PIV 2026 · Artikolo 6712
★iri
Derivaĵoj en la artikolo 110
- iro
- irad/i
- irad/o
- irant/ar/o
- irebl/a
- irej/o
- irig/i
- iril/o
- iro-reiro
- aliri
- aliro
- alirebl/a
- alirej/o
- alirig/i
- anasiri
- antaŭ/e/nira
- antaŭ/e/niri
- antaŭiri
- antaŭirant/o
- Brit/eliro
- brit/eliro
- ĉevaliro
- ĉiel/e/niro
- ĉieliro
- ĉirkaŭiri
- deiri
- disiri
- disk/aliro
- ekiri
- ekiro
- ekirig/il/o
- ek/vojiri
- eliri
- eliro
- Eliro
- elirej/o
- elirig/i
- eniri
- eniro
- enirej/o
- faz/transiro
- flank/e/niri
- foriri
- foriro
- foririg/i
- ĝisiri
- hejm/e/niri
- hejm/e/niro
- inversiri
- kontroliro
- kriz/elirej/o
- kruc/militiro
- laŭiri
- mal/supr/e/niri
- militiro
- neirebl/a
- ne/trairebl/a
- ne/transira
- piediri
- pluiri
- postiri
- postirant/o
- preteriri
- preterirant/o
- preterirej/o
- rabirad/o
- radiri
- rand1iri
- re/eniri
- re/e/niri
- reiri
- re/niri
- ret1/aliro
- retroiri
- retroiro
- retroirig/i
- rondiri
- rondiro
- rondirant/o
- sav1/elirej/o
- sen/elira
- sen/elirej/o
- sobiri
- sor3iri
- stilziri
- subiri
- sun/subiro
- supr/e/niri
- supr/e/niro
- supr/e/nirad/o
- suriri
- surirad/o
- ŝipiri
- ŝipirebl/a
- ŝteliri
- trairi
- trairo
- trairebl/a
- trairej/o
- trairig/i
- transira
- transiri
- transiro
- transirebl/a
- transirej/o
- transirig/i
- vicirad/o
- vojiri
- vojiro
- zigzagiro
★ iri tr
1 iu moviĝi per la tiucelaj membroj, piedoj, flugiloj aŭ naĝiloj: iri etpaŝe iri galope la hundo iris lamete kiu iras trankvile, iras facile Z iri sur la strato iri laŭ la rivero iri kun amikoj kiu iras? militgarda demando Z iras ĉiu kruro laŭ sia plezuro Z malbone veturi estas tamen pli bone ol bone iri Z fiŝo ne iras, sed hoko ĝin tiras Z ili iris tritagan vojon tra la dezerto MT multe irata strato ➞ paŝi, kuri.
2 iu moviĝi direkte al iu aŭ io: al bona ĉasisto iras mem la besto Z mi venas de la avo, kaj mi iras nun al la onklo FE iri al la kuracisto iri en la ĝardenon Z iri al la fonto FE iri en la liton Z iri en preĝejon Z ni disiĝis kaj iris en diversajn flankojn FE kiam Marta iris hejmen, ŝi apenaŭ povis teni sin sur la piedoj Z mi iris dekstren FE iri tien kaj reen Z iri supren kaj malsupren Z diru al mi nur, kiun vojon li iris Z plena konscio pri la irota vojo Z
3 iu moviĝi malproksimen de iu aŭ io: mi devas jam iri Z sed iru kaj inter amikoj viaj Elektu la plej saĝajn Z ni iru promeni, sinjoroj! Z iru en paco MT lasu nin libere iri Z iru, iru! Vi ne estas plu Moor Z iru for kun via absurdaĵo! Z
4 iu moviĝi helpe de besto, de maŝino ktp: iri al la kongreso per aŭto iri al la kongreso per fervojo iri al la kongreso per aviadilo mi iris tuj sur la maron Z ➞ flugi, rajdi, veturi.
5 (figurasence) iu direkti sin al ia celo: iri ĉerpi akvon FE iri dormi Z iri gliti FE iri al vivo MT iri al sia morto MT iri al la venko iri laŭ la vojo de la prudento MT ĉiu iras, kiel saĝ’ al li diras Z li iris ĝis tio ke li finu la gimnazion , li sane iru el tie ĉiam pluen kaj pluen Z ➞ konduti.
6 io moviĝi de unu loko al alia: tra la fenestro la vaporo iras sur la korton FE tiu letero iros al Ameriko de li iras tia odoro Z ne iru fadeno antaŭ kudrilo Z dum ĉi tiuj pensoj iris tra ŝia kapo, Z vi sekrete vorton diros, ĝi tra l’ tuta mondo iros Z el interne, el la mezo de la fajro, iris tre hela lumo MT pieco, konscienco, — iru ĉio Al la diabloj ! Z
(analoge kaj figurasence) de tie iris du ŝoseoj al la havenoj B la muro iras de la domo ĝis la lago la koridoro iris al la kuirejo
➞ etendiĝi, konduki.7 io funkcii per interna movo: horloĝo, kiu iris bone laŭ la minuto Z la maŝino iras tro rapide
8 io disvolviĝi, evolui aŭ progresi iel: nia afero iras bone Z nia afero iras malrapide kaj malfacile Z tiel la aferoj iris en la daŭro de tuta jaro Z la afero ne volis iri bone Z la afero ne iras glate Z iri laŭ deziro Z iri en ordo Z mi jam provos, kiel ajn ĝi iros Z tio ne iras tiel rapide Z sen mensoga rekomendo ne iros la vendo Z kiel iras via komercaĵo? Z
iro unu movo en ia direkto: la iro de la piŝto iro kaj reveno rafinitaj iroj sur la ŝaka tabulo Z ni ne havas la eblon analizi tiun iron de la pensoj Z unua paŝo iron direktas Z post pli ol dek senrezultataj iroj al la informa oficejo, Z iro en la preĝejon havis la karakteron de festotaga vizito Z
iradi kutime aŭ konstante iri: iradi tre ofte en la teatron Z ni iradis en la lernejon kaj iom lernis Z sur via ventro vi irados kaj teron vi manĝados MT la tuta Jehuda amis Davidon pro tio, kiamaniere li iradis kaj venadis antaŭ ili MT ni irados al nia celo Z fratiĝado de la homaro irados antaŭen ĉiam pli kaj pli potence Z
irado
1 la ago, per kiu iu aŭ io iradas: kiam vi iros, via irado ne estos malfaciligata MT la urbo havis la grandecon de tri tagoj da irado MT estis la komenco de la irado el Babel MT la irado al Budapeŝto per Danubo estas ĉarma kaj ripoziga certigi la bonan iradon de la motoro ŝi kontrolas la iradon de aferoj en sia domo MT la irado de la mondo Z
2 la maniero, kiel iu aŭ io iradas: gracia irado leĝera irado flirtanta irado
irebla tia, ke oni povas iri sur ĝi: por knabinoj tio ne estis irebla vojo, ili disŝirus al si la vestojn Z la vundo verŝajne okazis pro falo en nefacile irebla tereno EGv ➞ irkapabla.
irejo ĉia loko aŭ vojo, laŭ kiu oni povas iri: sur iliaj irejoj ne troviĝas justeco MT ➞ koridoro, pado 1, komunikejo, pasejo, promenejo, vojstreko.
irigi
1 igi iun aŭ ion moviĝi de unu loko al alia: por kio la Eternulo irigas nin en tiun landon ? MT mi irigos vin sur rekta vojstreko MT irigi veturilon la motoro irigas la aŭtomobilon
2 igi ion funkcii: irigi motoron la rivero irigas la muelilon mi ne povas irigi tiun horloĝon
3 ebligi, ke iu aŭ io iru: tiu vojo irigas al la urbo
irilo ĉiu el paro da longaj stangoj kun altefiksita hoko por apogi piedon, kiujn oni uzas por marŝi kaj ekz. trapasi marĉojn, starante alte super la tero. Sin. irbastono, stilzo. ➞ stilziri.
iro-reiro tuto de la du sinsekvaj movoj, per kiuj iu aŭ io revenas al la deirpunkto: fervoja bileto por iro-reiro iro-reiro de piŝto
aliri
1 tr, al, ĝis moviĝi por atingi iun aŭ ion: al ĉi tiu tombo aliris unu el la virinoj Z ŝi aliris pli proksime Z ili aliris, por elrompi la pordon MT kiu kuraĝe aliras, facile akiras Z vi aliros matene laŭ viaj triboj MT li aliras al la ruina kastelo kaj frapas Z Ĥlestakov,
alirante al la fenestro Z strato , kiu aliras la kastelon ILa mi aliris la pordiston ALö aliru la retejon Ko li venkoprenis la fortikigitajn urbojn de Judujo kaj aliris ĝis Jerusalem MT
alirante al la fenestro Z strato , kiu aliras la kastelon ILa mi aliris la pordiston ALö aliru la retejon Ko li venkoprenis la fortikigitajn urbojn de Judujo kaj aliris ĝis Jerusalem MT
(figurasence) oni povas diversmaniere aliri al la problemo ni aliru la demandon kial CPi
➞ alpaŝi, alproksimiĝi, ataki, viziti.2 tr KOMP depreni aŭ almeti datumon ĉe memorilo k.s.: aliri diskon aliri memorilon aliri datumbazon per komputila reto Sin. atingi 5.
aliro ago de iu aŭ io aliranta:
1 libera aliro al ĝardeno Z havi aliron bari aliron (figurasence) nova aliro al edukado
alirebla
1 tia, ke oni povas aliri al ĝi, ŝi aŭ li: alirebla regiono alirebla monto lia oficejo estis ĉiam alirebla por ĉiuj ne facile alirebla eminentulo (figurasence) via koro ĉiam estis nealirebla por amo Z
alirejo vojo por aliri: pordo, donanta alirejon al kajo HLu vagonara alirejo alirejo de ies domo
alirigi igi, ke iu aŭ io aliru: li alirigis la tribon MT
anasiri ntr iri kiel la anasoj, balancante la korpon alterne sur ĉiu piedo: grasaj, anasirantaj araneoj Z Sin. anaspaŝi.
antaŭenira rilata al antaŭeniro; (figurasence) progresema: antaŭenira metodo antaŭenira reformisto
antaŭeniri ntr iri celante antaŭen; (figurasence) progresi: ni devas ĉiam antaŭeniri ne timante la malhelpojn ➞ avanci.
antaŭiri tr
1 iri en loko antaŭ iu aŭ io: la avangardo antaŭiras la armeon jen la stelo, kiun ili vidis en la oriento, antaŭiris ilin NT
2 ekzisti aŭ okazi en tempo pli frua ol iu aŭ io: preparaj laboroj, kiuj antaŭiris al la nuna sistemo de lingvo tutmonda Z venis la konata ekscito, kiu ordinare antaŭiris la misteran murmureton B tiu sendu la koston de l’ venonta kajero tuj post la ricevo de l’ antaŭiranta Z ĝi nome estis konstruita sur sablo, kiel la sistemoj de ĉiuj antaŭirantoj Z ➞ anticipi.
antaŭiranto iu, kiu antaŭiras: la antaŭirantoj admonis lin, ke li silentu NT
Briteliro, briteliro POLI la politika decido de Britujo eliri el la Eŭropa Unio en 2020 kaj ties rilataj politikaj, ekonomiaj kaj sociaj sekvoj: la loĝantoj helpis realigi la Briteliron en la referendumo je la 23a de junio 2016 MD bitmono kreskis je 9% post la Briteliro (Brexit) Ko
ĉevaliro LUDO en ŝako speciala iro de la ĉevalo 2, kiu pretersaltas unu ĉelon en unu direkto plus du en la orta direkto, aŭ inverse.
ĉieleniro = (prefere) ĉieliro.
ĉieliro RELI mirakla leviĝo de homo en la ĉielon: la ĉieliro de Romulo la ĉieliro de Elija la ĉieliro de Jesuo la ĉieliro de Muhamado festo de la ĉieliro de Maria
ĉirkaŭiri tr aŭ ĉirkaŭ
1 moviĝi ĉirkaŭ io aŭ iu: la Tero ĉirkaŭiras la sunon, la luno ĉirkaŭiras la Teron Ko oni do povis ĉirkaŭiri ĝin kaj observi de tiuj flankoj B li ĉirkaŭiris la tutan mondon kaj vizitis 41 landojn ILa la belan Saran li jam kelkfoje ĉirkaŭiris Z ➞ rondiri.
2 fari vojon ĉirkaŭ io aŭ iu por tion aŭ tiun eviti: ili tiel ĉirkaŭiris la dometon tra la arbaro kaj proksimiĝis al ĝardeno FK ĉu tra la intermonto, dekstre, oni povas ĉirkaŭiri la ŝoseon? B oni ne renkontis ŝin volonte kaj preferis ĉirkaŭiri B (figurasence) li ĉirkaŭiris ĉirkaŭ la malfacileco kun lerteco HVa
3 ARME pasi flanke de obstaklo, pozicio k.s. por povi poste ĝin ataki de malantaŭe.
deiri ntr iri malproksimiĝante de loko: Sisera deiris de la ĉaro kaj forkuris piede MT de la lito, sur kiu vi kuŝiĝis, vi ne deiros, sed vi mortos MT la trajno deiras de Romo je la 8a (figurasence) deirante de tiu ĉi principo, ni trovos ➞ derivi, deirpunkto.
disiri ntr iri en diversajn flankojn: ĉiuj infanoj jam delonge disiris el la gimnazio hejmen Z disiru, sinjoroj, ĉar amase stari sur la strato estas malpermesita Z tie la vojo disiras en kvar direktoj
diskaliro KOMP depreno aŭ almeto de datumo en komputila disko.
ekiri komenci iri: ŝi ekiris en la direkto al la preĝejo Z la motoro ekiras facile vidu, kiel la afero ekiris! Z
ekiro
1 komenco de irado: doni la signalon de la ekiro al la karavano ➞ starti.
2 TEKN la procedo, laŭ kiu maŝino pasas de la ripoza stato al la norma rapido rotacia.
ekirigilo TEKN = (prefere) startigilo.
ekvojiri komenci vojiron: ili ekvojiris for de la monto vojon de tri tagoj MT de tie ili ekvojiris al Gudgod MT
eliri ntr
1 iu iri eksteren el iu loko, precipe el domo: eliris, sed baldaŭ revenos — oni respondis Z niaj fratoj eliris kun la gastoj el sia domo FE Jael eliris al li renkonte MT eliris de apud li ĉiuj MT kiu rabi eliras, ofte nuda revenas Z eliri el la kaleŝo veturilo Z ŝi vidis unu sinjorinon, kiu eliris el la arbaro FE nuda mi eliris el la ventro de mia patrino MT
2 io moviĝi eksteren de io: el la kaldrono eliras vaporo FE vi frapos la rokon, kaj eliros el ĝi akvo MT mia glavo eliros el sia ingo MT eksonis basa voĉo, eliranta el la aperturo de la tubo Z el ŝia buŝo eliris kelke da perloj FE el la buŝ’ multaj vortoj eliras, sed ne ĉiuj ion diras Z ĝi ne eliris ankoraŭ el malproksima nebulo nur projekto Z
3 iu pasi de malbona situacio al pli bona: virtulo eliras el mizero MT eliri sen frakaso el granda embaraso Z eliri el malespero eliri el malsano eliri el maltrankvilo eliri el sklaveco
4 aperi publike: mi estis ankoraŭ tro juna, por eliri publike kun mia laboro Z tiu ĉi libro eliros per apartaj kajeroj Z la unua lernolibro eliris en lingvo rusa Z en tiuj tagoj eliris dekreto de Cezaro Aŭgusto NT ➞ elpaŝi.
5 origini el io; deveni de io: eliros markoto el la trunko de Jiŝaj MT gardu vian koron; Ĉar el ĝi eliras la vivo MT
6 io esti en direkto al io; doni vidon al io: fenestroj, elirantaj sur straton Z la ĉambro eliris sur kampon
1 Iafoje oni uzas eliri transitive kun rekta objekto anstataŭ el-komplemento: ŝi eliris la ĉambron el la ĉambro HBu, eliri la kupeon el la kupeo JMe. Tia uzo estas netradicia kaj nerekomendinda. Frazparto, kiu estas esprimebla per demova prepozicio (el 1 aŭ de), ne povas aperi anstataŭe kiel rekta objekto, ĉar N-finaĵo mem estas laŭsence almova.
eliro
1 ago de iu aŭ io eliranta: la eliro de Hebreoj el Egiptujo mizero, el kiu oni ne vidas eliron B nek eniro, nek eliro Z unu cirkonstanco igis min prokrasti mian publikan eliron kun la lingvo Z
Eliro BIBL la dua libro de la Torao.
elirejo loko aŭ rimedo, per kiu oni eliras: domo kun du elirejoj mapo de la elirejoj el Parizo
elirigi igi iun aŭ ion eliri: mia Dio elirigis mian vivon el la pereo MT
eniri en (+ N-finaĵo) aŭ tr
1 iu iri al la interno de loko: la alilandulo eniris en sian ĉambron Z li eniris la ĉambron Z la doganistoj tuj eniris la aŭton GMi li eniris al ŝi en la tendon MT ĉiuj, kiuj eniras al ŝi, ne revenas MT Ŝimŝon iris en Gazan kaj vidis tie malĉastulinon kaj eniris al ŝi MT
(figurasence) Nederlando eniris novan militon ZVD eminentaj personoj, kiuj bonvolis eniri en la honoran prezidantaron kaj honoran komitaton de nia kongreso Z tiel AdDM partio eniras la parlamenton PFK vi povos eniri en la regnon de Dio! Z
2 io moviĝi (aŭ esti metita) en la internon de io alia: la ŝipo kuŝiĝis sur flanko kaj la akvo eniris en la internaĵon de la ŝipo Z la vagonaro eniris la stacidomon HBu glavo pendis en la glavingo kaj facile povis eliri kaj eniri MT tra unu orelo eniras, tra la dua eliras Z
(figurasence) espero eniris en ŝian koron Z kiam la orient-eŭropaj landoj eniros la eŭropan union, iliaj lingvoj aŭtomate oficialiĝos TEc mi simpligis la gramatikon por ke ĝi povu facile eniri en la memoron Z la vortoj eniros en la lingvon Z
eniro
1 ago de iu, kiu eniras: eniro en la urbon MT eniro tra la pordoj MT eniro malpermesita!
enirejo loko, tra kiu oni eniras: la enirejo estis obstrukcita de homamaso ĉe la pordegaj enirejoj MT la enirejo al la palaco ➞ enveturejo.
faztransiro FIZI KEMI ŝanĝiĝo de fazo pro ŝanĝo de termodinamika parametro. ➞ kondensi.
flankeniri ntr iri flanken de io aŭ iu: malvasta loko, kie oni ne povas flankeniri dekstren, nek maldekstren MT
foriri ntr
1 iri for de iu loko: diris kaj foriris Z foriris kun longa nazo Z foriri el la haveno foriri ĉerpi akvon foriru de homo malsaĝa MT Kain foriris de antaŭ la Eternulo MT (figurasence) forpelu blasfemulon, kaj foriros malpaco MT
2 (figurasence) morti: generacio foriras kaj generacio venas MT mi rapidis veni , por doni al la kara foririnto mian lastan saluton Z la forirantoj en la tombon MT Sin. forpasi 2.
foriro ago de iu foriranta: post la foriro de la juĝisto Z
foririgi igi iun aŭ ion foriri: li foririgis la homojn, kiuj alportis la donacojn MT
ĝisiri tr iri ĝis iu loko: li ĝisiris ĝin seĝon kaj sidiĝis PeS via generacio ĝisiros la stelojn Ko ➞ atingi.
hejmeniri iri al la hejmo: sed nun jam vere estis tempo hejmeniri KKa li hejmeniris tre kontenta pro la vespero ALö
hejmeniro iro al la hejmo: vi ĥemiis venenon, pro kiu niaj gastoj nur post hejmeniro senviviĝis SSz
inversiri iri en la inversa direkto: inversiri laŭ rivero t.e. al la fonto
kontroliroiro de kontrolisto, vokto, noktogardisto k.s. por certiĝi, ke ĉio estas en ordo kaj la ordonoj estas observataj. ➞ rundo.
krizelirejo savelirejo.
krucmilitiro HIST militiro de kristanaj ekspedicioj por rekonkeri de la islamanoj la landon de Jesuo: la granda persekutado de la hebreoj komenciĝis dum la krucmilitiroj Z
laŭiri tr iri laŭlonge de io: laŭiri riveron laŭiri spurojn
malsupreniri tr, sur, laŭ, per iri malsupren sur ŝtuparo aŭ simile: ŝi malsupreniris la ŝtuparon malrapide Z de la supro ili malsupreniris sur nuda kaj ŝtonplena deklivo al la alia flanko de la altaĵo B elstaris la supraĵo de forprenebla ŝtuparo, laŭ kiu mi povis malsupreniri al la stalo HBu per ĝi la ŝtuparo la ferarmitoj malsupreniris en la subteran galerion HVa Moseo malsupreniris de la monto al la popolo MT la Eternulo malsupreniris sur la monton Sinaj MT ili malsupreniris vivaj en Ŝeolon MT ➞ descendi, desupri, malleviĝi, sobiri.
militiro ARME milita ekspedicio: la bardo , kiu partoprenis en la militiro kantis al ili kanton Z la vikingo entreprenis militiron Z
neirebla tia, ke oni ne povas iri: la vojo ĉi tien estis malfacila, preskaŭ neirebla kaŭze de la sablo Z
netrairebla tia, ke oni ne povas ĝin trairi: netrairebla barilo netrairebla dezerto
netransira LING netransitiva.
piediri iri piede: li piediris la tutan vojon da homoj piedirantaj estas malpli Z ne estas piediranto kolego al rajdanto Z ➞ piedira zono.
pluiri iri plu: post ioma restado ili pluiris SEn ne eblas pluiri sen grimpi transen CPi la kresko de Esperantujo pluiris en plia dimensio OE
postiri tr
1 iri en loko post iu aŭ io: la rajdantoj, freneze galopantaj, postiris la hundojn HVa
2 ekzisti aŭ okazi en tempo pli malfrua ol io: li postiris la lastajn reĝojn de la lando
postiranto iu, kiu postiras: tiu granda homo ne havis postirantojn
preteriri tr iri laŭlonge kaj flanke de io kaj lasi ĝin post si: kiam mi preteriris antaŭ unu el tiaj barakoj, mi ekaŭdis interne laŭtan kriadon Z sonoriloj, kiuj senĉese sonoradis, por ke oni ne povu preteriri, ne rimarkante la florojn Z ili iris malsupren sur la grandan straton, preteriris la domon de la urbestro Z
preteriranto iu, kiu preteriras: rigardadi la preterirantojn ➞ preterpasanto.
preterirejo TRAF vojo, kiu ebligas preterveturi urbon, pasante ne tra, sed ĉirkaŭ ĝi.
rabirado ekspedicio por rabado: la nomadoj faris rabiradon tra la valo ➞ razio.
radiri transportiĝi per rada aparato aŭ veturilo, ekz. biciklo k.s. ➞ ruliĝi.
rand1iri iri laŭ la rando de loko.
reeniri eniri denove: Pilato do reeniris en la palacon NT li reeniris la kabineton CPi reedukado, por ke la infanoj reeniru la socion ZNZ/PGu
reeniri (evitinde) = iri reen, reiri 1: ili reeniris hejmen por enlitiĝi HVa
2 Plej ofte la verbo reeniri signifas «eniri denove». Se oni provas uzi ĝin kun la senco «iri reen», oni riskas miskompenon aŭ konfuzon. Oni uzu anstataŭe reiri 1.
reiri
1 irinte, veni returne al la deirpunkto: Emilio reiris al sia ĵus forlasita loko Z mi volis reiri en la kaĝon Z pli bone estas reiri, ol perdi la vojon Z
2 iri denove: mi reiros tien la venontan semajnon
reniri (arĥaismo) = reiri 1: leporaro devas arbaron reniri G
ret1aliro KOMP aliro al komputila reto ① 8, precipe la Interreto: plimulto de la komitatanoj havas retaliron RE! retaliro ekster la kongresejo eblis multloke, sed je nepageblaj prezoj OE
retroiri ntr iri dorsdirekte, turnite plu al la mala direkto: la ĉevalo retroiris kelkajn paŝojn
retroiro ago retroiri: ASTR retroiro de planedo moviĝo en direkto kontraŭa al ĝia ordinara direkto
retroirigi igi, ke iu aŭ io retroiru: retroirigi aŭton retroirigi lokomotivon
rondiri tr iri cirkle laŭ ronda linio ĉirkaŭ io: mi vagadis sur la tero kaj rondiradis sur ĝi MT la montriloj ĉe la granda horloĝo rondiradis Z la historio rondiris de kokinejo al kokinejo Z dormpromenantino kiu rondiras profundegaĵon HVa li rondiris la placon, serĉe al libera loko CPi la korpoj, kiuj rondiras nian sunon GMc lia rigardo tre malrapide rondiris la ĉambron CPi ni rondiris angulon kaj senaverte trovis nin en la mezo de homamaso ALö ➞ rundo.
rondiro ago rondiri: sur unu rando de la ĉielo estas ĝia leviĝo de la suno, Kaj ĝia rondiro estas ĝis aliaj randoj MT
rondiranto iu, kiu rondiras: la Rondiranto gazeteto, kiu cirkulis inter malmultaj legantoj Z
sav1elirejo elirejo rezervita por okazo de danĝero: savelirejo en teatro savelirejo en aviadilo Sin. krizelirejo.
senelira tia, ke ne ekzistas eliro: tiu implikaĵo estas preskaŭ senelira LiZ arbaro senelira RSc
senelirejo
1 loko, el kiu ne eblas eliri: li kuris en la profundon de malluma senelirejo HLu
2 sakstrato: (figurasence) la situacio, en kiu ni ambaŭ troviĝas, estas vera senelirejo HVa
sobiri POEZ malsupreniri: mi sobiris laŭ la Avenuo Călărași IOn
sor3iri POEZ supreniri.
stilziri iri per stilzoj.
subiri ntr iri sub la horizonto: kiam la suno estis tuj subironta Z la suno subiris sub la akvon Z
sunsubiro malapero de la suno ĉe la horizonto: en la momento de la sunsubiro Z de la sunleviĝo ĝis la sunsubiro MT
supreniri tr, sur, laŭ, per iri supren sur ŝtuparo aŭ simile: la bela Sara supreniris unu ŝtuparon Z du italoj klopodis supreniri la montegon WSc ŝi komencis malrapide supreniri sur la luma kaj larĝa ŝtuparo Z li supreniris laŭ la mallarĝa ruiniĝinta ŝtuparo ĝis malgranda kurba ĉambreto sub la tegmento Z mi estis nur tri paŝojn de la fatala ŝtuparo, per kiu mi devis supreniri al la brusto de Abrahamo Z la virinoj kaj la infano supreniris sur mallarĝan, malluman kaj malpuran ŝtuparon ili supreniris al la ŝtuparo Z vi ne supreniru sur la monton MT mi supreniros en la ĉielon MT kaj Moseo supreniris al Dio MT ➞ ascendi, alsupri, leviĝi, soriri.
supreniro ago de iu, kiu supreniras: vi malhonoris mian liton per la supreniro sur ĝin MT
suprenirado ripeta aŭ daŭra supreniro: la suprenirado estis longa kaj peniga
suriri tr aŭ sur iri alten sur ion: suriru sur la monton MT suriri la tegmenton suriris sur ilin la spirito MT
surirado ago suriri: post du tagoj de surirado li atingis la plej altan trairejon B
ŝipirebla tia, ke oni povas veturi sur ĝi per ŝipo: ŝipirebla rivero
ŝteliri iri sin kaŝante, kvazaŭ ŝtelisto: venenaj viperidoj, kiuj ŝteliras en la mallumo kaj pikas en kaŝiteco Z ➞ enŝteliĝi.
trairi tr iri tra io de unu flanko al la alia: oni devas trairi la korton por eniri en la domon muso trairis la ĉambron sur la planko trairi riveron naĝante trairinte ian distancon pluen, ĝi renkontis krevpecon de poto Z (figurasence) la unuan fojon trairas ombro la sunan regnon de ŝiaj pensoj Z
trairo ago de iu, kiu trairas: posedanto de kampo rajtas malpermesi la trairon
trairebla tia, ke oni povas ĝin trairi: trairebla torento trairebla stepo KEMI (ĉe osmozo) membrano trairebla Sin. tralasa membrano netrairebla Sin. netralasa ➞ netrairebla.
trairejo loko, kie oni povas trairi ion: salono kun multaj benkoj ambaŭflanke de meza trairejo SEn Alico malfermis la pordon kaj trovis ke ĝi kondukas al malgranda trairejo OE li atingis la plej altan trairejon en montaro kaj ekvidis antaŭ si vicon da neĝaj suproj B la vojo de la rivero Yongding estas trairejo de ventoj Ko ➞ pasejo.
trairigi igi, ke iu aŭ io trairu: trairigante viajn infanojn tra fajro MT
transiri tr
1 iu moviĝi ĝis la alia flanko de io: kiam vi transiros akvon, Mi estos kun vi MT transiru la torenton Arnon MT transiri tiun monton oni certe ne povis sen forta ŝvitado Z ŝi ĵetis en la koton la panon por paŝi sur ĝin kaj transiri kun sekaj piedoj Z transiri landlimon sen pasporto
(figurasence) transirinta en alian mondon mortinta Z ĝia humoro fariĝadis tute sovaĝa kaj petola kaj transiradis ĉiujn limojn Z mi transiris Rubikonon rezignis pri la eblo reiri VGe
2 iu pasi al alia partio, okupo ktp: ni vidas grandegan multon da Volapükistoj, kiuj transiris malkaŝe al Esperanto Z transiri al via konkuranto MT transiru ni al la aferoj Z super la okazintaj faktoj ni povus sekve silente transiri al la tagordo Z transiri de rido al larmoj ➞ dizerti.
3 io pasi en alian situacion aŭ kategorion; metafore translokiĝi: la tuta lando de l’ venkita reĝoTransiris en posedon de l’ venkinto Z ŝia bela loko de naskiĝo transiris en la manojn de fremdaj homoj Z la postrestaĵo transiris al parencoj Z Sinjoro de Wahl montris, ke la ŝanĝoj, kiujn diversaj vortoj ricevis, transirante el unu lingvo en alian, neniam tuŝas la akcenton Z la spirito de Elija transiris sur Eliŝan MT
4 veni en alian staton; transformiĝi en io nova: ŝi rimarkis, ke ĝia tono iom post iom transiris en la malklaran murmuradon de preĝo Z la gardisto plene transiris en la personon kaj pensmanieron de la leŭtenanto Z
transiro ago de iu aŭ io transiranta: transiro de vadejo la dioj preparasSkuantan transiron De ĝoj’ al doloro Z transmetiĝo el naturo ordinara en naturon talentan estas kaj restas malfacila transiro Z
transirebla tia, ke oni povas ĝin transiri: transirebla barilo nek transnaĝeble, nek transireble Z
transirejo loko, ĉe kiu oni povas transiri ion: rivera transirejo fervoja transirejo la transirejo de Jordan MT
transirigi igi iun transiri ion: kial Vi transirigis ĉi tiun popolon trans Jordanon ? MT
vicirado defilado.
vojiri iri laŭ vojo: kiam Moseo kaj la popolo Izrael vojiris al la promesita lando Z Sin. voji.
vojiro irado laŭ vojo: ĉu ili povas fari tian grandan vojiron? Z li certe ĝojos, kiam li aŭdos, kiel malproksiman vojiron ŝi faris pro li Z se iu estos en malproksima vojiro, tamen li faru Paskon al la Eternulo MT Sin. vojo 4.