PIV 2026 · Artikolo 13652
★ruĝa
Derivaĵoj en la artikolo 21
★ ruĝa
1 samkolora kiel sango, rubeno, ardantaj karbaĵoj k.s.: ruĝaj tomatoj ruĝaj papavoj ruĝa koralo ruĝa cinabro ruĝa minio ruĝa ĉapelo de kardinalo havi la nazon ruĝa de malvarmo aŭ ebrio la kubutojn ruĝaj pro kontuzo la okulojn ruĝaj pro laciĝo aŭ plorado metante la ruĝajn brakojn unu sur la duan Z la Ruĝa Kruco ➞ karmezina, karmina, punca, rufa 1, skarlata.
2 distingiĝanta de aliaj variaĵoj per tio, ke ĝi estas (ofte nur proksimume) ruĝa 1: ruĝa cervo ruĝa perdriko BOTA ruĝa beto ruĝa groso KEMI ruĝa fosforo GEOL ruĝa arĝenterco Ag3SbS3 ruĝa fererco Fe2O3 Sin. hematito ruĝa kuproerco Cu2O Sin. kuprito ruĝa plumberco PbCrO4 ruĝa vino ruĝa viando ➞ blanka ruĝa flanko babordo ruĝa trafiklumo malpermesanta trairon ➞ verda ruĝa signalo indikanta danĝeron
3 simbolanta per ruĝo la laboristan movadon, precipe ties socialismajn kaj komunismajn partojn: la ruĝa standardo la Ruĝa Sindikata Internacio 1921–1937 la Ruĝa armeo nomo de la armeo de la rusa revolucio kaj de Sovetunio, 1918–1946 ➞ blanka, flava.
4 rilata al raso (laŭ nescienca rasa divido de la homaro), kies haŭtkoloron oni imagis ruĝa: la ruĝa raso ➞ ruĝulo Vilhelmo kaj liaj du kamaradoj kaprice iris al la kontinento por kapti kelke da ruĝaj homoj, kaj hejmporti ilin por sklavoj AKr ➞ blanka 3, flava 2, nigra 2.
ruĝo la ruĝa koloro: la vibrantaj ruĝoj de mezepokaj vitraloj dolora ruĝo aperis sur la vizaĝo Z tiu aludo elvokis fortan ruĝon sur la vangojn de la bela virino Z en la noktoj horizontala ruĝo anoncas la barbarojn KKa varmigi ĝis ruĝo ➞ gorĝo 4.
ruĝaĵo io ruĝa.
ruĝeta dube ruĝa; havanta ruĝan nuancon: ruĝeta vizaĝo Z ruĝeta barbo SEn la ruĝeta fono de la flamo Z la rozaj fingroj de la krepusko donis ruĝetan nuancon al la ĉielo ALö
ruĝetiĝiiĝi ruĝeta: la karboj prilumis lian krete blankan vizaĝon, kiu de tio iom ruĝetiĝis Z
ruĝigi igi ion ruĝa: la varmego ruĝigis ilin (figurasence) ruĝigi sian flagon
ruĝiĝi iĝi ruĝa: ĉiuj rozoj ruĝiĝas kaj komencas bonodori Z ruĝiĝi de honto FE ili tute ne hontas, ili eĉ ne povoscias ruĝiĝi MT
ruĝiĝema facile ruĝiĝanta: la knabeto ruĝiĝis de plezuro, ĉar li estas tre ruĝiĝema Z
ruĝulo
1 precipe rilate al la rusa revolucio maldekstrulo; revoluciulo: amnestiita de la kontraŭcarisma revolucio li ekkarieris ĉe la ruĝuloj OE la ruĝuloj jam prenis la nealireblan fortikaĵon; nun ili bajonetas la terurigitajn blankulojn VEr
ruĝumi tr ŝminki iun aŭ ion per ruĝigilo: ŝi estas ruĝumita G
brun1oruĝa havanta koloron miksitan el bruno kaj ruĝo: brunruĝaj bierspecoj LVV
ĉerizoruĝa havanta la koloron de ruĝa ĉerizo.
ĉieloruĝo tempo, dum kiu la ĉielo estas ruĝa: duono de ili tenis lancojn de la leviĝo de la ĉielruĝo ĝis la apero de la steloj MT la luno lumis inter la ĉielruĝo vespera kaj la ĉielruĝo matena Z
flavoruĝa flave ruĝa: la pordokurtenoj de lia dormoĉambro estas de flavruĝa koloro Z alkuris belega ĉevalo, flavruĝa kiel vulpo B li havas flavruĝajn harojn kaj barbon B Sin. rufa 1.
kongoruĝo KEMI indikanto 1, kiu estas ruĝa en alkala solvaĵo sed blua en acida. ➞ azokoloraĵo.
matenoruĝo aŭroro: leviĝis la matenruĝo MT mi prenus flugilojn de la matenruĝo Z
sangoruĝa samkolora kiel ĵus elverŝita sango. ➞ sangokolora.
transruĝa FIZI elektromagneta ondo havanta ondolongon inter 800 nanometroj kaj 1 mm (frekvencon malsuperan al tiuj de la ruĝaj radioj). Sin. infraruĝa. ➞ transviola.
vesperoruĝo vesperkrepusko: super ili alte pendis la hele blua ĉielo, delikate borderita de la vesperruĝo B
vinoruĝa havanta la koloron de ruĝa vino. Sin. grenata 2, grenatkolora.