PIV 2026 · Artikolo 3224
★diri
Derivaĵoj en la artikolo 25
★ diri tr
1 voĉe komuniki sencohavajn vortojn: diri al iu adiaŭ Z ili diris al ŝi bonan tagon Z ne diru «hop» antaŭ la salto Z mi volas diri al vi nur unu vorton Z ŝi diris ion, kion li ne komprenis Z ➞ paroli.
2 voĉe komuniki informon, sciigon, rakonton k.s.: fremdulo, diru, kiu kaj el kie Vi estas Z ĉu ĝi estas vi, kiu diris al via edzo, ke mi vin amas? Z diru, Kiele li trovis savon Z diru, mi petas, vi venas de tie ? Z tion volu diri al s-ro Bourlet Z pri mia patro li nenion diras Z jes, vi diris veron! Z dirante tion, la libristo envolvis la bluan volumeton Z diris kaj foriris abrupte forkuris Z ➞ aserti, citi, mencii, raporti.
3 voĉe komuniki opinion, juĝon aŭ penson: kion vi diros pri tiu stranga kokokrio? Z ne zorgu pri tio, kion diros la najbaroj vi meritas, ke oni diru al vi tiajn aferojn Z inter la du esprimoj estas ankoraŭ malfacile diri, kiu estas la pli bona Z sed vi, kiu vi diras, ke mi estas? NT vorto dirita neniam revenas Z
(analoge) mi diris al mi: popolo povas erari Z diri al si en la pensoj Z diri en sia koro MT
➞ klaĉi, taksi.4 voĉe komuniki respondon, rebaton aŭ klarigon: akuzito, kion vi havas por diri? mi havas nenion por diri kontraŭ tiu projekto pri tiu punkto multon oni povus diri! ĉu via patro ĝin permesas? Kion Al tio diras Polonio? Z sed kion vi diros, se mi nun vidigos al vi, ke ? Z
5 voĉe komuniki ordonon aŭ volon: mi diras al vi, ke vi iru tuj Z venu, mi diras al vi Z Haltu, mi diras! Z kaj Dio diris: Estu lumo MT dirite, farite sen prokrasto Z
6 skribe komuniki, esprimi aŭ mencii ion: estas necesege diri en la prospekto la sekvantajn aferojn Z la verkisto de tiu ĉi libro diras, ke Z kie en tiu letero estas dirita eĉ unu vorto pri tio ? Z el la dirita regulo sekvas FE ĉu vi konsentas ke mi presu vian anoncon sen la supre diritaj vortoj? Z proksime de la marĉejo staris la supre dirita traba domo Z en la Talmudo, kie estas dirite: Z ➞ citi, deklari.
7 pli-malpli klare prezenti ideon per vortoj: oni plu serĉas, kion li diris, kiam li finis paroli tre feliĉa homo, mi volas diri altklasa homo Z sed tio tute ne estis mia intenco. Mi volis nur diri, ke Z vizaĝo, kiu nenion diras «iru rekten» oni povas diri Z por tiel diri Z se ni povas tiel diri Z tion oni ne diras en societo el la buŝ’ multaj vortoj eliras, sed ne ĉiuj ion diras Z kion do ni diru? Ĉu la leĝo estas peko? NT bone dirite! ➞ esprimi, signifi.
8 (figurasence) aferoj indiki aŭ montri: ĉiu iras, kiel saĝ’ al li diras Z la nerefuteblaj leĝoj de la logiko diras al mi, ke tio estas la sola vojo Z la senco diras al ni, ke la sufikso estas necesa Z mono sian devenon ne diras Z
diro ago de iu, kiu diras; tio, kion oni diras: tio estis diro neĝentila Z ĉe ĉiu lia diro ĉe tiu diro NT diron oni neas, skribo ne pereas Z ĉiu diro de Dio estas pura MT la diro de la Eternulo per Moseo MT la Dek Diroj la dekalogo ➞ parolo, vorto; dirmaniero.
diradi ofte aŭ ripete diri: li ĉiam diradis al mi la veron FE ili sidiĝadis apud la arbeto kaj diradis: «Ha, kiel ĉarme malgranda ĝi estas!» Z
diraĵo
1 tio, kion iu diras; diro: mi jam ne miris, kial mia diraĵo estis kaŭzinta tiom da ridado je la maristoj HBu viaj suspektoj baziĝas sur la diraĵoj de viro kun malpreciza memoro pri miaj iroj kaj venoj CPi japanaj amaskomunikiloj priskribis la diraĵon simple kiel «misparolon» KaY
aldiri aldoni ion dirante ĝin: mi jam diris ke Klem ŝajne estas stultulo, sed mi devas nun aldiri ke estis nur «ŝajne» JMe sangoverŝado neniam kondukos al la feliĉo de popolo. Almenaŭ, — li aldiris post momento, — elprovu antaŭe ĉiujn aliajn rimedojn HLu
antaŭdiri anticipe diri aŭ anonci ion: mia mano estos kontraŭ la profetoj, kiuj antaŭdiras malveraĵon MT oni neniam povas antaŭdiri, en kia humoro li estos ne aŭguru kaj ne antaŭdiru sorĉe MT ➞ aŭguri, profeti, prognozi.
antaŭdiristo divenisto, kiu interpretas movojn de la luno, planedoj kaj steloj por antaŭvidi estontajn okazaĵojn: la antaŭdiristoj laŭ la luno MT la antaŭdiristoj havas malverajn viziojn MT ne mankis eĉ antaŭdiristoj kaj astrologoj, kiuj volis fari horoskopojn al la princo B ➞ astrologo.
cidiri ntr uzi la pronomon ci: cidiri al iu Sin. ciumi.
duondiri aludi.
eldiri akcente, formale aŭ publike diri ion gravan: eldiri libere sian opinion Z kviete vi eldiris grandan vorton! Z tio estas la tuta vero, kiun mi eldiris al vi kun doloro Z li eldiris piajn preĝojn Z ĉiu ricevis parolkapablon kaj povis eldiri siajn pensojn Z ni eldiru pri tio unuanime nian juĝon Z David eldiris la sekvantan funebran parolon pri Saul MT ➞ elparoli, formuli, vortigi.
eldiro ago de iu, kiu eldiras ion:antaŭ la eldiro de vorto de peto ŝi ruĝiĝos de honto Z emfaze aprobis kaj laŭdis la eldirojn de la ĉefo FSz
kontraŭdiri
1 tr prezenti rebate kontraŭan opinion aŭ argumenton: ili ne havis, kion kontraŭdiri NT argumento, kiun estas malfacile kontraŭdiri
2 ntr esprimi responde kontraŭecon: sed eble oni kontraŭdiros al mi, ke se ĉiuj konsentas, mi ne kontraŭdiros ➞ kontraŭparoli, obĵeti.
kvazaŭdiri lerte komprenigi ion ne rekte parolante sed uzante nur aludojn.
laŭdira asertata, sed ne certa: laŭdira titolo de nobeleco lia laŭdira motivo
laŭdire laŭ tio, kion oni diras: laŭdire li estis tute ebria
memkontraŭdira tia, ke ĝi entenas du asertojn kontraŭajn unu al la alia. ➞ kontraŭparola.
nedirebla tia, ke oni ne povas aŭ devus ĝin diri. ➞ neesprimebla.
popoldiro proverbo: la popoldiroj esprimas la saĝon de l’ popolo Z
rediri
1 responde diri: «Mi kore dankas!» rediris la malgranda Gerda Z kontraŭ ĉiuj tiuj ĉi atakoj ni povas rediri nur unu respondon Z ➞ rebati, repliki.
2 duafoje diri: Petro rediris al la urbestro la rakonton jam faritan al Reĝino HVa mi rediris al mi la frazon, kaj provis igi ĝin eĉ pli longa kaj belsona ol antaŭe ALö
rediradi plurfoje insiste rediri.
subdiri flustre aŭ alude diri: pri politiko li parolis nur teorie, subdirante, ke lia agado estas sekreta CPi
transdiri
2 dissciigi aŭ diskonigi. ➞ klaĉi.
verdira esprimanta la veron: ĉiu kredas, aŭ almenaŭ deklaras, ke ĝuste ili estas pravaj, verdiraj RPy
verdire
1 esprimante la veron.
2 se diri la veron: la verko, verdire, estas beletra nur laŭforme OE mi ne trovis laboron. Verdire mi ne multe serĉis CPi