PIV · 1722
★batal/i
★batal/i (ntr)
1 (kontraŭ iu) Peni fizike venki, atakante aŭ defendante: la junulo aliĝis al nia militistaro k kuraĝe batalis kune kun ni kontraŭ niaj malamikoj Z; li iras kun vi por batali pro vi X; se li povos batali kun mi k venkos min, tiam […] X; tiu glavo, per kiu li (Agamemnono) batalis kun Trojanoj Z; kiam fratoj batalas, fremdulo ne eniĝu Z; ili batalis la tutan tagon; buboj, batalantaj per neĝbuloj. ☞ lukti, agresi, sturmi.
2 (kontraŭ io) Peni forigi danĝeron, superi kontraŭaĵon: batali kontraŭ la fajro, la inundo; kamparanoj per la sitelo k plugilo batalis kontraŭ la dezerto B; (f) ni devis batali kontraŭ grandaj malfacilaĵoj Z; la animo en mi batalas forte Z; batali kontraŭ la morto Z, la sorto Z; anim’, kiu batalas liberiĝi Z. ☞ barakti, malcedi, rezisti.
3 (f, kontraŭ io) Ataki aŭ defendi per spiritaj armiloj: oni povas batali kontraŭ tio per fortaj argumentoj Z; kontraŭ peko batalu, sed pekanton ne tuŝu Z; mi batalas kontraŭ fantomoj Z (vantaj teorioj); batali por la triumfo de la vero.
batalo
1 Malamika interpuŝiĝo inter du homoj: mana Z, pugna batalo; post longa batalo ili (du) sin reciproke proklamis nevenkeblaj Z. ☞ duelo.
2 Malamika interpuŝiĝo de du homgrupoj aŭ armeoj: pretigi sin por batalo X; iri en la batalon X (iri batale X); la varmega batalo apud Prago Z; kampo Z, loko de batalo Z, havi batalon kun neregula korpuso Z; rajdis la dioj, por batali la lastan batalon Z; post la fino de l’ batalo estas multe da kuraĝuloj Z.
3 (f) Malfacila penado kontraŭ baroj, danĝeroj: la batalo pro la ekzistado Z; La batalo de l’ vivo Z (titolo de romano); batalo pri la vivo k morto Z (ekonomia demando); ili (advokatoj) kondukadis multajn malgrandajn batalojn por multaj partioj Z; post momento de interna batalo Z.
batalado. Agoj de iu, kiu daŭre batalas: batalado pure politika Z; la batalado inter la gentoj fariĝis tiel kruela Z.
bataladi. Daŭre, konstante batali: ni bataladu, kune tenataj per unu sankta espero! Z.
batalanto
1 Tiu, kiu batalas: batalanto de la unua, dua mondmilito; brava batalanto kontraŭ plado bolanta Z.
2 Aktiva propagandisto: kolektiĝas pacaj batalantoj Z; al la ombroj de ĉiuj mortintaj batalantoj esperantistaj! Z.
batalejo. Loko de batalo.
batalema. Inklina al batalado.
bataleme. En batalema maniero: bataleme saltas nia koro Z.
bataleto. Malgrava batalo.
★batalilo. Armilo: sescent viroj, zonitaj per bataliloj X; For la batalilojn! (titolo de romano); (f) la sola batalilo kontraŭ tiuj ĉi malamikoj estas absoluta silentado Z; ĉu la batalilaro de la morto jam estas tute elĉerpita? Z. ☞ arsenalo.
batalisto. Tiu, kiu metie batalas: via filo tenis sin kiel brava batalisto Z; nun armu vin, ho batalistino! X.
ekbatali Z. Komenci batalon.
interbatali Z. Batali unu(j) kontraŭ alia(j): kvazaŭ pro ia malbena sorĉo la E-istaj ĉefoj ĉiam interbatalis.
kontraŭbatali
1 (tr) Batali kontraŭ io: ili akre kontraŭbatalis nian proponon; kontraŭbatali la korpan doloron Z.
2 (ntr) Malcedi, oponi: je ĉiu iniciativo pri socialaj leĝoj la konservativuloj kontraŭbatalis.
kunbatalanto. Tiu, kiu partoprenas en unu sama batalo: li falis meze de siaj kun batalantoj; la morto rabis al ni tre multe el niaj kunbatalantoj Z.
klasbatalo Ⓜ Neevitebla opozicio inter la senperaj produktantoj, kiuj efikigas la produktorimedojn, k ties proprietuloj, kiuj alproprigas al si la plusvaloron.
kokbatalo. Batalo inter kokoj, speciale dresitaj k ofte armitaj, aranĝata kun monvetoj.
ludbatalo. Matĉo, partio.
miksbatalo
1 ⚔ Batalo, en kiu la soldatoj batalas tute proksime de la malamiko.
2 ⛷ Rugbea ludfazo, en kiu ludantoj intermiksas sin spontane aŭ post decido de la arbitracianto.
taŭrbatalo. Hispandevena batalo de taŭro kontraŭ trupo da armitaj homoj.
vetbatali
1 Batali pri veto, kiu do estos la venkinto.
2 (f) Konkuri kun iu, kiun oni penas egali aŭ superi: vetbatali per ĝentilaĵoj, donacoj.
vetbatalo. Sporta batalo, ĉe kiu estas aranĝitaj monvetoj pri la venkonto.