kampo, kaj aĉetas ĝin MT ŝi iris kaj pensis pri nenio, ŝi forpelis de si ĉiujn pensojn Z oni povis pensi nur pri ĝojoj kaj plezuroj Z pri tio vi pensas malpli ol pri via marĉeja princino Z nun pensu zorgu iom ankaŭ pri viaj propraj infanoj! Z antaŭ ĉio pensu pri vi mem Z ĝi pensis pri tio, kiel ĝi estis mokata kaj persekutata Z ĝi tute ne pensis pri tio, kiom multe da okuloj ĝin serĉadis Z
tr kun nedifina objekto tiu nur ripetas, kion aliaj pensis antaŭ li ŝerce dirite, cele pensite Z
3 havi motivon por supozi aŭ opinii ion:
kun subpropozicio mi kredeble ne povos veni , ĉar mi pensas, ke mi mem havos hodiaŭ gastojn FE mi pensas, ke jes ĉiu, kiu ŝin vidis, povis pensi, ke li vidas la patrinon FE sur la lagoj naĝis blankaj cignoj, pri kiuj mi antaŭe pensis, ke ili estas ŝaŭmo Z ĉu vi pensas, ke ŝi volus naĝi ? Z ni ne estas tiel naivaj, kiel pensas pri ni kelkaj personoj Z
kun nedifina objekto + pri kion vi pensas pri mia projekto? B kion la albanoj ĝenerale pensis pri Jendrik? CPi
➞ kredi, opinii.4 + infinitivo intenci: kion vi pensas fari? FK oni devos pensi enporti ankoraŭ plibonigojn Z mi tute ne pensis kunporti ilin ALö
penso io, kion oni pensas: diversaj pensoj, pezaj kaj maldolĉaj, iris tra la kapo de Georgo Z libere eldiri sian penson pensoj iras trans limo sen pago kaj timo Z estas malfacile sekvi viajn pensojn Z tiu libro interesis lin kaj okupis liajn pensojn Z li povoscias plene esprimi siajn pensojn en tranĉskulptita peco da ligno Z li, la penso de ŝia amo, ŝia tuta fiero Z penso pri io penso al iu ➞ fadeno.
pensado la kapablo, per kiu ni pensas, kaj praktikado de tiu kapablo: pensado estas neebla sen lingvo ŝia eta kapo kliniĝis sub la pezo de la pensado
pensema inklina aŭ kutimiĝinta al pensado.
pensiga prezentanta temon por pensado; inspiranta pripenson.
pensulo, pensisto homo, kiu kutimas profunde pensadi: legado de verkoj de la grandaj pensistoj Z oni ne bezonas esti pensisto por tion diveni ➞ filozofo.
antaŭpensi tr prepari ion en penso antaŭ ol agi: antaŭpensita krimo
ekpensi ntr abrupte ricevi en la menson ian penson: ĉu vi ekpensis iam pri tio, kio propre levis la homaron tiel alte super ĉiuj aliaj bestoj ? Z kio! ĉar viro ekpensas edziĝi kun ni, tial estas necese Z la anasido sidis en angulo Tiam ĝi pretervole ekpensis pri la freŝa aero kaj la lumo de la suno Z
ekpenso ago ekpensi: ĉe tiu ekpenso li stariĝis
elpensi tr rezultigi ion per penso: ili elpensis tutan historion Z elpensi malbonon MT elpensi mensogon MT mi simple «elpensadis» vortojn, penante, ke ili estu kiel eble plej mallongaj Z elpensi aparaton B li pulvon ne elpensis Z ➞ eltrovi, inventi, malkovri.
elpenso, elpensaĵo produkto de penso: la dormo estas bela elpenso Z «mensogo kaj elpenso!» li diris Z la afiksa sistemo de Esperanto estas unu el la plej grandaj elpensaĵoj de Zamenhof JWe
elpensinto iu, kiu estigis ion novan per sia penso: kiom da suferoj kaj mokoj la elpensinto de la vapormaŝino devis elporti! Z
enpensa absorbita en ia penso: ŝi estis ĉiam silenta kaj enpensa Z ŝi enpense staris apud la pomarbo Z ➞ mediti.
enpensigi absorbi iun en penso: li fariĝis ĉe tio tute enpensigita Z
enpensiĝi absorbiĝi en penso: ĉiu el ili timas enpensiĝi serioze eĉ unu minuton pri la mokata ideo Z Helga enpensiĝinte klinis sian kapon Z
kaŝpenso penso, kiu gvidas ies agadon, sed kiu diferencas de ties esprimita motivo.
krompenso
1 aldona penso: «jen mia filo,» Filono diris. «Kaj lia patrino,» li aldonis kiel krompenson ALö
2 kaŝita penso: interpreto, peza je politikaj krompensoj MD
liberpensa ne agnoskanta dogmojn: ili aliĝu al komunumo liberpensa Z
liberpensulo homo liberpensa: liberpensulo, kiu oficiale apartenas al la komunumo hebrea Z Sin. libertino 2.
neantaŭpensita tia, ke oni ne antaŭpensis ĝin: pro ia neantaŭpensita eraro de nia flanko Z ➞ neantaŭvidebla.
nepensebla tia, ke oni ne povas aŭ volas pensi pri ĝi: tio estas nepensebla solvo instinktoj, sentoj, rememoroj, kiuj forturnis ŝin de tiu vojo, kiuj faris ĝin nepensebla por ŝi Z
nepripensita tia, ke oni ne pripensis ĝin: nepripensita parolo MT
pripensi tr uzi siajn mensajn fortojn rilate iun temon por atingi juĝon aŭ decidon: vi aŭtomate ripetis tion, kion vi supozeble neniam pripensis Z ni vivas ja ĉi tie de pli longatempe ol ŝi, tion ŝi devus pripensi! Z pripensi respondon MT ne pripensu malbonon kontraŭ via proksimulo MT donante nenion pretan, pripensitan kaj elprovitan Z pripensu malrapide kaj agu decide Z ne turnu atenton sur tion, kion diras Petro aŭ Johano, sed pripensu mem Z ➞ konsideri, mediti, pesi ① 2, projekti.
pripensado ago pripensi: post pli longa pripensado la cikonio tamen trovis, ke Z ne penu riĉiĝi; Forlasu vian pripensadon MT
pripensema inklina al pripensado: vi estas tre pripensema kaj prudenta homo Z
profundpensa, profundapensa
1 serioze kaj profunde pripensata aŭ pripensita: profundpensa analizo de la esenco de amo Z volu nun rakonti fabelon ian profundpensan kaj edifan Z eksterordinare profundpensa opinio Zinstruitaj homoj skribadis ankoraŭ profundapensajn traktatojn Z «volu nun rakonti fabelon» «ian profundpensan kaj edifan» Z li esprimis eksterordinare profundpensan opinion Z
2 pense pensanta: profundapensa verkisto
senpripensa ne havanta inklinon aŭ kutimon pripensi: malserioza kaj senpripensa karaktero de senpripensa rekomendo venas ploro kaj plendo Z kiu ĉion senpripense parolas, aŭdos tion, kion li ne volas Z ➞ frivola, vanta.
senpripenseco manko de inklino aŭ kutimo pripensi: la semitaĵo, kiun ni ŝutis en senpripenseco Z
trudpenso obsedo.