PIV 2026 · Artikolo 355
★akso
Derivaĵoj en la artikolo 14
★ akso
1 TEKN meĥanikaĵo stangoforma (ofte cilindra), ĉirkaŭ kiu turniĝas pecoj de maŝino, aŭ kiu turnas tiujn pecojn: akso de rado akso de pulio kuplita akso libera akso troviĝis granda rado, metita sur horizontala akso, kun multo da malgrandaj siteloj sur la ĉirkaŭo B ➞ ŝafto.
2 BOTA pedunklo de infloresko aŭ de infruktesko: akso portas florojn, fruktojn, spiketojn aŭ pedunkletojn
3 MATE rekto, rilate al kiu figuro estas simetria: akso de elipso akso de hiperbolo akso de cilindro akso de vojo
4 MATE rekto, laŭ kiu oni determinas koordinaton de punkto: koordinata akso ➞ iks-akso, ipsilon-akso;absciso, ordinato; kartezia.
5 ASTR imaga rekta linio, ĉirkaŭ kiu rotacias astro: la akso de la tero estas klinita sur la ebeno de la ekliptiko
6 BOTA GEOL KEMI imaga rekta linio, kiu trairas la centron de objekto, kies partoj estas simetrie aranĝitaj rilate al la akso: akso de kristalo akso de tigo akso de infloresko ronda placeto sur kies akso verdigre fieris «Norberto Klakavip, poeto de kamparaj beloj» CPi
7 (figurasence) centra plej grava organo en organizo: la rondo estas ĝis nun la ĉefa akso de la societo FK
8 (figurasence) politika alianco: la akso Berlino-Romo-Tokio en 1942
aksa rilata al akso: aksa prilumado de strato
aksingo nabo.
aksumi ntr rotacii ĉirkaŭ akso.
cilindroakso BIOL = (prefere) aksono.
ĉefakso KEMI GEOL de kristalo akso ĉirkaŭ kiu la kristalo havas la plej altan simetrion.
iks-akso MATE en koordinatsistemo ĉefa aŭ horizontala akso.➞ absciso.
ipsilon-akso MATE en koordinatsistemo duaranga aŭ vertikala akso.
kromakso KEMI GEOL de kristalo akso orta al la ĉefakso.
longakso
1 akso pasanta laŭlonge de io.
optika akso FIZI rekta linio, kiu pasas tra la okulo kaj falas orte al surfaco, aŭ tra la lensocentroj de optika sistemo.
polusa akso en polusa koordinatsistemo duonrekto eliranta de la poluso.
radakso FERV cilindroforma ŝtala stango kun du radoj fiksitaj en distanco inter si laŭ la ŝpuro:ŝpurŝanĝebla radakso
transversa akso
1 akso pasanta de unu flanko de io al alia.
2 AVIA imaga rekta linio de unu flugilo de aviadilo ĝis la alia.
vidakso koridoro kiu, permesas vidon de signifaj pejzaĝaj elementoj.