PIV 2026 · Artikolo 826

★animo

Litero A★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 20
  1. anima
  2. animi
  3. animad/o
  4. animism/o
  5. egalanima
  6. facilanima
  7. facilanimaĵ/o
  8. facilanimec/o
  9. fianimo
  10. grandanima
  11. grandanimec/o
  12. kotanimul/o
  13. mal/grandanima
  14. reanimi
  15. reanimad/o
  16. senanima
  17. simplanima
  18. unuanima
  19. unuanimec/o
  20. ventanima
★ animo
1 forto ne perceptebla de la sensoj, rigardata kiel la esenco kaj la ekspliko de la vivo de ĉiu ekzistaĵo: tiel longe, kiel mia animo estas en mi MT homo, kies animo estas en liaj nazotruoj en lia spiro MT lia animo forkuris en la pinton de la piedo li preskaŭ svenas de timo Z kiu volos savi sian animon, tiu ĝin perdos NT ili vivas per unu animo en du korpoj pri intimaj amikoj Z sen Moor ni estas korpo sen animo Z eligi sian animon morti MT (figurasence) la animo de l’ mondo ➞ panteismo
2 RELI animo 1 rigardata kiel nemateria individua esenco, per kiu la sola homo kapablas rilati kun la dieco: rekomendi sian animon al Dio mi fordonas mian animon al la diablo Z la unuaj teologoj diskutis, ĉu la virino havas senmortan animon la pastra flegado de la animoj
3 RELI animo 1 rigardata kiel postvivanta la korpon: kredi je la transmigrado de la animoj ➞ metempsikozo, reenkarniĝo la pesado de la animoj juĝado de la mortintoj en la religioj egipta, kristana, islama la animoj de la purgatorio preĝi por ies animo ➞ indulgenco vagi kiel turmentata animo damnito ➞ spirito 6.
4 FILO psiko.
5 fonto de la sentoj kaj pasioj; tuto de la moralaj kaj emociaj kapabloj, kontraste kun la intelektaj: lia tuta animo ribelis kontraŭ tiu hontiga trudo danke la tre favoran staton de la animoj, Volapük trovis multajn amikojn Z algluiĝis lia animo al Dina li enamiĝis MT sonoj ne aŭdeblaj sed senteblaj por ĉiu animo sentema Z Tolstoj estis pli ĝuste granda animo ol granda inteligento tonoj, kiuj parolas al la animo (figurasence) tiu pentraĵo ne havas animon
6 homo: estis eĉ ne unu animo en mejla ĉirkaŭaĵo urbeto de kvin mil animoj BIBL mia animo mi
7 ĉefa instiganto aŭ aganto: animo de entrepreno la animo de la Rezistado ➞ kerno, koro 1, motoro.
8 TEKN la interna parto de objekto: la animo de pafilo centra kavo de la tubo animo de violono ligna cilindreto fiksita sub la ponto, inter la sontabulo kaj la dorso animo de kablo la centra ŝnureto animo de statuo kerno aŭ armaturo, sur kiu oni ĝin fandas ➞ almo, kalibro, kerno; alezi.
anima rilata al la animo: anima trankvilo ➞ ataraksio anima konflikto anima turmento staras inter miaj animaj okuloj nur tiu alta morala Forto Z mi ne povas elteni tiun ardon kaj kvazaŭ animan soifon je la vortoj de la Evangelio! Z
animi tr
1 vivigi: animita estaĵo
2 vigligi: animi la pezan atmosferon de oficiala kunveno animita parolado animita diskuto
3 inspiri: poemo animita de malamo al la tiraneco
➞ animacii.
animado vigligado: trovi la ĝustan vojon al animado de la lingvo
animismo RELI formo de religio bazita sur la kredo, ke ĉiuj objektoj en la mondo havas propran animon, ligitan aŭ ne al ili. ➞ manao 2.
egalanima ĝuanta konstantan humoron aŭ ekvilibrigitan karakteron. ➞ flegma, senpasia.
facilanima aganta sen sufiĉa pripensado, aŭ sen seriozeco: la multo de mono faris lin malhumila kaj facilanima Z por ke en okazo de bezono ni havu kontraŭpezon, se la kongresanoj volus fari ion facilaniman Z la virinoj estas tiel facilanimaj Z fari facilanime rompojn kaj ŝanĝojn en la lingvo Z
facilanimaĵo io farita facilanime: ĉu oni povas tiel konstante faradi facilanimaĵojn kaj kuradi post diinoj? Z ➞ frivolaĵo.
facilanimeco malseriozeco; senpripensemo: kompreneble estus facilanimeco, se mi volus oferi Esperanton, kiu jam ion atingis Z la pli maljunaj virinoj plendas pri la facilanimeco de la junularo Z
fianimo (malofte) fia animo: tiel forrampu via fianimo! Z
grandanima havanta noblan aŭ altan animon: montru vin grandanima Z se vi grandanime donos al mi la favoron, pri kiu mi vin petas Z (analoge) grandanima propono Z (ironie) kia edifa kaj grandanima maniero de pensado Z
grandanimeco eco de iu aŭ io grandanima: inter ili sidas individuo balancanta kun esprimo de grandanimeco la kapon al Clemency Z konfeso mia senkulpigu min
Nun antaŭ la grandanimeco via Z
kotanimulo fiulo: fi al la abomeninda kotanimulo ! Z
malgrandanima havanta malnoblan aŭ malaltan animon: homo malgrandanima kaj ege avara JWe
reanimi
1 MEDI redoni fukciadon al haltinta koro aŭ pulmoj; revivigi mortanton.
2 (figurasence) revigligi iun aŭ ion: la espero reanimis lian vizaĝon FK vi povas reanimi vian feblan esperon per nova forto kaj energio FDi
reanimado MEDI tuto de la procedoj (intensa flegado), kiuj ebligas reestabli la vivonecesajn funkciojn momente endanĝerigitajn okaze de medicinaj, ĥirurgiaj aŭ traŭmataj situacioj: la reanimado celas rekrei ekvilibron kiel eble plej proksiman al la normalo koncerne spiradon, cirkuladon kaj jonan ekvilibron reanimado de droninto
senanima ne havanta animon: iuj homoj asertas, ke la bestoj estas senanimaj estaĵoj (figurasence) senanima beleco senanima naturo Z senanima eĥo Z
simplanima havanta aŭ montranta simplan manieron pensi; naiva aŭ neklera: simplanima, bona knabino el la kamparo HLu plaĉas al Dio helpi la bonan intencon de la simplanimaj kaj konfuzi la malicon de la kleraj FDi ĉiuj interkonsentis ludi simplaniman komedion B
unuanima
1 havanta unu saman volon aŭ opinion: unuanima civitanaro la unuanima armeo aklamis lin reĝo
2 montranta samvolecon aŭ samopiniecon: unuanima decido Z la Deklaracio unuanime akceptita en la Bulonja kongreso Z
unuanimeco eco de io unuanima 1: pro la sankta unuanimeco, mi forĵetus mian laboron kaj aliĝus al la Volapük Z
ventanima tre facilanima aŭ sencerba: pli longa kaj pli profunda atento, ol kiom oni povis atendi de tiel moviĝema kaj ventanima estaĵo Z