PIV 2026 · Artikolo 10660

★movi

Litero M★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 46
  1. movi si/n
  2. mova
  3. movo
  4. movad/o
  5. Esperant/o-movad/o
  6. movad/an/o
  7. movebl/a
  8. movebl/aĵ/o
  9. movebl/ec/o
  10. movec/o
  11. movet/o
  12. moviĝ/i
  13. moviĝ/o
  14. moviĝ/ad/i
  15. moviĝ/ad/o
  16. moviĝ/em/a
  17. moviĝ/em/o
  18. movil/o
  19. movil/ar/o
  20. ampleks/omova
  21. dismovi
  22. dismoviĝ/i
  23. ekmovi
  24. ekmovo
  25. ekmoviĝ/i
  26. elmoviĝ/i
  27. facilmova
  28. facilmovebl/a
  29. formovi
  30. kap1movo
  31. kor1movo
  32. lantamova
  33. libermova
  34. memmova
  35. mikromova
  36. nemovebl/a
  37. nemovebl/aĵ/o
  38. pasmovo
  39. primovad/a
  40. propr/amova
  41. psik/omovo
  42. senmova
  43. senmovig/i
  44. ŝtelmove
  45. trimova
  46. turn/omovi
★ movi tr
1 transigi objekton en alian lokon: movi pecon sur la ŝaktabulo ne movu la tablon Am’, kiu movas sunon kaj la stelojn B veturilo movata de la homa forto, de vaporo, de elektro ili mem ne volas movi ilin ŝarĝojn per sia fingro NT (figurasence) movi ĉielon kaj teron ĉiarimede klopodegi ➞ ĵeti, loki, meti, puŝi, ŝovi.
2 ŝanĝi la pozicion de membro aŭ de parto de korpo aŭ objekto: ili eĉ tute ne movis la buŝon Z li kelkfoje movis sensone la lipojn Z neniu movis flugilon, nek krietis MT li ne plu povis movi la brakon movi la okulojn dekstren
(analoge) la maljuna saliko movis siajn branĉojn en la vento Z se la vento ne movus la branĉojn , oni povus preskaŭ kredi Z
➞ balanci, levi 1, skui, svingi.
3 (figurasence) instigi aŭ agigi iun: pasio lin movas eble tio ĉi plaĉus al la princo kaj movus lin ion fari por nia afero Z la plimulto el la homoj estas movataj de sentoj kaj antaŭjuĝoj
movi sin
1 ŝanĝi la pozicion de sia korpo: li senĉese sin movis B (proprasence kaj figurasence) oni ne povas sin movi laŭ ĉiu vento aparte Z
2 moviĝi:amaso da homoj, kiu vivas kaj sin movas antaŭ niaj okuloj Z ŝipo, kiu sin movas per vaporo FE
mova rilata al mov(ad)o: mova forto Z ➞ kineta.
movo
1 ĉiu aparta ŝanĝo de loko, pozicio aŭ stato: ŝako per movo de la kuriero la movoj de montrilo la movoj de artikita peco pala vizaĝo, sur kiu de tempo al tempo aperadis konvulsiaj movoj kiel de doloro Z per fulma movo ŝi forĵetis la tukon Z per unu sola movo de la piedo (figurasence) la movoj impulsoj de la animo
2 MATE izometrio de spaco al ĝi mem, speciale de eŭklida spaco; tiam ĉiu movo estas kunligaĵo de reflekto, translacio kaj rotacio.
movado
1 movo ripetata aŭ ripetebla, aŭ longedaŭra: ŝi faris movadon per siaj okuloj, ĉar ŝia nuko estis tro rigida por tio Z reŭmatismo malfaciligas al mi la movadon de la dekstra brako ni uzas la akuzativon por montri movadon al ia loko Z
2 serio de diversdirektaj movoj: la strata movado LiZ kiam ili eniris en la urbon, ili trovis ne malpli grandan movadon Z la brown-a movado de partikloj en emulsio ➞ trafiko; kursadi.
3 SOCI tuto de la planita agado de iu organizo aŭ de spontanea agado de neorganizitaj membroj de socio: socia movado la laborista movado li estis la unua, kiu praktike kreis la internacilingvan movadon Z tuj en la komenco de nia movado mi deklaris Z ➞ Esperanto-movado.
4 FIZI translokiĝo de korpo en la spaco: oscila movado flulinia movado de gaso aŭ fluido kiam la vojlinio de ĉiu ero havas nenian abruptan ŝanĝon de direkto, nek kurbojn sur sin mem enfermitajn rekta movado unuforma movado varia movado unuforme akcelata movado la eterna movado de senfine funkcianta maŝino
5 ARME translokiĝo de trupoj: oni anoncas gravajn movadojn de taĉmentoj ĉe la landlimo flanka movado ĉirkaŭira movado ➞ movmilito.
Esperanto-movado ESPO internacia movado 3 por la disvastigo kaj antaŭenigo de Esperanto kiel helplingvo tutmonde: la prezidanto de la Internacia Centra Komitato de la Esperanto-Movado ELa E. Drezen: Analiza historio de Esperanto-movado 1887-1928 (1931) GWa en la Esperanto-movado mia ĉefa okupo estis organizo de eventoj Ko
movadano ESPO aktiva ano de la Esperanto-movado: li estis esperantisto, ne en la senco de movadano, sed uzanto de Esperanto por la kaŭzo de antimilitismo YaS dum jardekoj li estis la plej agema movadano en Islando RE!
movebla tia, ke oni povas ĝin movi: movebla meblo Z
moveblaĵo JURO aĵo, kiun oni povas transloki (mebloj, valorpaperoj k.s.) ➞ nemoveblaĵo.
movebleco eco de io movebla: la movebleco de armeo
moveco eco de korpo, kiu kapablas sin movi: la moveco estas principe la karakterizaĵo de la besta regno
moveto malgranda movo: ŝajnis, ke li levas
La kapon kaj moveton ian faras,
Por ekparoli Z
moviĝi
1 ne resti sur sia loko aŭ en la antaŭa pozicio: eĉ ŝtono verdiĝas, se ĝi longe ne moviĝas Z koro pleniĝas — lango moviĝas Z kvazaŭ centoj da pezaj veturiloj moviĝus sur malfacila kavoplena vojo Z neniu venteto moviĝis Z la boato balanciĝas, ĝi tamen ne moviĝas de sia loko (figurasence) en lia koro moviĝis poetaj pensoj Z ➞ ŝanceliĝi, tremi.
2 movi sin: ĉiuj bestoj, kiuj moviĝas sur la tero MT mi ne kuraĝis moviĝi SŠt ne moviĝi de la seĝo B strato, kie komercaĉante moviĝas servomiena amaso Z
moviĝo ago aŭ stato de io, kio moviĝas: parolante kun sovaĝa moviĝo Z li fariĝis lerta en ĉiuj siaj moviĝoj Z la moviĝo de la branĉoj la moviĝo de la mara hulo
moviĝadi daŭre aŭ ripete moviĝi: la kapo de la arbo moviĝadis Z la plumoj de lia bireto moviĝadis Z (figurasence) kiaj pensoj moviĝadis en la kapo de la virino ? Z
moviĝado ago aŭ stato moviĝadi: la neregula moviĝado de la kandela flamo Z
moviĝema volonte aŭ facile moviĝanta: pintoj moviĝemaj
De l’ densa arbareto Z
la alte amasiĝinta moviĝema sablo Z moviĝema besto B ➞ movplena.
moviĝemo stato de io aŭ iu moviĝema: jona moviĝemo la moviĝemo de lia karaktero B
moviloaparato aŭ rimedo por movi ion. ➞ motoro.
movilaro tuto de la iloj de maŝino aŭ meĥanismo: la movilaro de horloĝo ➞ radoaro.
ampleksomova TEKN ĉe mikroskopo aŭ de alia optika aparato ŝraŭbo uzata por rapide kaj multe movi la tubon. ➞ mikromova.
dismovi movi ion apartigante: la kurtenoj antaŭ la pordo sin dismovis de bloveto de l’ vento Z
dismoviĝi disiĝi per ia movo: la kurtenoj antaŭ la pordo dismoviĝis de bloveto de la vento Z
ekmovi komenci movi ion: Mi ekmovos la ĉielon kaj la teron MT ➞ movkomenca.
ekmovo ago ekmovi: fari la ekmovon ekz. ĉe ŝako
ekmoviĝi komenci moviĝi: la trajno ekmoviĝis la armeo ekmoviĝis (figurasence) tie estis gaja festo, ĝi nur ankoraŭ ne sufiĉe ekmoviĝis Z la pensoj aperas, ili povas ekmoviĝi en nia koro Z
elmoviĝi ekspedicie aŭ migre eliĝi: la Izraelidoj elmoviĝis el la dezerto MT li elmoviĝis kaj venkis Z
facilmova facile moviĝanta: facilmova pantero
facilmovebla facile movebla: (figurasence) ne decas per facilmovebla saĝo komentarii
La sanktan tradicion Z
formovi forigi ion movante: formovu tiujn ŝtonojn for de la vojo
kap1movo movo de la kapo: fari aprobajn kapmovojn al iu Z
kor1movo
1 MEDI movo de la koro.
2 korinklino aŭ alia nemateria sento: la kormovo, kiu lin instigis al Beatrico, similis veran adoradon HVa
lantamova nur malrapide moviĝanta: lantmova maljunulo (analoge) lantmova filmo
libermova havanta la liberecon de siaj movoj.
memmova aŭtomata 1.
mikromova ĉe mikroskopo aŭ de alia optika aparato ŝraŭbo uzata por malrapide kaj tre malmulte movi la tubon.
nemovebla tia, ke oni ne povas ĝin movi: nemovebla fundamento nemovebla instalaĵo
nemoveblaĵo JURO aĵo fiksita kaj ne translokebla: la nemoveblaĵoj en heredaĵo ➞ moveblaĵo.
pasmovo SPOR en piedpilkado movo, per kiu ludanto transdonas la pilkon al alia.
primovada rilata al movado 3, precipe al la Esperanta movado: primovadaj eseoj
propramova rezultanta el propra iniciativo: propramova decido mi propramove volis montri al la mondo esperantista, ke mi ne malaprobas Z
psikomovoPSIK ŝanĝo de stato en la psiko, simila al movo aŭ gesto de la korpo, sed povanta okazi sen fizika esprimo: decido estas psikomovo por pardoni ne sufiĉas diri «mi pardonas», necesas psikomovo, t.e. nova sinteno al la pardonato
senmova tute ne moviĝanta; ne faranta movon: per senmovaj okuloj ŝi rigardis Z akvon senmovan kovras putraĵo Z la virino staris senmove Z
senmovigi malhelpi ion moviĝi: senmovigi pecon ➞ inercio, kojno
ŝtelmove per movoj, kiujn oni penas kaŝi: li ŝtelmove eliris tra la pordon Z
trimova efektiviĝanta per tri movoj: trimova problemo de ŝako
turnomovi KUIR movi saŭcon, miksaĵon k.s. per rondiraj movoj por bone kunmiksi la ingrediencojn. ➞ kirli.