PIV Reta Vortaro

PIV 2020 · 9556

long/a

1 Havanta grandan etendon en la direkto de la plej granda dimensio de la objekto: longa bastono, krajono, cigaro; longaj brakoj, haroj ; longa strato, rivero; ĉambro duoble pli longa, ol larĝa; longa subvesto, pantalono, surtuto; (analoge) longaj leteroj ; longa romano, poemo; ulnolonga nazo.

2 Havanta ian difinitan dimension laŭ tiu direkto: la strato estas mil metrojn longa ; la vojo ĝis la kabano estis longa je apenaŭ kvin paŝoj.

3 Havanta grandan etendon en la tempo: longa sufero , espero , dormado , kunesidado , parolado, pacienco; longaj someraj tagoj; longa ĝemo; post longaj klopodoj .

4 ( fonemo) Diferenciĝanta de alia fonemo per pli longa daŭro ( 50%).

longe. Dum longa tempo; multe da tempo: longe atendi , resti , loĝi ; la afero daŭris tre longe ; pardonu ke mi parolis tiel longe ; por ne rakonti longe, mi simple diros […] ; vazo rompita longe sin tenas ; kiam via domo estis konstruata, mia domo estis jam longe konstruita ; kiel longe ankoraŭ mi aŭdos sonadon de korno? ; ĉar antaŭ longe (jam de longa tempo) vi rompis vian jugon ; antaŭ longe pasinta ; en la generacio de antaŭlonge ; mi anoncas antaŭlonge tion, kio ankoraŭ ne okazis ; jam de longe (de longa tempo) mi scias […] ; Volapük povas esti nomata jam de longe mortinta ; la tuta ideo estus jam de longe senkreditigita ; fragmentoj el de longe malaperinta tempo .

tiel longe, dum…, tiel longe, kiel…. Kunmetita subjunkcio, signifanta «dum la tuta tempo, dum kiu…»: tiel longe, dum la situacio tion postulos, mi ne forlasos mian postenon.

tiel longe, ĝis…. Kunmetita subjunkcio, signifanta «dum la tuta tempo, ĝis (io okazas)»: mi naĝas sub la akvo tiel longe, ĝis mi pensas, ke ili min jam ne vidas .

longo

1 Etendo de iu aŭ io, mezurata laŭ la plej granda dimensio: tiu ĉi rivero havas 294 kilometrojn da longo ; ili staris fiere unu apud la alia kvankam ilia longo estis tre malegala ; la korpo falis k etendiĝis laŭ sia tuta longo ; grado de longo (longitudo).

2 a) Grando de kurbo aŭ linio: rekto havas nefinian longon. b) (pli ĝenerale) Unudimensia enhavo. kurbo, rektifi.

3 Longo 1 de difinita linio de presota teksto. linilongo.

longeco. Eco de tio, kio estas longa: li admiris la longecon (de la oreloj de la leporo); la longeco de la laboro lin lacigis; malegala longeco de la vokaloj .

longega. Tre longa. senfina.

longigi, plilongigi. Fari ion longa, pli longa: longigi jupon; mi longigos vian vivon .

longiĝi. Iĝi longa: la tagoj longiĝas, printempo alvenas; longiĝo de risorto.

laŭlonga ( vibroj, osciloj) Tia, ke ĝia vektora amplitudo estas en la direkto de propago. transversa.

laŭlonge. Laŭ la direkto de la longo: mi travojaĝis Danujon laŭlonge k laŭlarĝe ; mi flugis laŭlonge k laŭlarĝe super la tuta marĉejo ; ili saltetis laŭlonge de la branĉoj ĝis ŝi ; li ekiris laŭlonge de la dunoj .

mallonga

1 Havanta malgrandan etendon laŭ sia plej granda dimensio: mallonga tenilo, vesto, barbo, frazo; du iaj mallongaj homoj manĝis salmon .

2 Havanta malgrandan daŭron: mallonga kunsido, kolero, feliĉo; mallonga dormo ; en la mallongaj tagoj de la jaro ; longa la arto, mallonga la vivo. kurta.

mallonge. Dum mallonga tempo; malmulte da tempo: ĝi rakontas jen mallonge, jen longe ; kiu dormas longe, vivas mallonge ; se mallonge diri.

mallongeco. Eco de iu aŭ io mallonga: mallongeco estas la ĉefa kvalito de epigramo.

mallongigi. Fari pli mallonga: oni povas tre mallongigi al si la vojon, se oni iras […] ; mi volis la historion de la virino mallongigi ; ponto kiu mallongigas la interspacon ĉe la transportado de la ovoj ; la jaroj de malpiuloj estos mallongigitaj ; mallongigota artikolo.

mallongigo

1 Ago mallongigi.

2 Konvencia mallongigita formo de vorto aŭ sintagmo: s-ro estas la mallongigo de «sinjoro», k.t.p. – la mallongigo de «kaj tiel plu». siglo, simbolo.

nelonga. Sufiĉe mallonga: post nelonga atendo li nin akceptis.

nelonge. Dum nelonga tempo: malŝparulo ĝuas nelonge, avarulo neniam ; la pastro, kiu mortis antaŭ nelonge (aŭ: antaŭ nelonga tempo), loĝis […] ; antaŭ nelonge mi havis la intencon […] ; post nelonge mi revenos!.

trolonga. Daŭranta tro longe: trolonga parolado. teda.

linilongo Longo 3.

ondolongo Distanco inter du sinsekvaj punktoj de ondo, kiuj estas en la sama fazo.