★kontraŭ

1 Lokon, kiu estas antaŭ iu persono aŭ objekto, sed apartigita disde ĝi per libera interspaco: la urbodomo staras kontraŭ la katedralo; la du mimikistoj sidiĝis unu kontraŭ la dua; li distranĉis ilin laŭ la mezo k metis ĉiujn partojn unu kontraŭ la alia ^X; du vilaĝoj kuŝas sur la du bordoj, unu kontraŭ la alia ^Z; la domo kontraŭ ni ^Z; pendigu lin kontraŭ la suno ^X; buŝo kontraŭ buŝo mi parolas kun li ^X; okulo kontraŭ okulo ^X; vizaĝo kontraŭ vizaĝo ^Z; aranĝis sin la Izraelidoj k la Filiŝtoj fronton kontraŭ fronto ^X.

2 Objekton, kiu malhelpas pluigon de movo: la muro, kontraŭ kiun ili flugis ^Z (haltigis ilin); la salmo saltos kontraŭ la falantan akvon k frapos sin kontraŭ la ŝtonajn murojn, sed ĝi tamen ne povos eniri ^Z; por la nokto oni starigis la kofrojn kontraŭ la pordo ^Z (por malebligi eniron).

3 Objekton, kies naturan pozicion, direkton aŭ tendencon oni inversigas: ne karesu la katon kontraŭ la haroj ^Z; naĝi kontraŭ la fluo; palaco, kies muroj brilis […] kiel folio de tulipo, kiam oni ĝin tenas kontraŭ la suno ^Z; (f) agi kontraŭ mia konscienco ^Z, kontraŭ la kutimoj; kontraŭ sia volo ^Z; kontraŭ ĉia atendo ^Z; paroli kontraŭ sia penso.

4 Objekton, por kiu oni interŝanĝas ion: Damasko donis komerce al Tiro grenon kontraŭ armiloj; du kamaradoj aĉetis de li la birdon kontraŭ kelke da spesdekoj ^Z; kontraŭ dek svisaj frankoj mi sendas serion da aŭstraj poŝtmarkoj; la ĉifonojn […] mi ne ŝanĝus kontraŭ la purpuro de reĝoj ^Z.

5 Personon aŭ objekton, kun kiu oni komparas alian: supereco de homo kontraŭ bruto ne ekzistas ^Z; multigu vin miloble kontraŭ via nuna nombro ^X; tiuj popoloj vivas sub regado, kontraŭ kiu ili preferus la Turkan; ŝi pensis, ke la eta nuna momento iros sur la pesilon kontraŭ la tuta pasinteco k superpezos ĝin ^Z. ☞ anstataŭ, por.

6 Personon aŭ objekton, al kiu estas direktata ago aŭ sento: ŝi eltiras siajn blankajn manojn kontraŭ la ŝipo ^Z; frapi sin kontraŭ muron ^Z; levi la vizaĝon kontraŭ la plafonon ^Z; ŝi levis kontraŭ la junan virinon siajn okulojn ^Z; (f) vi estas tro bona kontraŭ mi; agi fiere kontraŭ iu; ankaŭ ŝi ne estas indiferenta kontraŭ li ^Z; kontraŭ neniu oni devas esti maljusta; esti favore agordita kontraŭ iu; kiel li agis kontraŭ mi, tiel mi agos kontraŭ li ^Z; se iu ŝtopas sian orelon kontraŭ kriado de malriĉulo, li ankaŭ vokos k ne estos aŭskultata ^Z; malobeemaj vi estis kontraŭ la Eternulo ^X.

7 Personon, al kiu estas direktata malamika, malfavora ago: li savis Danielon kontraŭ leonoj ^X; kontraŭ tuta kohorto eĉ Herkulo estas malforta ^Z; ŝi levas la bastonon kontraŭ lin ^Z; du kontraŭ unu ^Z; Kaino leviĝis kontraŭ sian fraton k mortigis lin ^X; iri milite kontraŭ iun ^X; ekmarŝi, batali, pafi kontraŭ iun ^Z; ili grandanombre estis kontraŭ mi ^X; la komitato nenion havas kontraŭ Svisujo ^Z; tiu, kiu ne estas kontraŭ ni, estas por ni ^Z; mi ricevis nenian plendon kontraŭ li ^Z; konspiri ^Z, fari juĝan proceson ^Z, murmuri ^X, indigni ^X, malbondiri ^X, boji ^Z kontraŭ iu.

8 Objekton aŭ aferon, al kiu estas direktata malhelpa, defenda, ŝirmanta ago: kuracilo kontraŭ febro; panon vi donis al ili kontraŭ ilia malsato ^Z; kontraŭ malfeliĉoj baro ne ekzistas ^Z; dubo gardas kontraŭ risko ^Z; eĉ kontraŭ pastra prediko troviĝas kritiko ^Z; motivoj parolantaj kontraŭ la enkonduko de […] ^Z; kontraŭ la fakto, ke vi ĉerpis el mia Ekzercaro, mi absolute nenion havas ^Z; (garantii) al E. plenan sendanĝerecon kontraŭ ĉiuj personaj kapricoj ^Z; garantio ^Z, asekuro kontraŭ io; diskuti la «por» k la «kontraŭ»; voĉdoni por aŭ kontraŭ ^Z; eĉ negranda nombro da voĉoj kontraŭ estas jam sufiĉa ^Z. Rim. Ĉar kontraŭ per si mem ne montras direkton, oni povas uzi post ĝi la akuz-on, «kiam estas dezirinde fari diferencon inter la ambaŭ kazoj» ^Z, k akcenti la ideon de movo. ☞ tra, Rim. 1.