PIV 2026 · Artikolo 3227

★direkto

Litero D★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 30
  1. direkta
  2. direkte al
  3. direkti
  4. direktad/o
  5. direktant/o
  6. direktant/ar/o
  7. direktebl/a
  8. direktej/o
  9. direktiĝ/i
  10. direktil/a
  11. direktil/o
  12. direktil/ist/o
  13. direktism/o
  14. direktist/o
  15. aldirekti
  16. ambaŭdirekta
  17. ĉefdirekto
  18. dorsodirekte
  19. fordirekti
  20. horloĝdirekta
  21. klindirekti
  22. kompas/a direkto
  23. kontraŭdirekte
  24. kontraŭ/horloĝdirekta
  25. magnet/a direkto
  26. nedirektebl/a
  27. relajsdirektil/o
  28. sendirekta
  29. unudirekta
  30. ver/a direkto
★ direkto
1 loko aŭ flanko celata; vojo aŭ linio, laŭ kiu oni povas proksimiĝi al celo: multo da provoj estis farita en tiu ĉi direkto Z tiu okazaĵo donis la direkton al ĉiuj miaj estontaj celadoj Z la maljuna avo kapsignis en la direkto al la spegulo Z iru kaj rigardu en la direkto al la maro MT ekzistas prepozicioj , kiuj per si mem ne montras direkton, tial, por esprimi direkton, ni uzas post ili la akuzativon Z turni sin en alia direkto deviga direkto malpermesita direkto➞ sencumo; direkte al.
2 GEOG ĉiu el la kvar ĉefaj geografiaj orientiĝoj: nordo, sudo, oriento kaj okcidento. Sin. ĉefdirekto.
3 aro de paralelaj rektoj: tranĉi laŭ la direkto de la longo
direkta
1 esprimanta aŭ montranta direkton: «en» direkta kaj «en» sendirekta Z direktaj anguloj direkta tangento
2 funkcianta plej efike en nur unu direkto: TELE direkta anteno
direkte al en la direkto al: li piediris tra la parko, direkte al ŝia laborejo CPi Friĉjo sekvis lin al la tramo direkte al la centra stacidomo FSz Zamenhof aldonis, direkte al la nun svarmantaj alfabet-ŝanĝemuloj ACh ni havos veran progreson direkte al normaliĝo de la situacio MRi
direkti tr
1 turni ion konkretan al la celata punkto: direkti pafilon direkti pafon direkti sagon al ies brusto li kuŝis kun la piedoj direktitaj al la pordo Z direkti la okulojn al iu Z direkti la rigardon al iu Z ŝiaj belaj okuloj estis direktitaj al la fermita pordo Z direkti la paŝojn ien B la bovinoj direktis sian iradon al MT la Eternulo direktis orientan venton sur la landon MT (figurasence) unua paŝo iron direktas Z ➞ gvidi.
2 irigi ion abstraktan al iu celo: direkti sian atenton al io direkti siajn klopodojn al io direkti sian parolon al iu direkti demandon al iu direkti peton al iu direkti leteron al iu mi ne scias, kien la suspekton
Mi devas nun direkti Z
li direktis la interparoladon sur la maljunan Ĥinon Z kun malamika senco surskriboj direktitaj kontraŭ la bela Italujo Z leĝo direktita kontraŭ la komunistoj
3 irigi iun laŭ ĝusta vojo al iu celo: direktu la petantojn al la inspektoro sin direkti alie Z sin direkti al sudo MT sin direkti orienten (proprasence kaj figurasence) ĉiu sin direktas, kiel la kap’ al li diktas Z ➞ turni.
4 irigi veturilon al iu celo: direkti ĉaron direkti ŝipon B direkti aŭton ➞ gvidi, stiri.
5 irigi entreprenon privatan aŭ publikan, difinante la celojn kaj donante la ordonojn: direkti la propagandan servon de industria firmao direkti la fakon pri orientaj aferoj en ministrejo direkti gazeton direkti revuon direkti orkestron direkti laboron direkti mastrumadon direkti ies studojn direkti diskutadon (analoge) direkti studenton direkti lernanton Z ➞ administri, gvidi, orienti, regi.
direktado ago de iu, kiu direktas: la direktado de la afero la direktado de la veturilo via plej aĝa filino ne havus la devon zorgi pri la edukado kaj bona direktado de la malpli aĝaj gefratoj Z
direktanto
1 iu, kiu direktas: la direktantoj de la striko direktanto de orkestro ➞ dirigento.
2 MATE
a pri surfaco kurbo tia, ke la surfaco estiĝas per moviĝanta rekto (la generanto) sekcanta la kurbon.
b pri parabolo rekto, kiu kune kun punkto (la fokuso) difinas la parabolon kiel la aron de punktoj samdistancaj al la rekto kaj la fokuso.
direktantaro aro de direktantoj: la direktantaro de la instruado AAl
direktebla tia, ke oni povas ĝin direkti: direktebla anteno direktebla balono facile direktebla ŝipo
direktejo = (prefere) direkcio 2.
direktiĝi celi aŭ ekceli (proprasence kaj figurasence): la boato direktiĝis al la profunda maro aleo direktiĝanta al la kastelo lia penso ĉiam direktiĝadis al tiu problemo
direktila rilata al direktilo: direktila stango mantenilo de direktilo 1
direktilo
1 MARN vertikala plato aŭ tabulo, kutime ĉarnirfiksita al la posta steveno, per kiu la ŝipo estas direktata. Sin. rudro. ➞ direkterono.
2 TELE antaŭa parazita elemento de jagia anteno:la direktilo estas iom pli mallonga ol la duona ondolongo kaj direktas la ondojn antaŭen
direktilisto iu, kiu direktadas ŝipon. ➞ piloto.
direktismo EKON sistemo, en kiu la registaro kontrolas kaj direktadas la land-ekonomion. ➞ liberalismo.
direktisto
1 homo, kiu profesie direktas, ekz. orkestron.
aldirekti gvidi ion ĝis la celata fino: kun reciproke aldirektita movo de la manoj Z aldirekti paroladon lerte ĝis la celo Z
ambaŭdirekta
1 rilata al ambaŭ direktoj.
2 TELE dupleksa.
ĉefdirekto GEOG direkto 2.
dorsodirekte turnante la dorson al la alirata celo: Ŝem kaj Jafet iris dorsdirekte kaj kovris la nudecon de sia patro; kaj iliaj vizaĝoj estis turnitaj malantaŭen MT la bezonatan kontraŭpezon liveras la anaro de la velbarko sursidante la randon de la alventa barkoflanko kaj dorsdirekte plimalpli forte elkliniĝante TUN
fordirekti turni ion for de la celo: la suno fordirektis tiam sian ĉaron Z
horloĝdirekta moviĝanta en la sama direkto kiel horloĝaj montriloj (laŭ la vidpunkto de observanto). ➞ dekstruma.
klindirekti ARME movi kanonon en vertikala ebeno, por alkonduki la cellinion sur la trafotan punkton.
kompasa direkto direkto mezurata ekde la kompasa nordpunkto aŭ sudpunkto.➞ magneta direkto, vera direkto.
kontraŭdirekte en direkto kontraŭa al la normala, la permesata ktp: karesi katon kontraŭdirekte veturi kontraŭdirekte
kontraŭhorloĝdirekta moviĝanta en la direkto kontraŭa al tiu de horloĝaj montriloj (laŭ la vidpunkto de observanto): rondiri kontraŭhorloĝdirekte ➞ maldekstruma.
magneta direkto direkto mezurata ekde la magneta meridiano. ➞ kompasa direkto, vera direkto.
nedirektebla tia, ke oni ne plu povas ĝin direkti: nedirektebla ŝipo Sin. sendirekta 1.
relajsdirektilo TEKN parto de meĥanika sistemo pri kondukado kaj regulado, influata de ekstera informado kaj ĉiumomente kapabla korekti siajn proprajn erarojn.
sendirekta
2 funkcianta egale bone en ĉiuj direktoj: TELE sendirekta anteno
unudirekta allasanta la trafikon en nur unu direkto: unudirekta strato
vera direkto GEOG direkto, mezurata ekde la meridiano. ➞ kompasa direkto, magneta direkto.