PIV 2026 · Artikolo 7607
★kateno
Derivaĵoj en la artikolo 9
★ kateno
1 fortika ĉeno uzata por ligi malliberulojn kaj malhelpi ilin forkuri: oni enpremis liajn piedojn en katenojn MT la malbona homo en la katenoj Z pundoma kateno Z memoru miajn katenojn NT ➞ ligilo, ŝnuro.
2 (figurasence) io, kio malhelpas agadi, forkuri ktp: la virino, kies manoj estas katenoj MT ĉu ne devis ĉi tiu virino esti malligita el ĉi tiu kateno paralizo ? NT vi estas feliĉa, libera homo , sed ni havas katenojn sur la piedoj! ni estas devontigitaj Z ➞ jugo.
kateni tr
1 senmovigi iun per kateno: ĉiujn altrangulojn oni katenis MT li tuj iras post ŝi, kiel katenita malsaĝulo al la puno MT ➞ ligi, ŝnuri.
2 (figurasence) malhelpi la liberan agadon de iu: dormemeco ĝis nun katenis miajn fortojn Z nur vi per sorĉa ligo min katenis Z disimila virin’ katenas haltigas tiun sangan leĝon Z rompiĝis la ligilo, kiu katenis la senmortan animon Z neniam superforto katenos la koron G en lingvaj demandoj ĉiu superflua «decido» katenas trudas malutilan ĝenon Z kiu donacon prenas, tiu sin katenas per ŝuldosento Z ili sidis en mallumo , katenitaj de mizero MT la katenita turmentata animo Z katenis ravis min tiu grandioza spektaklo ➞ forĝi 2, ravi, ŝlosi 1 Ⓔ.
Sin. enferigi, enkatenigi.katenado
1 surmetado de katenoj: la katenado de punlaborulo
2 (figurasence) ligado aŭ malhelpado: senbezona katenado de la senco de «ig» Z
kateniĝo stato de iu, kiu fariĝas katenita: tro rapida edziĝo — porĉiama kateniĝo Z
alkateni alligi iun aŭ ion per kateno: alkateni hundon al pordo
(figurasence) la reĝo Knut, kiu alkatenis Anglujon al la trono de Danujo Z de multaj monatoj alkatenita de malsano al la lito Z vi estas alkatenita al bona ofico, sed al pandona arbo! Z
alkatenigi igi iun aŭ ion alkatenita: la venkitajn reĝojn li alkatenigis per oraj ĉenoj al sia kaleŝo Z
enkatenigi kateni iun: danĝere enkatenigi nian lingvon Z
malkateni, senkatenigi forpreni la katenojn de iu: malkateni sklavon
mankateno kateno kun du ŝloseblaj ringoj, per kiuj oni ligas la manartikojn de arestito.