PIV 2026 · Artikolo 7331

1★kapo

Litero K★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 36
  1. kapa
  2. kape
  3. kapaĵ/o
  4. kapet/o
  5. kapuj/o
  6. artiŝok/okapo
  7. brulkapul/o
  8. dikkapa
  9. dik/akapa
  10. enkapig/i
  11. ĝetokapo
  12. korn/okapul/o
  13. kruckapo
  14. laŭkapa
  15. linikapo
  16. litkapo
  17. mal/plenkapul/o
  18. martelkapo
  19. mort/okapo
  20. multkapa
  21. mult/ekapa
  22. nudkapa
  23. paf/ilkapo
  24. peniskapo
  25. pingl/okapo
  26. pont1/okapo
  27. senkapa
  28. senkapig/i
  29. ŝild/okapo
  30. ŝtipkapul/o
  31. terkapo
  32. transkapiĝ/a
  33. transkapiĝ/i
  34. transkapiĝ/o
  35. ventkapul/o
  36. vent/okapul/o
1 ★ kapo
1 parto de la korpo de la triblastaj bestoj, supra ĉe la dupieduloj, antaŭa ĉe la aliaj, enhavanta la buŝon, cerbon kaj la organojn de pluraj sensoj:kapo de homo kapo de ĉevalo kapo de drako Z (analoge) kapo de pupo levi la kapon Z mallevi la kapon turni la kapon balanci la kapon skui la kapon moveti la kapon ŝanceli la kapon klini la kapon la soldato dehakis al ŝi la kapon Z perdi la kapon morti ➞ premio, prezo Z ĵeti sin en la akvon, la kapon antaŭen Z ĉu vi permesos al mi pendigi tiun ĉi kanajlon sub la ĉielo la kapon malsupren? Z ni dormadis kapo ĉe kapo Z antaŭo de la kapo malantaŭo de la kapo senti doloron en la kapo kiu kapon posedas, kombilon jam trovos se oni posedas la gravaĵon, oni facile trovas akcesoraĵon Z kapo majesta, sed cerbo modesta Z la virino rigardis lin de la kapo ĝis la piedoj Z armita de la kapo ĝis piedoj Z (figurasence) mi ne havis la intencon krei laŭ mia persona plaĉo la tutan lingvon de l’ kapo ĝis la piedoj Z ➞ facio, kranio, muzelo, vizaĝo.
2 kapo 1 rigardata kiel sidejo de inteligento kaj saĝo: li havas bonan kapon Z vi havos tian klaran kapon, ke ĉion, kio en via ĉeesto estos rakontata aŭ legata, vi ĉion vidos antaŭ vi kiel vivantan Z obstina kapo Z kapo estas por tio, ke ĝi zorgu pri ĉio Z kalkuli en la kapo Z streĉado de la kapo Z mi havas aliajn aferojn en la kapo Z saĝa kapo duonvorton komprenas Z pro kapo malsaĝa suferas la kruroj se oni havas malbonan memoron, oni devas kuri pli ol unufoje Z ili rompas al si la kapojn cerbumi, kiamaniere la naturo povis krei Iskarioton Z ne rompante al ni la kapon, pro kia kaŭzo la lingvoj kreitaj blinde tiun ĉi oportunaĵon ne havas Z multe en kapo, sed nenio en poŝo Z al neniu venis en la kapon neniu ekpensis pri tio enmeti peceton en la lanternon Z mi bone ŝlosis ĝin en mia kapo Z ŝi enbatis en sian kapon la frenezajon Z ordigi al iu la kapon malmilde riproĉegi Z li ne havas kapon de ministro li ne estas tre lerta ➞ pulvo Z ŝi tute perdus la kapon kaj ne povus regi sin ŝi ne plu scius, kion fari B havi iom da vaporo en la kapo esti ebrieta Z la virinoj perdis la kapon pro l’ amo al li B lia sango estos sur lia kapo li respondos pri lia morto MT ilian konduton Mi metos sur ilian kapon pri ilia konduto mi respondigos ilin MT ➞ cerbo, konscio, penso, prudento, rezono.
3 kapo 1 rigardata kiel simbolo de la tuta homo: li estas instruita kapo Z diru al mi, ĉu li ne estas kredeble luma, politika kapo? Z la gloro de tiu ĉi universala kapo flugados Z amata objekto de studado de la flamaj kapoj Z
4 kapo 1 rigardata kiel signo de individuo; persono, unuo: kiom da kapoj, tiom da opinioj Z kiam vi kalkulos la kapojn de la Izraelidoj MT prenu po unu omero por ĉiu kapo MT tagmanĝo po dek frankoj por kapo
5 (figurasence) estro aŭ ĉefo: la viroj estas kapoj de domoj Z ĉar la kapo de Sirio estas Damasko MT edzo estas kapo de edzino, kiel ankaŭ Kristo estas kapo de la eklezio NT
6 iom densa kaj globa (aŭ preskaŭ globa) parto de vegetaĵo, ekz. de ŝoso: kapo dense volviĝintaj folioj de brasiko, laktuko kapo floro de papavo kapo de artiŝoko
7 BOTA globa (aŭ preskaŭ globa) infloresko, kiu ne havas involukron kaj kies floroj estas senpedunklaj aŭ havas nur mallongan pedunklon: kapo de trifolio ➞ kapitulo, glomerulo.
8 (figurasence) supra plej alta parto de objekto: la metala kapo de la bastono Z kapo de pinglo Sin. pinglokapo kapo de najlo kapo de akso kvadrata kapo sesflanka kapo mergita kapo martelita kapo (de bolto aŭ ŝraŭbo) kapo de kolono kapitelo kapo de martelo kapo de hakilo kapo de masto kapo de violono kapo de gitaro kie troviĝas la agordiloj kapo de kuplostango serĉa kapo de raketo freŝe kaj verde ĝi la arbo etendis sian potencan kapon Z kapo de la femurosto
9 (figurasence) plej antaŭa parto de io: kapo de ŝipo pruo 1 kapo de kometo kapo de listo kapo de gazeta kolumno kuŝi ĉe la kapo de la protokolo li marŝis ĉe la kapo de la irantaro ➞ ĉapo 3, fronto, kabo 1, kapuso.
10 ELEK parto de diskaparato aŭ magnetofono, kiu skribas aŭ legas informojn sur la disko aŭ bendo: magnetfigurasence kapo legofigurasence kapo skribofigurasence kapo
kapa rilata al kapo: kapa doloro kapa kalkulo kapa parto de la lito MT ➞ kaploko.
kape
1 per la kapo 1: li kape salutis CPi
2 ĉe la kapo 8 aŭ kapo 9: kape de mia artikolo PeS
3 laŭ la kapo 4: la land-enspezaro atingis 10.000 dolarojn kape MD
kapaĵo KUIR manĝaĵo farita el la kapo de besto, ordinare de bovido aŭ de porko.
kapeto
1 malgranda kapo: ili la birdidoj elŝovas la kapetojn kaj pepas tre mallaŭte Z ridetantaj infanaj kapetoj Z per forĝa laboro estu farita la kandelabro; ĝia trunko kaj ĝiaj branĉoj, ĝiaj kalikoj, ĝiaj kapetoj MT ➞ butono.
2 = (prefere) kapo 10.
kapujo parto de skafandro, kiu kovras la kapon. ➞ kasko.
artiŝokokapo artiŝoko 2.
brulkapulo persono ekscitiĝema pro memfiereco: diru al mi sincere, ne kiel brulkapulo, kiu ion trudas al si kaj mem sin ekscitas LiZ
dikkapa, dikakapa havanta dikan kapon: dikkapaj rozoj Z
enkapigi meti detalan scion en ies kapon; lern(ig)i: Ajna komencis enkapigi al li la venontajn lecionojn SEn por ĝue legi la tekstojn ne nepre necesas enkapigi ilin WKl ➞ parkere.
ĝetokapo MARN fino de ĝeto en la maro.
kornokapulo diablo.
kruckapo TEKN ĉarniro, kiu kunigas la piŝtostangon kaj la turnostangon de maŝino kaj glitas en rekta kondukrelo.
laŭkapa konsideranta ĉiujn individuajn personojn: ilia laŭnoma kaj laŭkapa nombro MT prikalkulu la tutan komunumon laŭ la nombro de la nomoj de ĉiuj virseksuloj laŭkape MT
linikapo komenco aŭ fino de linio.
litkapo tiu fino de lito, kie dormanto metas la kapon.➞ kaploko.
malplenkapulo sencerba frivola homo: pri tiuj ĉi homoj pioniroj ĉiu malplenkapulo povis spritadi en la gazetoj Z
martelkapo metala parto de martelo, kontraste al la tenilo. ➞ martelbeko, martelfaco.
mortokapo
1 kranio de mortinto (sen karno).
2 simbolo de morto, aspektanta kiel mortokapo 1.
multkapa, multekapa havanta multajn kapojn: multkapa drako
(figurasence) tia multekapa laborado havus nenian valoron Z neniaj komitatoj povas per multkapa kaj blinde palpanta rezonado trovi la efektivajn bezonojn de nia lingvo Z tuj ekaperas la multkapa monstro: pogromaro en la tuta Imperio JLT
nudkapa havanta nekovritan kapon.
pafilkapo ARME (arĥaismo) = kolbo.
peniskapo ANAT glano 2.
pinglokapo kapo 8 de pinglo: eĉ se ĝi ne pli grandus ol pinglokapo, iu trovus ĝin HGK
pont1okapo ARME provizora pozicio, okupita en malamika teritorio trans rivero aŭ maro, por ebligi postan surpontigon aŭ elŝipiĝon.
senkapa
1 ne havanta kapon: senkapa molusko senkapa statuo
2 ne havanta saĝon aŭ pripensemon: ho, mi, senkapa, senkapa, senkapa malsaĝulo! Z
senkapigi senigi iun aŭ ion je la kapo: senkapigi mortkondamniton senkapigi papavojn per bastono senkapigi arbon ➞ ekzekuti.
ŝildokapo HERA figuro en formo de horizontala larĝa strio ĉe la supra rando de blazonŝildo, tuŝanta ĝian supran randon.
ŝtipkapulo stultulo: mi opiniis vin inteligenta viro, sed vi estas ja la plej granda ŝtipkapulo sur nia planedo HGK
terkapo kabo 1.
transkapiĝa rilata al transkapiĝo; transkapiĝanta: salti transkapiĝe Z
transkapiĝi
1 kaprioli tiamaniere, ke oni metas la kapon sur la teron kaj ĵetas la piedojn supren por rulfali sur la alia flanko: transkapiĝantaj klaŭnoj VVa
2 akrobato, sportisto k.s. ruliĝi en la aero, kvazaŭ transkapiĝante.
transkapiĝo ago transkapiĝi: fari transkapiĝojn Z (figurasence) politika transkapiĝo kompleta ŝanĝo de opinio PGu ➞ mortosalto, radsalto.
ventkapulo, ventokapulo neserioza homo: kio en tiu ventkapulo estas simila al revizoro? Z