PIV 2020 · 16422
vari³i
vari3i (ntr)
1 Prezenti sinsekvajn diversajn ŝanĝiĝojn: la temperaturo senĉese varias hodiaŭ B; la moroj varias laŭ tempoj k landoj; la salajro varias inter 4 k 12 dolaroj; dum horoj k horoj la pejzaĝo ne varias; varikolora kolibro B.
2 Prezenti diversajn ŝanĝiĝojn de volumeno, laŭ la grado de malsekeco de la aero aŭ de varmo, pp ligno aŭ metalo.
vario
1 ∆ Amplekso de variado: estas granda vario inter la ekstremaj valoroj.
2 ⚥ Sistematika unuo (varietas), subdivido de specio aŭ de subspecio, ampleksanta grupon de similaj individuoj, kiuj diferencas de la tipo de la sp. aŭ subsp. pro heredaj sed malgravaj karakteroj. ☞ formo.
3 ⊕ (analoge): vario de mineralo, de petro.
4 Λ Varianto: libera vario; kondiĉita vario (kiam ĝin influas la ĉirkaŭaj fonemoj).
5 Ⓣ Ĉiu el la volumenaj ŝanĝiĝoj de ligna, metala k.a. peco pro sekeco, temperaturo k.a.
varia. Ŝanĝiĝanta laŭ la cirkonstancoj: varia vetero; varia vorto; varia stelo.
variado. Sinsekvo de la statoj de io, kio varias: variado plaĉas; la variado de la temperaturo, de ligna tabulo; ❄ dumtaga variado (diferenco inter la minimumo k la maksimumo de meteologia elemento, observita dum unu tago).
variaĵo ∆ Subaro de vektora spaco, kiu estas la nulejo de analitika bildigo: la regula parto de variaĵo estas sternaĵo.
varianco 📈
1 (pp stokasta variablo X) La ekspekto de la kvadratoj de la devioj de la variablo disde ties ekspekto, do la ekspekto de (X-E(X))2, kie E(X) signas la ekspekton de X.
2 (pp muestro aŭ samplo kun n valoroj) La aritmetika mezvaloro de la kvadratoj de la devioj multiplikita per n/(n−1).
3 (pp muestro aŭ samplo) La aritmetika mezvaloro de la kvadratoj de la devioj.
variigi. Fari, ke io variu: variigi la premon, la varmon en eksperimento.
variigebla. Tia, ke oni povas ĝin variigi: variigebla komponanto.
kunvarianco (pp du stokastaj variabloj X k Y) La ekspekto de la produto (X-E(X)) (Y-E(Y)).
varikolora. Tia, ke ĝia koloro ŝanĝiĝas.
variometro
1 ⏚ ☇ Variigebla indukta bobeno, servanta por mezuroj, agordo de anteno, ktp.
2 ❄ Aparato, por mezuri la aerpreman ŝanĝiĝon.