PIV 2026 · Artikolo 1058
★arbo
Derivaĵoj en la artikolo 56
- arba
- arbaĵ/o
- arbar/a
- arbar/o
- Amazon2/a Arbar/o
- Hercini/a Arbar/o
- Nigr/a Arbar/o
- arbar/ig/i
- arbar/ist/o
- arbar/iz/i
- arbeg/o
- arbej/o
- arbet/o
- arbet/aĵ/o
- arbet/aĵ/ar/o
- arbist/o
- brazilarbo
- buterarbo
- karite/a buterarbo
- nepal/a buterarbo
- ĉefarbist/o
- drakarbo
- ebonarbo
- flamarbo
- florarbo
- foliarbo
- fruktoarbo
- galeriarbar/o
- jude/a arbo
- jul2arbo
- kaŭĉukarbo
- krist/nask1/a arbo
- kristarbo
- mararbo
- mastikarbo
- melonarbo
- pan1arbo
- papiliarbo
- pers1/a silkarbo
- pingl/oarbo
- pluvarbar/o
- Amazon2/a Pluvarbar/o
- praarbar/o
- rearbar/ig/i
- riverarbar/o
- rokuarbo
- senarba
- senarbej/o
- senarbig/i
- subarbo
- subarbaĵ/o
- tearbo
- tuliparbo
- upasarbo
- vaksoarbo
- vomarbo
★ arbo
1 BOTA multjara ligneca planto kun ĝenerale nur unu ĉefa tigo, kies nuda bazparto estas nomata trunko, kiu supre dividiĝas je pli-malpli larĝa branĉaro (➞ krono 1, kanopeo); arbo maturstadie altas pli ol 7 m kaj iuj atingas pli ol 100 m (➞ arbeto, arbego):kverko, platano kaj pomujo estas arboj arbo krakanta venton ne timas spertulo ne timas danĝeron Z fleksu arbon dum ĝia juneco provi eduki plenkreskulon estas vane Z kia la arbo, tia la frukto infano similas al siaj gepatroj mi fine venis malsupren el la arbo el inter ĝiaj branĉoj SJo BIBL la arbo de vivo la arbo de sciado ➞ arbusto, dendrologio.
4 datumstrukturo konsistanta el nodoj tiel interligitaj, ke ĉiu nodo (krom la speciala radika nodo) havas precize unu patran nodon, kaj ĉiu nodo estas la radiko de la propra disa 2 subarbo: KOMP arbo de dosierujoj
5 io kun branĉa strukturo simila al arbo: genealogia arbo diagramo
arba rilata al arbo(j): arba strukturo
arbaĵo dehakitaj aŭ defalintaj arboj aŭ arbustopartoj: bruligi arbaĵon ➞ lignaĵo.
arbara rilata al arbaro: arbara arbarvivanta besto arbara fungo arbara planto arbara brulo arbara damaĝo arbara ekosistemo arbara ekspluatado arbara gardisto arbara protektado
arbaro
1 densa aro de arboj kovranta iom larĝan areon.
2 tiu areo mem: en varmega tago mi amas promeni en arbaro FE pro multo da arboj li arbaron ne vidas kapablas vidi nur la detalojn, ne la tuton Z ➞ bosko, forsto, kopso; abiaro.
Amazon2a Arbaro GEOG Amazona Pluvarbaro.
Hercinia Arbaro HIST granda arbaro, kiu kovris en antikva epoko sudan Germanujon kaj grandan parton de meza Eŭropo; la Nigra Arbaro estas unu el ties restaĵoj.
Nigra Arbaro GEOG granda arbar-kovrita montaro en sudokcidenta Germanujo, oriente de Rejno, proksima al la limoj kun Francujo kaj Svislando. Schwarzwald Sin. Ŝvarcvaldo. ➞ Hercinia Arbaro.
arbarigi priplanti lokon per arbaro: arbarigi la nudajn montojn
arbaristo forstisto: en la senvojeta arbaro ili renkontis la arbariston Z
arbego grandega arbo (ekz. sekvojo).
arbejo = (prefere) arbaro 2.
arbeto malgranda aŭ malalta arbo (ekz. bigarado).
arbisto metiisto, kiu kultivas arbojn kaj arbustojn.
brazilarbo BOTA arbo hejma en la atlantika arbaro de Brazilo, donanta oranĝe ruĝan lignon, brazillignon; la nacia arbo de Brazilo. specio Paubrasilia echinata
buterarbo arbo, el kies semoj oni fabrikas specon de butero.
karitea buterarbo arbo falfolia; la fruktoj estas kaŝtansimilaj kaj manĝeblaj; el la kernoj oni ekstraktas oleon por fari karitean buteron; hejma en norda tropika Afriko. specio Vitellaria paradoxa
nepala buterarbo granda arbo, kun mangeblaj fruktoj; oni ekstraktas butergrason el la semoj por brulaĵo aŭ por pomado; indiĝena en la antaŭmontoj de Himalajo. specio Diploknema butyracea
ĉefarbisto estro de forsto.
drakarbo BOTA arbo, origine el Kanarioj, kiu eligas sangoruĝan rezinon (draksango) kaj havas skvamecan trunkoŝelon kaj abrupte densan disbranĉiĝon iel monstrecan. specio Dracaena draco Sin. drakdraceno.
ebonarbo arbo, speco de diospiro (genro Diospyros) havanta valoran, malmolan duramenon utiligebla kiel ebono. ➞ ebonarbusto.
flamarbo BOTA deloniko el Madagaskaro, kultivata por ornamaj, oranĝe ruĝaj floroj. specio Delonix regia Sin. reĝa deloniko.
florarbo arbo, kiu produktas florojn: blanka magnolio estas konata fruprintempa florarbo en Ĉinio EPĈ
foliarbo arbo kun relative plataj folioj kontraste al pingloarbo.
fruktoarboarbo kultivata por siaj manĝeblaj fruktoj. ➞ abrikotarbo, alizarbo, anzuarbo, avokadarbo, bananarbo, bergamotarbo, cidoniarbo, citronarbo, ĉerizarbo, figarbo, grapfruktarbo, kumkvatarbo, mandarinarbo, oranĝarbo, pampelmusarbo, pomarbo.
galeriarbaro = (prefere) riverarbaro.
judea arbo florarbo, kun profunde rozkoloraj floroj printempe. specio Cercis siliquastrum ➞ cercido.
jul2arbo kristnaska arbo.
kaŭĉukarbo heveo, alta arbo en la naturo, sed kultivata estas nealta ĉar ĉerpi latekson limigas kreskadon; kun bruna ŝelo el kiu oni povas ĉerpi latekson; kun folioj el tri folietoj aranĝitaj spirale; kun pale flavaj floroj pike odoraj kaj senpetalaj; la frukto estas kapsulo, kun tri grandaj semoj, kiu malfermiĝas ekspode kiam matura; kultivata por produkti kaŭĉukon. specio Hevea brasilensis
kristnask1a arbo, kristarbo pingloarbo uzata por kristnaska festo:la granda briletanta Kristnaska arbo Z ili metis siajn donacojn sub kristnaskan arbon OE sur la kristarbo brilis la kandeloj UMa ➞ abio.
mararbo ZOOL koralulo, kun iom grandaj arboformaj skeletaj aksoj. membro de la ordo Alcyonacea (mararboj) el la filumo Cnidaria
mastikarbo BOTA speco de pistacio, daŭrafolia trunkarbusto aŭ arbeto kun pare plume kunmetaj, ledecaj folioj, kun ruĝetaj floroj en spikformaj grapoloj kaj kun malgrandaj drupoj unue ruĝaj, poste nigraj; el la ŝelo eliĝas rezino farmacie utiligata, pasintece uzata en dentista mastiko. specio Pistacia lentiscus Sin. lentisko. ➞ terebinto.
melonarbo BOTA papajo.
pan1arbo BOTA
1 (striktasence) arbo kun profunde lobaj folioj kaj kun grandaj, ovoformaj aŭ globaj fruktoj (kunmetaj ŝajnfruktoj), kun faruneca enhavo; hejma en centra Malajzio kaj Melanezio, kultivata en multaj tropikaj regionoj por fruktoj kutime manĝataj frititaj. specio Artocarpus altilis Sin. ordinara artokarpo.
papiliarbo BOTA arbo aŭ trunkarbusto, kun folioj ĝenerale lancoformaj kaj kontraŭaj; kun floroj de la aziaj en panikloj, la amerikaj en cumoj, ĉiu floreto tuba kun kvar loboj (petaloj), koloroj diversaj, kun odora kaj nektaro; el Ameriko, Afriko kaj precipe Azio; multaj specioj kultivataj por ornamo, kelkaj adventicaj. genro Buddleja Sin. budleo. ➞ skrofulariaco.
pers1a silkarbo BOTA speco de albizio, malgranda falfolia arbo, kun ŝelo malhelverde griza kaj maljuniĝante vertikale striita; kun grandaj folioj duoble plumaj; la floroj densaj infloreskoj; la frukto estas plata bruna guŝo; en el sudokcidenta kaj orienta Azio. specio Albizia julibrissin
pluvarbaro BOTA EKOL pluvegeja arbaro de la intertropika zono, eksterordinare riĉa je plantospecioj, i.a. arboj, lianoj kaj epifitoj. ➞ ĝangalo.
Amazon2a Pluvarbaro GEOG la pluvarbaro ĉirkaŭ la rivero Amazono ② 1. Sin. Amazona Arbaro, Amazonio.
praarbaro neniam ekspluatita arbaro, kiu ekzistas de nememorebla tempo. ➞ virga.
rearbarigi planti novajn arbojn en loko, kie antaŭa arbaro malaperis. ➞ reforstumi.
riverarbaro BOTA EKOL arbaro kreskanta laŭlonge de rivero.
rokuarbo malgranda arbo, kun longpetiolaj, korformaj, stipulohavaj folioj, kun ruĝaj, rozaj aŭ blankaj floroj en paniklo kaj kun semoj unuope garnitaj de ruĝa arilo, el kiu oni ricevas karotenoriĉan farbosubstancon (➞ rokuo), uzatan por kolorigi buteron, ĉokoladon kaj iujn fromaĝojn; hejma en tropika Ameriko, disvastigita al tropika Afriko. specio Bixa orellana ➞ bikso, biksaco.
senarba ne enhavanta arbojn.
senarbejo senarba loko, ekz. ene de arbaro: iuloke mi trovis grandan senarbejon. Sole tie ĉi mi vidis tonditan herbon SSz
senarbigi detrui la arbojn de regiono.
subarbaĵo fungo aŭ malalta planto, kiu vivas piede de arbotrunko.
tearbo teo 1.
tuliparbo BOTA liriodendro.
upasarbo BOTA arbo, kies laktosuko estas tre venena, kaj la javanoj uzis ĝin por veneni sagojn. specio Antiaris toxicaria Sin. toksa antiaro.
vaksoarboBOTA speco de miriko, el orienta Usono, kun fruktoj kovritaj de dika tavolo riĉa je palmitata acido; liveras arban vakson pasintece uzata por vaksalumetoj kaj kandeloj. specio Myrica cerifera Sin. vaksa miriko.
vomarbo BOTA arbo el Barato, kies strikninhavaj semoj estas vomigaj kaj tre venenaj. specio Strychnos nux-vomica Sin. vomnuksa strikno. ➞ ŝajnangosturo, vomnukso.