PIV 2026 · Artikolo 13816

★sango

Litero S★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 11
  1. sanga
  2. sangi
  3. sangad/o
  4. draksango
  5. mal/varmasanga
  6. mal/varmasange
  7. pur1sanga
  8. samsanga
  9. samsangul/o
  10. varm/egsanga
  11. varmsanga
★ sango
1 likvo fluanta en la arterioj, vejnoj, kapilaroj (k.s. vaskuloj) de bestoj, ruĝa ĉe la vertebruloj, portanta i.a. la nutrajn substancojn, oksigenon kaj la forĵetaĵojn de la ĉeloj: sango konsistas el likva parto plasmo kaj ĉela parto globuloj ekbato de nazo aperigas sangon MT la pastro aspergis la sklavojn per varma ĉevala sango Z la hundoj lekis la sangon de Nabot MT nur detenu vin, ke vi ne manĝu la sangon MT la sango el liaj vangoj kaj lipoj malaperis Z ricevi karnon kaj sangon iĝi viva Z ➞ limfo, sangoglobeto, sangogrupo.
2 sango 1 kiel simbolo de perforto, murdo, ofero k.s.: ili plenigis ĉi tiun lokon per sango de senkulpuloj MT manoj, kiuj verŝas senkulpan sangon MT Mi ebriigos miajn sagojn per sango MT la voĉo de la sango de via frato krias al mi de la tero MT lia sango estos sur lia kapo MT akuzo, kiu kostis al ili multe da sango kaj angoro Z virina lango buĉas sen sango Z atingi sian celon per fero kaj sango miajn manojn detenu de sango! Z
3 sango 1 kiel simbolo de temperamento aŭ pasio: sango bolas, juneco petolas Z li rigardis tiun mizeron kun malvarma sango fari al si malbonan sangon maltrankviliĝi aŭ koleriĝi pri io li ne havas sangon en siaj vejnoj! sango malkvieta la reĝon ne instigos fari tian junulan agon Z
4 sango 1 kiel simbolo de heredeco (familia, etna, kasta k.s.): ĉevalo de pura sango li devenas el la plej bona sango de Izrael, eble eĉ el la reĝa gento de David! Z en lia alte nobela Hispana sango estis io, kio bolis Z en ŝi la homo kaj la diablo intermiksas sian sangon Z blua nobela sango princo el reĝa sango ili naskiĝis nek el sango, nek el volo de karno, sed el Dio NT
5 sango 1 kiel simbolo de parenceco, kaj ofte de deveno: sango ne silentas, sian sangon ĝi sentas Z sango komuna reciproke sin altiras Z ŝia infano, ŝia propra karno kaj sango Z la propra sango filo ŝin mortigis Z ➞ sangovenĝanto.
sanga
1 rilata al la sango: sanga serumo
2 konsistanta el sango: kelke da grandaj sangaj gutoj falis sur lian manikon Z sanga makulo B (figurasence) li ploris per sangaj larmoj Z
3 kovrita aŭ signita de multo da sango: vundo plej sanga Z sangaj homoferoj Z sanga batalo sanga venko ➞ sangoruĝa.
sangi ntr ellasi sangon: Johanino mordis al si la fingron, ke ĝi sangis Z aliaj per sangantaj piedoj marŝas sur la tero Z (figurasence) pro tio ĝuste sangas mia koro Z
sangado elfluo de sango: sangado de la nazo ➞ hemoragio.
draksango ruĝa rezina substanco el diversaj arboj, ekzemple el la frukto de la kalamo kaj el la ŝelo aŭ folioj de la drakarbo, antaŭe uzataj medicine kaj nun uzataj en vernisoj kaj lakoj.
malvarmasanga
1 besto havanta temperaturon dependan de la ekstero, kaj varianta kun ties temperaturo: fiŝoj, batrakoj kaj nunaj reptilioj estas malvarmsangaj Sin. pojkiloterma.
malvarmasange senpasie aŭ indiferente.
pur1sanga devenanta de pura raso: pursanga ĉashundo (figurasence) antaŭ la plej pursangaj princoj Z
samsanga havanta unu avon aŭ prapatron komunan kun iu alia: samsangaj vilaĝaj familioj (analoge) samsanga amo al frato k.s. Z
samsangulo persono samsanga kun iu alia: samgentanoj nomas sin «samsanguloj» kaj «fratoj» Z
varmegsanga havanta ardan temperamenton: mi estis juna, sovaĝa kaj varmegsanga, tamen honesta Z
varmsanga BIOL besto havanta konstantan internan temperaturon: mamuloj kaj birdoj estas varmsangaj Sin. homeoterma.