PIV · 7007
★ĵet/i
★ĵet/i (tr)
1 Rapide aŭ vivege formovi de si tra la aero: ĵeti al iu ŝtonon, pilkon, grenadon; ĵeti ŝnuron al dronanto, oston al hundo; ĵeti perlojn antaŭ la porkojn Z, polvon en la okulojn Z, bastonon en la radon Z; frenezulo, kiu ĵetas fajron, sagojn k morton X; ĵeti leteron en la parperkorbon; mi ĵetis ĉirkaŭen spesojn k spesmilojn; la ŝipo ĵetis la ankron en la haveno Z; la reto apenaŭ estis ĵetita en la akvon […] Z; oni tuj ĵetis lin sur ĉaron Z; ĵeti iun en riveron, tra la fenestro(n); sur la baskon oni ĵetas loton; sed ĝia tuta decido estas de la Eternulo X; li ĵetis monpaperujon sur la marmoran plataĵon Z; (f) ĵeti la kulpon Z, la respondecon Z sur iun; ĵeti kalumniojn B, miskrediton sur iun.
2 Rapide aŭ senzorge surmeti: ĵeti nigran tukon sur sian kapon, ŝalon sur ies ŝultrojn; ĵeti vualon sur ŝian nudecon.
3 Rapide aŭ vive direkti korpoparton al iu flanko: ĵeti la brakojn antaŭen; kun la kapo ĵetita posten B; ĵeti la okulojn sur ion Z, la manon sur monerojn; (f) ĵeti la rigardon ĉirkaŭen Z; ĵeti flugan rigardon sur iun Z, al io Z; kelke da rigardoj ĵetitaj sur ŝin Z; pasante ĵeti vorton al iu B.
4 Malmilde, vivege puŝi aŭ peli: ĵeti iun kontraŭ muron, teren; ventego ĵetis teron sur lian ĉerkon Z; la ventego ĵetis ŝipojn sur la rifojn Z; (f) kiom multe da homoj estas ĵetitaj en ĉi tiun mondon por malfeliĉo? Z.
5 Vivege aŭ subite eligi el si: la fajrujo ĵetis vivan flamon; ĵeti grandan fumon, multajn fajrerojn; la suno ĵetis oblikve siajn radiojn; la montoj ĵetis longajn ombrojn sur la ebenaĵon B; ĝi sendube ĵetos sur vian vojon lumon tre helan Z; (f) ĵeti larmojn, ĝemojn; ĵeti teruran krion B; ĵeti minacojn al iu; ĵeti rapidan adiaŭon; ĵeti ofendon al iu en la vizaĝon Z.
6 (f) Subite estigi ian senton ĉe iu, aŭ meti iun en ian sentostaton: ĵeti en iun la timon de Dio; ĵeti teruron sur la landon; ĵeti iun en ĝojon Z, en mizeron Z; ĵeti la loĝantaron en grandan timon B; lia morto ĵetis ĉiujn en profundan funebron; senkulpe li estis ĵetita en suferojn k mizeron Z.
sin ĵeti
1 Rapide k konscie movi sian korpon direkte al aŭ en: kvinope ili ĵetis sin sur min Z; li ĵetis sin kun ŝi en la maron Z; sin ĵeti al la spegulo B; kiam Haman vidis, ke Mordeĥaj ne ĵetas sin vizaĝaltere antaŭ li […] X; kun krio de ĝojo la infano ĵetis sin al ŝi renkonte Z; Francisko ĵetas sin al li sur la kolon Z; Moor ĵetas sin sur la teron Z.
2 Ĵetiĝi: la koro sin ĵetas en mi Z.
ĵeto. Ago de iu, kiu ĵetas, k rezulto de tiu ago: per unu ŝtono oni du ĵetojn ne faras Z; fari bonŝancan ĵeton (de ĵetkuboj); la ĵeto estas farita Z; elekti, decidi per ĵeto de monero (ĉu kapo, ĉu dorso); per unu ĵeto de la ponardo Z; trejni sin je la ĵeto de la disko.
ĵetadi. Daŭre aŭ ripete ĵeti:
1 por signo de bona humoro oni ĵetadis al si la ostojn reciproke en la vizaĝon Z; estis tro multe da haringoj, oni ĵetadis ilin returne en la maron Z; (f) ĵetadi insultojn;
3 ili ĵetadis kaŝitajn rigardojn sur la aliajn Z;
4 la maro ĵetadis altajn ondojn Z;
5 la nuboj ĵetadis ombron sur la akvon Z; (f) ĵetadi teruron sur la popolojn X.
sin ĵetadi
1 Ripete sin ĵeti: ŝi ofte ĵetadis sin de la deklivo en la fluon de la golfo Z.
2 Ĵetiĝadi: li ĵetadis sin sur sia seĝo tien k reen Z.
ĵetado. Daŭra aŭ ripeta ago de iu ĵetanta.
ĵetaĵo. Tio, kio estas ĵetita.
ĵetegi. Per granda forto ĵeti.
ĵetiĝi
1 Iĝi ĵetita: ili ĵetiĝu en fajron, en abismojn, ke ili ne leviĝu X; ĵetiĝi en la okulojn Z (f: evidentiĝi); ondo da sango ĵetiĝis en ŝian kapon Z; la maro malkviete ĵetiĝis sur la teron Z; torente ĵetiĝis malsupren la akvo Z.
2 Vive movi sian korpon, kvazaŭ per instinkta, nekonscia movo: li nur iom ĵetiĝis malantaŭen k ekklakis per la fingroj Z; ŝi ĵetiĝis sur la teron k fosis per siaj ungoj Z; Janjo ne ĵetiĝis al ŝia kolo, kiel ŝi faradis antaŭe Z; ĉi tie mi devas resti k kuŝi (ĵetiĝas sur la teron) Z.
ĵetiĝadi. Malkviete, ripete sin turni de unu flanko al alia, ŝanĝadi sian sidan aŭ kuŝan pozicion: la infano ĵetiĝadis sur la litaĵo kun preskaŭ senĉesa tusado Z; (f) pasioj, kiuj antaŭe dormis profunde, nun estis vekitaj k furioze ĵetiĝadis Z. ☞ ruliĝadi.
ĵetilo. Ilo, konsistanta el tiucele eltranĉita rimeno, k servanta por ĵeti malproksimen pezan rondan objekton: David prenis ŝtonon, ĵetis per la ĵetilo k trafis la Filiŝton X. ☞ propulsilo.
deĵeti
1 Faligi aŭ forigi per ĵeto: deĵeti la ŝuojn Z, sian veston Z; la ĉevalo deĵetis sian rajdanton; (f) vi deĵetos lian jugon de via kolo X.
2 Lasi fali de si: serpento deĵetas sian haŭton; (f) subite deĵetante de si la seriozecon, kiu sen lia intenco falis sur lin […] Z; kiam mi deĵetos mian pseŭdonimon […] Z.
★disĵeti. Disen ĵeti: disĵeti monerojn al buboj; per nezorgeca mano, kiu videble kutime disĵetadis grandajn sumojn […] Z; la plenluno disĵetadis brilon k lumon Z.
disĵeto ☐ Ŝanĝo de la rapido de partikloj pro kolizio kun alia partiklo: oni observas la dinamikon de molekuloj per disĵeto de neŭtronoj; lumdisĵeto estas grava tekniko por studi koloidojn.
disĵeteco Z. Disĵetiteco.
disĵetiĝi. Iri, kuri disen: ili disĵetiĝis antaŭ la malamikoj X.
disĵetita. Maldense lokita: domoj k bienoj troviĝis disĵetite inter sablaj montetoj Z; apartaj disĵetitaj ekzemploj Z; mi vidis ĉiujn Izraelidojn disĵetitaj sur la montoj, kiel ŝafoj, kiuj ne havas paŝtanton X. ☞ dissemi.
disĵetiteco. Stato de io disĵetita: la disĵetiteco de la laboro Z.
ekĵeti. Subite ĵeti: ekĵeti krion.
★elĵeti
1 Eligi el si per ĵetado: kion la maro tie elĵetis? Z; la ondoj elĵetis korpon sur la bordon Z; la vulkano elĵetis fajron k ŝtonojn; ⚥ elĵeti spermon, venenon, polenon; (f) elĵeti la koleron sur iun Z. ☞ elkraĉi, sputi, elvomi, ŝprucigi.
2 Eligi el iu loko, subite aŭ perforte: ŝi ordonas elĵeti la malfeliĉan infanon sur la landvojon Z; ni estas elĵetitaj el niaj loĝejoj X; (f) la malriĉaj virinoj estas elĵetitaj el la regiono de industrio Z; elĵeti el la lingvo vortojn, kies elĵetindeco ne estas ankoraŭ tute certa Z; el kanto oni vortojn ne elĵetas Z; vi ne devas elĵeti (senutile elspezi) tri spesmilojn por la edziniĝa krono de via filino Z. ☞ elpeli.
elĵetaĵo. Tio, kio estas elĵetita: la maraj elĵetaĵoj; fiziologia elĵetaĵo; (f) elĵetaĵo de la homaro Z (☞ feĉo).
elĵetulo. Tiu, kiu estas elĵetita: socia elĵetulo Z.
enĵeti. Ĵeti internen: enĵeti la leteron en la poŝtan keston Z; kun ĉi tiuj vortoj eniris, aŭ pli ĝuste enĵetis sin en la ĉambro virino Z.
enĵetiĝi. Eniĝi kvazaŭ per ĵetado: la turo disfalis, kiam la Norda maro enĵetiĝis Z (en la ebenaĵon). ☞ cunamo, inundo.
forĵeti
1 Ĵeti for ion, kion oni ne volas konservi: forĵeti malnovajn paperaĵojn, malbonan pomon; ŝi forĵetis de si siajn ŝtrumpojn Z; virino estas objekto, kiun estas permesite laŭvole preni k forĵeti Z; ni forĵetos malproksimen la verdan stelon Z; elŝipe forĵeti; (f) forĵeti la malĝojon Z.
2 (f) Malakcepti ion, kion oni opinias ne bona, ne konvena: Dio ne forĵetos la preĝojn de maljuna homo Z; forĵeti konsilon X, instruon X, ordonon X, penson Z, ies proponon Z; kun energia protesto ni forĵetas tiun ĉi postulon Z; (analoge) li, kiun Dio ŝajne forĵetis Z; vi forĵetos ilin kiel malpuraĵon X.
3 Decidi ne plu uzi, rezigni pri: mi forĵetis mian unuan projekton Z; forĵeti tiujn utopiojn Z; mi decidis forĵeti la tro grandan vortaron; ekzistas nenia neceseco, ke ni forĵetu la oportunan vorton jam konatan Z; ili postulas, ke ni forĵetu ĉion, kion ni ĝis nun tiel malfacile akiris Z.
forĵeto, forĵetado. Ago de iu, kiu forĵetas: la forĵeton de mia kontribuaĵo al via revuo mi rigardas ofenda; post forĵeto de la teraj zorgoj Z; la forĵeto de et estis ne tute sen motivoj Z; la forĵetado de la damnitoj.
forĵetaĵo
1 Ĉio, kion oni forĵetas kiel senvaloraĵon: pajlo, cindro k ĉiaspecaj forĵetaĵoj Z. ☞ balaaĵo, feĉo, rekremento, rubo, vomaĵo.
2 ⚥ Ĉio malutila aŭ superflua, kiu estas forĵetata de la ĉeloj en la sangon.
reĵeti. Ĵeti en kontraŭa direkto: reĵeti pilkon, lumradion; reĵeta cirkvito (kun induktanco k kapacito); (f) reĵetu ilian mokadon sur ilian kapon X. ☞ reflekti.
reĵeto Z. Ago de io, kio estas reĵetata: la amplekso de reĵeto.
subĵeti Z.
1 Rapide aŭ perforte submeti: ili subĵetis tutan popolon al sklaveco.
2 Kontrabandi, fraŭde kunporti, enkonduki.
superĵeti. Trafi per granda kvanto da ĵetataj aferoj: superĵeti iun per sagoj, per insultoj Z.
surĵeti Z. Ĵeti sur: surĵeti kovrilon sur la liton.
transĵeti. Ĵeti transe de: unu sola ondo transĵetiĝis super ŝi Z.
diskoĵeto ⛷ Atletika konkurso, konsistanta en la kiel eble plej longdistanca ĵeto de disko 1.
fajrelĵeta. Elĵetanta fajron: liaj nigraj, fajrelĵetaj okuloj Z; fajrelĵeta drako.
faskoĵeta ☇ (pp anteno) Tia, ke ĝi emanigas faskon da ondoj al unu sola direkto, aŭ ricevas ondojn el unu sola direkto.
flamĵetilo ⚔ Aparato, el kiu ŝprucas flamigita benzino.
flankenĵetiĝo. Ago, per kiu iu sin ĵetas flanken: la homon surprizis la subita flankenĵetiĝo de la virino Z.
haŭtdeĵetado. Ago per kiu serpentoj deĵetas sian haŭton.
lancoĵeto ⛷ Atletika konkurso, konsistanta en la kiel eble plej longdistanca ĵeto de lanco.
lumĵetilo. Aparato, por produkti intensan k reguligeblan faskon de paralelaj lumradioj. ☞ reflektoro, spoto.
martelĵeto ⛷ Atletika konkurso, konsistanta en la kiel eble plej longdistanca ĵeto de martelo 3.
rulĵeti. Ĵeti ion, ke ĝi ruliĝu: rulĵeti kubetojn.
terĵetiĝi. Sin ĵeti teren: viaj sklavoj terĵetiĝos antaŭ Mi X.