PIV · 8949
★kvar
★kvar
1 Numeralo, esprimanta la nombron post 3 en la serio de la entjeroj (4, IV): unu, du, tri, kvar, k finita la far’! Z; la kvar elementoj de la antikva scienco: aero, akvo, fajro, tero; la kvar sezonoj; la kvar operacioj: adicio, subtraho, multipliko, divido; la kvar anguloj de la mondo; la kvar ĉinaj klasikaĵoj; la kvar piedoj de ĉevalo Z; ŝi havas spriton kiel kvar Z. ☞ tetra/.
2 Nomo de la cifero 4.
kvara. Vicmontra numeralo, signifanta, ke la koncernataĵo venas post tri antaŭaj: tri aferoj estas nekompreneblaj por mi, k kvaran mi ne scias X; la kvara volumo de la Fabeloj de Andersen; Henriko la kvara; la kvara de Julio (Usona festo, memoriganta la Deklaron pri Sendependeco).
kvare. En la kvara loko de elnombrado.
kvaro
1 Aro de kvar aferoj aŭ personoj: kvaro da kartludantoj; trefa, kera kvaro; la Kvaro por la Kvara (loka komitato por la 4a UK en Dresdeno).
kvarilo 📈 (pp finia vico de nombroj) Nombro tia, ke unu, du aŭ tri kvaronoj de la nombroj malsuperas ĝin; oni tiam parolas pri la unua, dua, resp. tria kvarilo. ☞ mediano, dekilo, centilo, plurilo.
kvariliono. Unu miliono da triilionoj (1024).
kvarobla
1 Prezentanta nombron aŭ kvanton, kiu estas al alia kiel kvar al unu: post la devalutiĝo la prezoj fariĝis kvaroblaj; rikolto kvarobla je la antaŭa.
2 Konsistanta el kvar partoj: kvarobla jungitaro, fadeno.
kvaroble
1 Multiplikite per 4: kvaroble tri estas dekdu; fariĝi kvaroble pli riĉa; pro la ŝafeto li repagu kvaroble X.
2 En kvarobla maniero: kvaroble faldi paperfolion.
kvarobligi. Fari, ke io estu kvarobla: kvarobligi sian ludmonon.
★kvarono
1 Ĉiu el la kvar egalaj partoj de tuto: kvarono de horo (15 min); kvarono de jaro (3 monatoj): kvarono de litro; (f) en tri kvaronoj de la okazoj (tre ofte).
2 𝅘𝅥𝅰 Noto, signita per nigra punkto kun tigo, sen vosto, k valoranta la kvaronon de plena noto. Rim. kvaron estas pref-e uzata ĉe kelkaj vortoj: kvaronhoro, kvaronjaro (trimestro), apud la pli regulaj horkvarono, jarkvarono.
kvaronigi. Dividi en kvar egalajn partojn.
kvaropo. Grupo de kvar personoj aŭ objektoj: kvaropo da asoj; kvaropa serio da kartoj; kvarope promeni; kvaropa koncerto B.
kvaropismo ♧ Tendenco en la E-a poezio, kies majstroj estis i.a. Auld k Rossetti (el la poemaro Kvaropo).
kvarteto Z 𝅘𝅥𝅰
1 Verko por kvar voĉoj aŭ kvar instrumentoj: arĉa kvarteto.
2 Grupo de kvar personoj, kiuj kantas aŭ ludas tian verkon.
trikvarone
1 Tiel ke la rezulto prezentas la tri kvaronojn de la tuto: trikvarone pagi sian ŝuldon.
2 (f) Plej grandparte: la urbo forbrulis trikvarone.
3 ☆ Kun pozicio meza inter fronte k profile: pentri virinon trikvarone.