PIV · 5808
★help/i
★help/i (tr)
1 (iun, al iu) Faciligi ies taskon, laboron ks, partoprenante en ĝi: ĉiu helpas sian proksimulon X; ĉu mi povas helpi al vi?; li iom helpis ĉe la manovro de la veloj; helpu min en la traduko de tiu ĉi peco; li tre multe helpis al la vastiĝo de tiu lingvo Z; mi helpos vin pri tiu malfacila problemo; helpu min veni hejmen Z; venu, helpu al mi min levi! Z; leĝo estas bona, se advokato ĝin helpas Z; li prilaboris sian lingvon, helpate de neniu; mi estis helpata de mia kamarado. ☞ apogi, asisti, fortikigi, subteni. ➞ helppeti.
2 (iun) Havigi al iu rimedon kontraŭ danĝero, mizero ks: min doloras la nepovado helpi vin sur via malfacila vojo Z; malriĉan virinon! vi deziras, ke mi per io ŝin helpu Z ?, helpu k savu min! X; Dio min helpu! Z; (abs) oni konsilas k konsolas, sed helpi ne volas Z; helpu, ĉielo! Z; se Dio ne volas, sanktulo ne helpos Z. ☞ beni, defendi, protekti.
3 (al io, kontraŭ io) Esti utila, efika por aŭ kontraŭ io: ĝi helpos kiel hirud’ al mortinto Z; ĉio helpis kiel la pasintjara neĝo Z; al tiuj bonkoraj penoj multe helpis la feliĉa situacio, en kiu li troviĝis Z; al fiŝ’ kuirita jam akvo ne helpos Z; kontraŭ lupo ne helpas kalkulo Z; ĉiuj miaj admonoj nenion helpis Z; mensogaj vortoj neniom helpas Z; kion helpas nun tro malfruaj plendoj? Z; ĝi faris ankoraŭ kelke da frapoj per la flugiloj, sed nenio helpis Z. ☞ efiki, servi.
helpi sin, helpi al si. Trovi rimedon por eliri per propraj fortoj el embarasa situacio: en fremda land’ li (viro) ankaŭ al si helpas Z; mi esperas, ke mi mem min helpos Z; mi certe helpos al mi ankaŭ sen mono Z; bone vi helpis al vi! Z; kiu al si helpas, al tiu Dio helpas Z; kiamaniere la sinjorino helpos al si en la mondo? Z; ne scii helpi al si; kambio, per kiu eĉ bankrotulo en ekstrema okazo al si helpas Z. ☞ elturniĝi, sin savi.
helpo
1 Ago de iu, kiu helpas: helpo de iu al iu pri io; ne rifuzu al mi vian helpon B; krii helpon Z; ĉu vi volas mortigi min? He, helpon, helpon! Z; saviĝi kun la helpo de pasanto; li subite pereos sen ia helpo X.
2 Io, kio helpas: kiu konsilas k rezonas, tiu helpon ne donas Z; Li (Dio) estas nia helpo kaj nia ŝildo X; serĉado de helpo ĉe institucio Z; per helpo de vortaro mi komprenis iom vian leteron Z; li tenis ŝin forte, k la maljuna kverko tute apud lia flanko prezentis por li helpon Z.
helpa. Tia, ke ĝi helpas: helpa subvencio; internacia helpa lingvo B; helpa trupo.
helpanto
1 Iu, kiu konstante helpas: li estis helpanto de instruisto, helpanto de sakristiano Z; la apotekisto estas helpanto de l’kuracisto Z; laboratoria helpanto; se la Eternulo ne estus mia helpanto X; Dio venigis (la bestojn) al la homo, sed por la homo ne troviĝis helpanto simila al li X.
2 Iu, kiu okaze helpas: multaj kompatantoj, sed neniu helpanto Z.
helpe de. Kun helpo de: vivon la dronanto savis helpe de tabulo K.
helpebla. Tia, ke oni povas ĝin helpi: helpebla situacio; tiaj malfeliĉoj ne estas helpeblaj; nek helpeble, nek konsileble Z (senrimeda situacio. ☞ senelirejo).
helpema. Volonte disponiganta sian helpon: helpema bonkorulo.
ekhelpi. Doni mallongan, rapidan helpon.
interhelpi. Interveni kun helpo: interhelpi en la atingo de kompromiso.
kunhelpi. Doni helpon en komuna afero: kunhelpi kun iu ĉe io, per io; kunhelpanto en la kompilo de vortarslipoj. ☞ kunlabori.
★malhelpi
1 (iu aŭ io iun) Malfaciligi, malrapidigi ies taskon, laboron ks per diversaj kontraŭaj agoj: oni tiel malhelpis al mi, ke mi malbonigis mian tutan laboron Z; forigu vian fraton, ĉar li malhelpas al ni Z; malhelpu tiujn homojn en ilia laborado, ke la urbo ne estu rekonstruata X; parenc’ al parenco ne malhelpas intence Z; kion ĝi min malhelpas, se li estos butikisto simile al mi? Z; kion do tio malhelpas? Z; la policano diris al li, ke li malhelpas la pasantojn B; en dimanĉo ŝia meditado estis malpli malhelpata Z; ŝi povis eĉ trankvile ekdormi, malhelpata nur de unu sonĝo Z. ☞ embarasi, ĝeni, tedi.
2 (iu aŭ io ion) Fari, efiki, ke io ne okazu, ke ago ne efektiviĝu: vi ne malhelpu, ke ŝi resanktigu la patran domon! Z; la netuŝebleco de la Fundamento ne malhelpas al la lingvo perfektiĝadi Z; la nokto malhelpas nin vidi Z; juĝo komencita paciĝon ne malhelpas Z; tiuj makuletoj ne malhelpas, ke la libro estu (aŭ: estas) interesa; ili komencis konstrui la domon de Dio k ili ne estis malhelpataj X; ŝi povis ne malhelpate uzi la mizeran loĝejon. ☞ bari, kontraŭi, haltigi, malpermesi. Rim. Atentu, ke malhelpi, ke […] ne ‑u signifas «malhelpi la ne-adon». La frazo «kiu vin malhelpis, ke vi ne obeu la veron? N» estas laŭkuntekste malĝusta pro la misa uzo de ne.
malhelpo. Malfaciligaĵo, baro: meti al iu malhelpojn sur la vojon Z; fianĉon de l’sorto difinitan forpelos nenia malhelpo Z; la lingva diverseco estas granda malhelpo al la interkompreno de la popoloj; malgraŭ malhelpo atako k baro Z; mi devis bataladi kontraŭ diversaj malhelpoj Z. ➞ bastono, dorno, trabo, tubero.
spaca malhelpo Ⓚ Malhelpo al reakcio, kaŭzata de la ĉeesto de najbara atomgrupo, kiu jam okupas spacon bezonatan por la reakcianto. Sin. spaca ĝen(ad)o.
malhelpa. Tia, ke ĝi malhelpas: en nia agema tempo la poezio estas preskaŭ malhelpa Z; malhelpa tempomanko.
senhelpa
1 (iu) Tia, ke ĉia helpo mankas: senhelpaj k sensaĝaj bestoj Z; senhelpa infaneto, mizerulino; senhelpe stari.
2 (io) Tia, ke nenia helpo povus ĝin plibonigi: el simpla senhelpa neceseco k ne el ia lingva leĝeco Z.
senhelpeco. Stato de iu, io senhelpa.
evoluhelpo. Diversflanka (financa, teknika k.a.) helpo por evoluigi malriĉajn landojn.
monhelpi. Helpi per alprunto aŭ donaco de mono.