PIV 2026 · Artikolo 15211

★ŝtato

Litero Ŝ★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 20
  1. Ŝtato/j
  2. ŝtata
  3. ŝtatan/o
  4. ŝtatan/ec/o
  5. ŝtatestr/o
  6. ŝtatig/i
  7. ŝtatism/o
  8. ŝtatist/o
  9. bufr/oŝtato
  10. interŝtata
  11. Islam/a Ŝtato
  12. Liberŝtato
  13. Oranĝ2/a Liberŝtato
  14. malŝtatig/i
  15. malŝtatig/o
  16. membr/oŝtato
  17. senŝtata
  18. senŝtatul/o
  19. subŝtato
  20. urb/oŝtato
★ ŝtato
1 politika formo de organizita socio en teritorio kun difinitaj limoj, kies registaro havas super la tiea loĝantaro regantan, leĝdonan, jurisdikcian kaj administracian povon: estas eterna konflikto inter la rajtoj de la ŝtato kaj tiuj de la individuo la kvereloj inter la ŝtato kaj la eklezio liberalisma ŝtato totalisma ŝtato socialema ŝtato ➞ lando, regno, demokratio, diktaturo, monarĥio, respubliko.
1 Ŝtato (politika formo kaj ties organoj) ne inkluzivas la konceptojn «teritorio», «loĝantaro», «ekonomio» k.c.
2 POLI konstituanta parto de iuj federaciaj regnoj, kiel ekz. Aŭstralio, Brazilo, Barato aŭ Meksiko: Unuiĝintaj Ŝtatoj de Nord-Ameriko Usono ➞ subŝtato.
3 MATR tuto de la fortoj trudi kaj puni kaj la sociaj organoj, kiuj certigas al la ekonomie superanta klaso regadon super la aliaj: la komunistaj partioj teorie celis la malaperon de la ŝtato, sed praktike ĝin senlime plifortigis
Ŝtatoj HIST (evitinde) = Statoj.
ŝtata
1 apartenanta al la ŝtato; administrata de la ŝtato: ŝtataj entreprenoj ŝtataj fervojoj ŝtata religio la ŝtataj financoj ŝtata banko la ŝtataj aferoj B ŝtataj ekzamenoj
2 koncernanta la ŝtaton; rilata al la ŝtato: ŝtataj sekretoj B fari proceson pri ŝtata perfido B la ŝtata racio ŝtata perfortaĵo ŝtatrenverso
ŝtatano ano de ŝtato; civitano.
ŝtataneco leĝa aparteneco al iu ŝtato. ➞ civitaneco, nacieco.
ŝtatestro estro de ŝtato (reĝo, imperiestro, prezidanto k.s.)
ŝtatigi igi ion aparteni al la ŝtato aŭ esti administrata de ĝi: ŝtatigi la fontojn de energio ŝtatigi minojn ŝtatigi elektrofabrikojn ŝtatigita ekonomio
ŝtatismo politika sistemo, en kiu la ŝtato senpere intervenas en la ekonomion de la lando.
ŝtatisto homo sperta en la regado de la ŝtataj aferoj. ➞ politikisto.
bufroŝtato malgranda lando, situanta inter du pli grandaj, kaj kies ekzisto celas eviti konfliktojn. ➞ bufroregno.
interŝtata koncernanta la rilatojn inter ŝtatoj.
Islama Ŝtato
1 iama neagnoskata kvazaŭŝtato en Irako kaj Sirio, fondita en 2014.
2 militisma ĝihadisma grupo, kiu fondis la Islaman Ŝtaton: la iraka urbo Mosul iĝis konata, kiam en 2014 «Islama Ŝtato» per eksplodo detruis moskeojn RTr
➞ islamo, salafismo.
Liberŝtato provinco en Sud-Afriko. Vrystaat
Oranĝ2a Liberŝtato HIST antaŭa nomo de Liberŝtato; nomita laŭ la Oranĝo-rivero. Oranje-Vrystaat
malŝtatigi tr igi ion ne plu aparteni al la ŝtato aŭ esti ne plu administrata de ĝi: la konservativa brita registaro malŝtatigis la ŝtalindustrion ĝi la Skota Nacia Partio rifuzis malŝtatigi la skotajn prizonojn MD
malŝtatigo ago malŝtatigi: ĝia vicgvidanto subtenas la malŝtatigon de la Nacia Sanservo MD batalu por la malburokratigo (malŝtatigo kaj malmonopoligo) de l’ ekonomio UMa
membroŝtato ŝtato, kiu anas en internacia organizaĵo: Litovio estos la 19a membroŝtato de EU, en kiu ekfunkcios la komuna EU-valuto eŭro LSt
senŝtata havanta neniun ŝtatanecon: senŝtataj rifuĝintoj ALi
senŝtatulo homo, kiu havas neniun ŝtatanecon, ĉu denaske, ĉu pro senigo de ŝtataneco: infano de usonaj gepatroj naskiĝinta en Belgio estas senŝtatulo
subŝtato subdivido de ŝtato; membroŝtato en federa ŝtato: kaŭkaziaj subŝtatoj de la Rusa Federacio SIv du organizoj estis fonditaj en Rio-de-Ĵanejro kaj en Cearao, subŝtatoj de Brazilo Ko Hajderabado, ĉefurbo de la sudbarata subŝtato Andhra Pradesh GRa ➞ federacia lando.
urboŝtato urbo, kiu kun la ĉirkaŭa teritorio formas sendependan ŝtaton.