PIV 2026 · Artikolo 199

★agi

Litero A★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 30
  1. aga
  2. ago
  3. agad/a
  4. agad/o
  5. agant/o
  6. stres/a agant/o
  7. agem/a
  8. agig/i
  9. interaga
  10. interagi
  11. juĝagad/o
  12. kontraŭagi
  13. kunagi
  14. mal/bonagi
  15. mal/bonago
  16. militago
  17. misago
  18. neaga
  19. neagem/a
  20. reagi
  21. reago
  22. en/derm/a reago
  23. kontraŭ/a reago
  24. reago de indukt/at/o
  25. reagant/o
  26. reagem/a
  27. retroagi
  28. retroago
  29. senagad/o
  30. super/reago
★ agi ntr
1 eksterigi siajn kapablojn; uzi siajn fizikajn aŭ mensajn fortojn por produkti ian efikon: lasu min nur agi Z kiu bone agas, timi ne bezonas Z kiu agas afable, vivas agrable Z agi juste Z agi noble agi malprudente MT agi nesingarde agi kun kolero MT se vi tiel agos, vi estos gramatike tute prava Z tiel agas la ĉefaj eŭropaj lingvoj ➞ fari.
2 konduti iel kontraŭ iu; trakti iun iamaniere: agu kun aliaj, kiel vi volas, ke oni agu kun vi Z kiu povus supozi, ke sinjorino Herminio iam agos kun vi en tiel kruela maniero! Z
3 FIZI KEMI efiki 4 (sur): kloro agas sur hidrokarbonojn la forto agas sur la pezocentron du fortoj, kiuj agas en malaj direktoj
aga
1 rilata al ago: aga substantivo
2 FIZI pri alterna kurento reela komponanto de grando en ĝia kompleksa formo:aga kurento aga povumo
ago ekstera montro de ies forto aŭ kapablo: koniĝas birdo laŭ flugo kaj homo laŭ ago Z vortojn ŝparu, agojn faru Z diru al mi vian kredon kaj montru ĝin al mi en viaj agoj Z por ĉiu ago venos tempo de pago Z la Agoj de la apostoloj NT ĝi estas ago de Belialo Z se mi parolas ne pri la ago de ekokupo mem, sed pri la stato, en kiu mi troviĝas Z verbo de ago la ago demandi ➞ akto.
1 Per faro oni ofte aludas la konkretan rezulton de ago, dum ĉe ago temas nur pri la farado mem. Tiel estas, ĉar fari estas transitiva verbo kaj ĝia senco ofte similas al produkti, dum agi estas netransitiva. Bona ago estas bonkora aŭ morale laŭdinda en si mem, dum bona faro povas signifi sukcesan laboron aŭ rimarkindan atingon.
agada rilata al agado: agada komitato
agado
1 longa aŭ ripetita ago; serio aŭ komplekso da agoj: mia maniero de agado ne kontentigas Vin Z rezervi al si plenan liberecon de agado Z kiel danĝerega ilia agado estas por tiu afero Z socia agado ➞ ekzekutivo, plenumi.
2 la tuto de la agoj, kiuj konsistigas literaturan rakonton: loko de agado: arbareto Z la komplika malrapida agado de tragedio ➞ intrigo 2, sceno.
aganto
1 iu, kiu agas: post pasivaj participoj la prepozicio «de» ĉiam montras nur la aganton Z la plej sindonaj agantoj por la Internacia Lingvo ILa
2 FIZI KEMI MEDI substanco, kiu efike agas.
➞ agento.
stresa aganto BIOL ĉiu aganto, kiu trudas novajn kondiĉojn al vivulo: malvarmo, akcidento, veneno, emocio ktp estas stresaj agantoj
agema inklina fari agojn. ➞ aktiva, diligenta, vigla.
agigi fari, ke iu agu; lasi iun libere agi: mi plene agigos Mian koleron MT
interaga KOMP ebliganta aŭ rilatanta ambaŭdirektan komunikadon kun uzanto dum funkciado: interaga komputila sistemo interaga televido ➞ dialogo, realtempa.
interagi efiki aŭ influi al si reciproke: la ideoj interagas oni interagas kun aliaj uzantoj
juĝagado proceduro.
kontraŭagi tr
1 agi kontraŭ io por malfortigi aŭ forigi ĝin: ĝi ne kontraŭagadu al aliaj pli gravaj principoj de lingvo internacia Z feliĉe, niaj altaj instancoj tuj kontraŭagis SSz rimedoj por kontraŭagi falsadon de moneroj DJC
2 FIZI agi en kontraŭa direkto: kontraŭagantaj fortoj
➞ kontraŭpezi.
kunagi
1 samcele kunlabori: ĉiuj partioj kunagis por eviti internan militon
2 FIZI agi en unu sama direkto: du fortoj, kiuj kunagas, adiciiĝas
malbonagi agi malbone: jen mi pekis, kaj mi malbonagis MT
malbonago malbona ago: la sento de justeco, naskiĝinte de malbonagoj, mem faras malbonagojn Z
militago ago de militanto: ĉar la militagoj okazis preskaŭ subite, multaj personoj troviĝis surprizitaj en la malamikaj landoj ILa kiel ĉiu militago, teleaviaj atakoj spronas neatenditajn sociajn kaj politikajn efikojn efektive ekster la regado de la militantoj LMa
misago PSIK ago erare farita anstataŭ la intencita ago pro kaŭzo, kiun la aganto ne konscias (ekz. misprononco, mislego, mislokado).
neaga FIZI karakterizanta la neaktivan komponanton: neaga kurento neaga povumo
neagema ne inklina agadi: ni ne devos resti neagemaj HVa ➞ inerta, langvora, maldiligenta, malvigla.
reagi
1 estigi respondan aŭ reciprokan agon; agi sur la aganton: ili reagas unu al la alia tiraneco reagas sur la tiranon BIOL reagi al stimulo per moviĝo
2 respondi al ekstera ekscito aŭ stimulo: ne lasu vin deprimiĝi: reagu! kiel li reagis al tia sciigo? ni devas reagi al tiu propagando
3 KEMI reakcii.
reago
1 returna efiko de io, sur kion io alia efikis: ni ne povas lasi tiun provokon sen reago la atmosfero, saturita de intergenta malpaco, per neevitebla natura reago naskis la esperantisman movadon Z BIOL la tempo de reago la daŭro inter la ekscito kaj la respondo ➞ reakcio.
2 KEMI reakcio 3.
3 FIZI ago en la mala direkto: la leĝo pri ago kaj reago
4 FIZI ELEK la efiko de la kuplo inter du cirkvitoj trapasataj de periodaj kurentoj, kiuj povas influi la naturon de la osciloj.
5 FIZI ELEK la rezulto de la kuplo inter la enmeto kaj la elmeto de amplifa cirkvito, per kiu la enmeta tensio ŝanĝiĝas kaj rezulte ŝanĝas la valoron de la elmeto.
enderma reago MEDI haŭta reago al injekto de antigeno. ➞ dermo.
kontraŭa reago BIOL reakcio 2.
reago de induktato FIZI la magneta reago rezultanta el la paso de kurento en la volvaĵoj de la induktato de elektra maŝino.
reaganto
1 iu, kiu reagas: suspekto ke la reagantoj estas pajlohomoj AZe
2 KEMI reakcianto.
reagema io inklina reagi: la plej reagemaj kaj plej nestabilaj regionoj MD reagema diplomatio MD KEMI la sulfidoj estas kemie malpli reagemaj ol grafito WFu
retroagi efiki per retroago. Sin. retroefiki.
retroago
1 SCIE reago kontraŭa al la efiko de perturbo de fenomeno: nerva retroago hormona retroago Sin. retroefiko. ➞ retroreguligo.
2 TEKN reago aŭtomate estigata de perturbo, kaj kontraŭa al tiu ĉi: termostato funkcias laŭ la principo de retroago
senagado plena manko de agado. ➞ dormo, malvigleco, neniofarado.
superreago TELE metodo de amplifo per reago, uzata en la pratempaj aŭ nunaj hiperfrekvencaj radioriceviloj.