PIV 2026 · Artikolo 4102

1★esti

Litero E★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 44
  1. esto
  2. estad/i
  3. estad/o
  4. estaĵ/o
  5. estant/a
  6. estant/ec/o
  7. estebl/ec/o
  8. estec/o
  9. estej/o
  10. estig/i
  11. estig/ant/o
  12. estiĝ/i
  13. estint/a
  14. estint/ec/o
  15. estont/a
  16. estont/aĵ/o
  17. estont/ec/o
  18. estul/o
  19. alesti
  20. alesto
  21. apudesti
  22. ĉeesta
  23. ĉeesti
  24. ĉeesto
  25. ĉeestant/o
  26. ĉeestant/ar/o
  27. ĉieesta
  28. ekesti
  29. enesto
  30. enestad/o
  31. foresti
  32. foresto
  33. forestad/o
  34. globulestiĝ/o
  35. kunesti
  36. kunestad/o
  37. kunesto
  38. malesti
  39. malesto
  40. neesto
  41. spiritoĉeesto
  42. spirit/foresto
  43. tio estas
  44. varm/oestig/a
1 ★ esti ntr
1 ekzisti: mi pensas, do mi estas ĉu esti aŭ ne esti, — tiel staras
Nun la demando Z
Dio diris: estu lumo MT la homo konsideru tion, kio li estas, rilate al tio, kio estas sen regalo ne estas balo Z ĉu estas ia vorto de la Eternulo? Kaj Jeremia diris: estas MT
2 io abstrakta reale okazi: estis silento en la kampoj kio estas al vi? kio kaŭzas al vi problemon? Z estis vespero, kaj estis mateno, unu tago MT estis la unua fojo, ke ministro paroladas en Esperanto estas la horo, kiam la infanoj iras dormi estas tempo, ke mi enlitiĝu ➞ jen 1.
3 troviĝi en loko aŭ situacio: esti en urbo esti sur la kamparo Mi rigardis, kaj neniu estis en tiu loko MT homoj, pri kiuj mi ne scias, de kie ili estas MT la tutan tempon, kiun ni estis kun ili (figurasence) esti en dubo esti en embaraso
4 sensubjekte impresi aŭ sentiĝi tiel, kiel esprimas adverbo, propozicio aŭ infinitivo: ĉie estas varme, sed hejme plej ĉarme Z estas al mi agrable revidi vin estas al mi bone estas al mi komforte tie ĉi kiel estas al vi? kiel vi fartas?, en kia stato vi estas? estis al li, kvazaŭ io kuŝus sur lia brusto Z
5 havi econ aŭ specon esprimitan de predikativo: la ĉielo estas blua FE riĉeco estas frato de fiereco pri havo najbara oni estas malavara Z
6 enkondukas participan adjektivon: dum via servanto estis faranta tion kaj alion, tiu malaperis MT alproksimiĝis la tempo, kiam li estis fariĝonta submajstro Z kiam Boaz estis manĝinta kaj trinkinta , li iris por kuŝiĝi MT kiam via domo estis konstruata, mia domo estis jam longe konstruita FE laŭ la projekto de la inĝenieroj tiu ĉi fervojo estas konstruota en la daŭro de du jaroj; sed mi pensas, ke ĝi estos konstruata pli ol tri jarojn FE
estola plej ĝenerala ideo de io, kio estas: dramo, kies celo estas montri al la virto ĝian propran eston Z la plej perfekta esto estas la neesto SSz la libro esploras la ŝanĝon en la identeco kaj en la esto Ko la larĝa alta busto sur la nelongaj kruroj eble esprimis fizike tiun duoblan eston CPi
estadi daŭre aŭ ripete esti: mi preskaŭ nenie estadis vizite Z
estado
1 ekzistado; la stato de io, kio estas: tiuj grizaj tagoj,
El kiuj
Konsistas la estado de l’ mortintoj Z
la memoro estas gluaĵo, kiu kuntenas nian estadon SJo
2 ĉeesto: mi havos la plezuron vidi Vin en Ĝenevo, kie Via estado povus esti tre grava Z la tempo de mia estado en Parizo Z okaze de estado en Germanio por perfektigi siajn lingvajn sciojn, tiu PeS
estaĵo
1 ĉio ajn, kio iel ekzistas: ĉiu viva estaĵo MT ĉiela estaĵo Z tute ne videblaj por la homa okulo, ŝvebis malgrandaj etaj estaĵoj Z la nebulo ŝteliris ĉirkaŭe kiel glueca estaĵo FSz Sin. ekzistaĵo 1.
2 io vivanta; persono: en la daŭro de mia tuta vivo mi neniam vidis tiel ĉarman, altirantan estaĵon! Z la estaĵoj, kiujn ŝi amis, estis jam ekster la mondo Z ĝi certe estos malfermita ankaŭ al tia mizera estaĵo kiel mi Z ŝi opiniis la grilojn kaj hundojn malpuraj estaĵoj B inteligentaj estaĵoj en alia planedsistemo CPi Sin. ekzistaĵo 2, ento 1, estulo.
estanta
1 ekzistanta nun. ➞ aktuala, nuna, hodiaŭa.
2 LING prezenca.
estanteco
1 la tempo, kiun ni konscias nek kiel pasintan, nek kiel venontan, sed kiel estantan inter ambaŭ. Sin. nuno, nuneco, nuntempo.
2 LING prezenco.
estebleco ebleco, ke io estas: ĉiam gvidi sin per la estebleco Z
esteco
1 ecaro de io ekzistanta: la senpretenda memoferanta esteco de lia pli maljuna filino Z
2 jura eco aŭ socia funkcio: en mia esteco de urbestro mi deklaras vin edzoligitaj
estejo = (prefere) restejo, restadejo.
estigi fari, ke iu aŭ io estu: tiu parolo estigis grandan tumulton en Jerusalem Mi estigos Mian nomon MT mi estigas ŝin reĝino de ĉiuj miaj diinoj Z la farinto kaj estiginto de la tero MT tio estigos, ke li bankrotos ➞ naski 1, kaŭzi, krei, produkti, okazigi, starigi.
estiganto MATE generanto 1.
estiĝi iĝi estanta: per la vorto de la Eternulo estiĝis la ĉielo MT en niaj parlamentoj ofte estiĝas akra disputo pri tiu temo SSz estiĝas demandoj Ko malriĉeco estiĝas pro tio, ke AFu la suno jam forsinkis kaj estiĝis krepusko SPo estiĝis embarasa silento SJo ➞ ekesti, okazi.
estinta
1 jam ne plu estanta, iama: ŝia estinta sinjorino estintaj amikoj plej kruele malpacas Z ➞ eks.
2 LING preterita: aktiva estinta pasiva estinta participoj Z
estinteco
1 la tempo, kiun ni konscias kiel pasintan: la hieraŭa tago estas jam por infano malproksima estinteco Z en la estinteco ankaŭ maristoj regule manĝis acidan brasikon JHa
2 la tuto de la antaŭaj travivaĵoj: sola postesigno de sonĝosimile malaperinta estinteco Z scivolema pri la estinteco de mia familio Ko ➞ paseo.
3 LING preterito. ➞ pasinteco.
estonta
1 ankoraŭ ne estanta: en la estonta tempo MT liaj estontaj bogepatroj FE en la lingvo «Esperanto» ni vidas la estontan lingvon de la tuta mondo FE vivi de estontaj enspezoj Z
2 LING futura: la tempo estonta akceptas la finiĝon «-os» Z
estontaĵo io, kio okazos: mi anoncas antaŭe la estontaĵon MT
estonteco
1 la tempo, kiun ni konscias kiel venontan: la plej proksima estonteco Z li esploradis la estontecon provis ĝin diveni MT Vi parolis eĉ por la malproksima estonteco MT
2 la estonta sorto: ĉiu , kiu havas iajn dubojn pri la certa estonteco de nia afero Z ne ekzistas sanktuloj sen estinteco, nek krimuloj sen estonteco kiam mi rigardas la vizaĝon de mia infano, kiam mi pensas pri ĝia estonteco Z saĝo kaj scio estos la garantiaĵo de via estonteco MT pensoj pri trankvila estonteco B
3 LING futuro.
estulo estaĵo 2.
alesti (arĥaismo) = ĉeesti: mi invitu viajn reĝajn moŝtojn
Alesti ankaŭ al la prezentado Z
alesto (arĥaismo) = ĉeesto: peti vian permeson skribi ĉe via alesto linieton al mia edzino Z klarigi la aferon en ĉies alesto Z
apudesti ĉeesti apude: kian ĝojon
Alportas firmaj vortoj de amiko
Apudestanta! Z
ĉeesta tia, ke oni fizike ĉeestas ĝin; ne virtuala: ŝi eklernis Esperanton ne enrete sed per ĉeesta baza kurso en sia urbo Ko mi planas fari muzikon sola sed pli-malpli vive ĉeesta Ko ➞ hibrida.
ĉeesti tr aŭ loka prepozicio esti en la loko, kie io okazas: kial vi ne ĉeestis hodiaŭ matene la meson? mi ĉeestis erarojn, sed ne miskomprenojn CPi ĉeesti prelegon MBo ĉeesti la kunvenojn OE ĉeesti Universalan Kongreson JMe ĉeesti en la teatraj prezentadoj Z ili ĉeestos ĉe la enterigo Z neniu havas la permeson veni al ŝi, se ne ĉeestas la reĝo Z ĉeestis preskaŭ 200 kongresanoj ULi li metis sian kapon internen kaj vokis, «Ĉu iu ĉeestas?» ALö
(figurasence)la aspekto estas kiel bildo , sed kaŝite ĉeestas la teksto legebla de komputilo RRo LING ofte la senca subjekto de aga O-vorto ne ĉeestas ene de tia O-vorta frazparto BWe
➞ partopreni.
ĉeesto stato de ĉeestanto: en la ĉeesto de niaj parencoj MT la unuan fojon ŝi nun ekploris en ĉeesto de alia persono Z en ĉeesto amata, en forest’ insultata Z
ĉeestanto iu, kiu ĉeestas: altrudi sian lingvon al la aliaj ĉeestantoj Z ĉeestantoj de grandaj kongresoj WSi
ĉeestantaro grupo de ĉeestantoj: la tuta ĉeestantaro respondis MT ni ne atendis grandan ĉeestantaron OE
ĉieesta kapabla esti en ĉiu loko samtempe: Dio estas ĉieesta spirito (figurasence) la ĉieesta bildo de la amata
ekesti komenci esti: la latina lingvo ekestis en la itala regiono ĉirkaŭ Romo Ko se oni respondas jese, ekestas nova demando ILa kia estus la fino, se homoj subite ekestus reciproke sinceraj? SJo ➞ estiĝi.
enesto, enestado
1 la stato esti en io: kelkminuta enesto en la ĉambro HLu pri vorto ĝia enesto en la traduko ne sufiĉas CPi MEDI enesto de acetono en la sango
2 io, kio troviĝas interne de io: valoras ne la vesto, valoras la enesto Z ➞ enhavo.
foresti ntr ne esti en la loko, kie io okazas: se forestas la suno, sufiĉas la luno Z mi forestis dum unu monato OE li forestos du tagojn HBu la tieaj gemastroj forestis Z kie estas Ludoviko? Forestas! la forestanto ĉiam estas malprava Z Li indignis, ke forestas justeco MT
foresto, forestadostato de forestanto: oni rimarkis vian foreston Z oni juĝos ilin en foresto FK gardu vin kaj enlasu neniun dum nia foresto B reveninta post unutaga foresto SEn mi garantias kompletan foreston de mikrofono CPi foresto de elementaj scioj ILa foresto de tia morfemo JWe Sin. malesto 2.
globulestiĝo BIOL formiĝo de globuloj en estproduktaj organoj (osta medolo, limfonodoj aŭ lieno).
kunesti esti kune: vi ĉiam kunestas nur kun viaj tri kamaradoj SEn kunestas tie en la metroo elegantaj vestoj kaj aliaj nerimarkeblaj, eluzitaj MD
kunestado, kunesto stato de homoj, kiuj estas kune, aŭ de iu, kiu estas kun aliaj: ŝia kunestado en laborejo povas doni danĝeran ekzemplon Z la kunestado kun la aliaj junulinoj ALö la kunestado de la aliaj junulinoj ALö la vesperaj kunestadoj estis afablaj kaj lernigaj OE ŝi ne povas toleri mian kuneston en la ĉambro HLu nenio pli fortas ol la vera fizika kunesto Ko ➞ kompanio, societo.
malesti ntr foresti, dum oni devus ĉeesti: mi esperas, ke nenia vera esperantisto malestos en tiuj ĉi nomaroj Z
malesto
1 manko 3: malesto de rimedoj devigis nin interrompi la eldonadon Z la malesto de mia presita aprobo sur la verko ja tute ne signifas, ke Z neŭtraleco ne signifu la maleston de politika starpunkto OE
2 foresto: ŝtelisto eniros por forpreni la meblojn dum ŝia malesto HBu kiel li eksplikos sian maleston ĉe la festeno SPo
neesto stato ne esti aŭ ne ekzisti: la neesto de Dio kontraŭ neesto ne helpas protesto Z ➞ neekzisto.
spiritoĉeesto kapablo tuj reagi trafe en malfacila situacio: la juna oficisto ricevis sufiĉe da spiritĉeesto, por flustri : «Tio estas veto!» Z Sin. spiritpreteco.
spiritforesto = (prefere) konscimanko, memormanko.
tio estas nome 2; alivorte; pli specife: unu tagon antaŭe ni eksciis, ke li morgaŭ en la tago — tio estas hodiaŭ — devos iri la vojon de ĉiu karno Z mi scias desegni, tio estas, — mi scias la desegnadon en sufiĉa grado Z nur tiom, kiom povas li plenumi
La vorton sian, — tio estas tiom,
Kiom permesas la komuna voĉo
De tuta la Danujo Z
1 Kiam tio estas havas tiun sencon, oni tre ofte skribas ĝin per la mallongigo t.e.
varmoestiga BIOL estiganta varmon en organismo: lipidoj estas varmoestigaj ➞ varmoproduktado, varmoreguligo.