PIV 2026 · Artikolo 12694
1★premi
Derivaĵoj en la artikolo 59
- prema
- preme
- premo
- osmoz/a premo
- premad/o
- premaĵ/o
- premat/ec/o
- premeg/a
- premeg/i
- premiĝ/i
- premil/o
- aeropremo
- ajlopremil/o
- alpremi
- alpremiĝ/i
- butonprema
- citronpremil/o
- ĉirkaŭpremi
- dispremi
- ekpremo
- elpremi
- elpremil/o
- enpremi
- fingr/opremaĵ/o
- forpremi
- interpremi
- interpremad/o
- interpremiĝ/i
- junt/opremil/o
- klavopremo
- kontraŭpremo
- kor1prema
- kor1premi
- kor1premo
- kunpremi
- kunpremo
- kunpremiĝ/i
- kunpremil/o
- lang/opremil/o
- manpremi
- manpremo
- paperpremil/o
- piedpremi
- radi1/adpremo
- rulpremi
- rulpremil/o
- sang/opremo
- subpremi
- subpremo
- subpremad/o
- subpremant/o
- superpremo
- superpremej/o
- tord/elpremi
- trapremi
- trapremil/o
- vaporpremo
- vinpremej/o
- vinpremil/o
1 ★ premi tr
1 apliki forton sur objekton per kontakto, malvastigante la spacon okupatan de ĝi, aŭ puŝante ĝin ĝis senmoviĝo: najbaro ne ĝemas, kiam boto nin premas Z la piedo de vilaĝano sentime premas la kalojn de kortegano Z premi ion sub ŝtono premi du platojn unu kontraŭ la alia premi elektran butonon premi citronon por ricevi la sukon premita viando en la vagono ni estis premataj kiel sardeloj en barelo premi sian kapon per ambaŭ manoj B
2 premi 1 ion por esprimi senton: premi la dentojn pro obstino aŭ doloro ➞ kunpremi B premi la lipojn pro malŝato premi al iu la manon pro ĝentileco aŭ afableco Z li premis ŝin al sia flanko ame
3 (figurasence) ĝeni aŭ suferigi iun aŭ ion kvazaŭ per troa pezo: la dezerta varmego premis lin premas min la laboro premas min la malriĉeco premas min la malsano ekonomia krizo premas ĉiujn naciojn spirito, kiun premas ia fatala neceso Z malfeliĉo komuna estas malpli premanta Z la malsato estis tre premanta en la lando MT premanta spektaklo trovante min ĉiam en tre premita financa situacio Z
(figurasence) zorgo en la koro de homo ĝin premas MT malĝojaj meditoj premis lin B
4 ARME repuŝi iun per superaj rimedoj: ili estas premataj en direkto al la maro Z li premis la malamikojn sub la remparoj de la urbo
5 BIBL tirane aŭ maljuste traktadi iun: premi malriĉulojn MT vidvinon kaj orfon ne premu MT Izrael estis tre premata MT humile venos al vi la filoj de viaj premantoj MT la ĝemado de la terore silentigitaj prematoj Z
preme en prema maniero: teni iun preme je la manoj preme persekuti
premo
1 FIZI kvociento de forto aplikata al surfaco per ties areo: la atmosfera premo premo de mil paskaloj 1 parta premo imaga premo de unu komponanto de gasa miksaĵo ➞ barometro, depresio, piezoelektro.
2 truda influo: mi cedis al la insista premo de kelkaj amikoj Z eĉ la premo de ia granda potenco nun jam ne povus deklini la esperantistaron de ĝia vojo Z sub la premo de tre grandaj malhelpoj eksteraj, ni progresadis tre malrapide Z fari premon sur la komunan opinion Z labori sub alta premo
3 politika aŭ milita kontraŭa agado: de 80 jaroj vi suferas la premon de tiu popolo sub la premo de malamikoj, superaj per la nombro, niaj trupoj regresis je tri kilometroj
osmoza premo FIZI BIOL premo, kiu estiĝas pro diferenco de koncentriteco inter du solvaĵoj, kiujn apartigas duontralasa membrano.
premado longa konstanta premo: pro ia premado de la flanko de la «eminentuloj» Z sub la premado de la mizero se vi forigos el inter vi premadon MT
premaĵo
1 io, kio ekestis kiel rezulto de premo: pavimoj kaj asfalto ne akceptas premaĵojn spurojn facile rekoneblajn CPi
2 FARM medikamento el kunpremita pulvoro, prezentita sub formo de pastelo: premaĵo de aspirino
premateco stato de iu premata de la homoj aŭ okazaĵoj: la forto grandiĝas en premateco Z teruras lin mizero kaj premateco MT vin Li elkondukus el la suferoj en spacon vastan, kie ne ekzistas premateco MT
premega estiganta tre fortan premon: tio faris premegan impreson
premegi tre forte premi: de zorgoj premegata Z
premiĝi iĝi premata: kia terura vido! la koro al mi premiĝas Z
premilo
1 aparato por premi objektojn: premilo por pantalonoj ➞ premmaŝino.
2 aparato, por premi fruktojn k.s.: la premilon mi sola tretis MT premilo por vinberoj premilo por olivoj
aeropremo FIZI la forto de aero (ĉu kunpremita, ĉu ne) sur surfaco, kiun la aero kontaktas; atmosfera premo.
ajlopremilo KUIR aparato por dispremi ajlerojn.
alpremi premi puŝante al io aŭ iu: (proprasence kaj figurasence) alpremi iun al muro Z ŝi alpremis sin al sia patrino Z ŝi alpremis ĝin al sia koro Z
alpremiĝi premi sin kontraŭ io, por okupi kiel eble malplej grandan spacon: li insidas, alpremiĝas MT la infano alpremiĝis al la brusto de la patrino Z ➞ kaŭri.
butonprema efikanta per la simpla premo de butono: butonprema fabriko tute aŭtomata butonprema milito
citronpremilo aparato por elpremi la sukon de citronoj.
ĉirkaŭpremi malvaste teni iun en la brakoj: du blankaj elegantaj manoj ĉirkaŭpremis la manojn de Mario Z (analoge) MEDI ĉirkaŭpremita hernio ➞ brakumi.
dispremi dispecigi ion per premo: mirteloj staris tiel dense, ke oni devis dispremi ilin per la piedoj Z la amasoj vin dispremos per la piedoj Z (figurasence) Mi dispremis popolojn en Mia kolero MT malespero dispremis la patrinon Z ➞ pisti.
ekpremo subita premo: ĉiuj konkure rapidas al la pordo ; tiu aŭ alia ricevas ekpremon Z ➞ puŝo.
elpremi
1 eligi ion per premado: elpremi sukon el oranĝo elpremi akvon el la haroj Z li elpremis el la lano roson, plenan kalikon da akvo MT la restintan sangon de la turto li elpremos ĉe la bazo de la altaro MT la rememoro pri tiuj teruraj momentoj elpremis el la okuloj de la maljunulo du larmojn LiZ (figurasence) elpremi almozon Z
2 premi ion por akiri ion el ĝi: elpremi vinberojn Z elpremi mielĉelojn elpremi spongon WSc
elpremilo rulpremilo 2.
enpremi enigi ion per premado: li enpremis en la manon de la virino malgrandan moneron kaj foriris Z enpremi iun en la teron mortigi Z
fingropremaĵo premaĵo 1 de fingro, cele al identigo: la japana registaro aboliciu la registradon de fingropremaĵoj Mo! ➞ fingrospuro.
forpremi forigi ion per premado: se ili forpremos ĉiun alian projekton krom la mia Z
interpremi du homoj aŭ aferoj premi sin unu al la alia: interpremi la manojn ➞ manpremi
interpremado agado interpremi: regis vigla interpremado de homamaso en foiro Z
interpremiĝi iĝi interpremita: interpremiĝas la ŝafoj blekante G amike interpremiĝantaj manoj BPi
juntopremilo TEKN ilo por kunpremi pecojn; ĝi konsistas el du brakoj, el kiuj unu (foje ŝovebla) estas ofte provizita per ŝraŭbo. ➞ ŝraŭbkrampo.
klavopremo KOMP ago premi klavon aŭ kombinon de klavoj: sekvi ligilon per musklako aŭ klavpremo ➞ fulmoklavo.
kontraŭpremo premo kontraŭa al alia: kontraŭpremo sur piŝto
kor1prema tia, ke ĝi premas la koron (ordinare figurasence): via korprema antaŭmorta kriado Z ➞ kortuŝa.
kor1premi tr premi ies koron (ordinare figurasence): malgaja kaj korpremata , ŝi iom revigliĝadis ekvidante la patrinon Z korpremanta vidaĵo Z ➞ kortuŝi.
kor1premo malĝojo, timo aŭ kordoloro:neesprimebla korpremo ŝin atakis ĉe ekvido de rekonataj fantomoj Z ekscelencoj portis orajn vazojn; oni certe povis ricevi korpremon pro la soleneco Z
kunpremi
1 premi ion de du kontraŭaj flankoj: en la konvulsie kunpremita mano Z ĉapelo, kiu povis esti kunpremata Z kunpremi la pugnojn ĉiun pugnon aparte
2 premi du aŭ pliajn aferojn unu al la alia(j): la bluiĝintaj lipoj de la virino estis forte kunpremitaj Z li kunpremis la dentojn kaj ne ĉagreniĝis B li ekregis sin denove kaj ekparolis tra kunpremitaj dentoj LiZ ➞ pregi.
3 FIZI agi sur korpo tiel, ke ĝia volumeno malpliiĝas: kunpremi la aeron
kunpremo FIZI streĉo, kiu kunpremas korpon: rezisto de fosto al kunpremo ➞ flekso, tiro, tondo, tordo.
kunpremiĝi iĝi kunpremita: la palaj lipoj kunpremiĝis Z la knabineto kunpremiĝinte sidis antaŭ la kameno Z
kunpremilo motoro kun pumpilo por kunpremi gason. ➞ kompresoro.
langopremilo MEDI longa mallarĝa plato, per kiu oni premas ies langon malsupren por pli facile ekzameni ties buŝon aŭ gorĝon.
manpremi tr aŭ kun fari manpremon: ni manpremis kaj ĝisis CRo la direktoro manpremis kun li SSz li iris de unu al alia kaj kore manpremis ĉiun HLu
manpremo gesto, per kiu du personoj salutas sin, interpremante al si la manojn: etendi la manon por manpremo Z la frataj popoloj de Danujo kaj Svedujo salutas sin reciproke per amika manpremo Z
paperpremilo peza objekto, eventuale arta, kiun oni metas sur paperojn, por ke ili ne malordiĝu aŭ disflugu.
piedpremi treti: kiel potfaristo piedpremas argilon MT liaj soldatoj piedpremadis la grenon sur la kampo Z (figurasence) ribelo de virina fiereco, kiu sentas sin piedpremata Z
radi1adpremo FIZI premo estigata de la efiko de sorbo aŭ reflekto de radiado.
rulpremi premi ion per rulado: ili rulpremis la paston tro maldike Z rulpremi gazonon
rulpremilo
1 VETU motorveturilo kun larĝaj pezaj tamburoj, por glatigi kaj malmoligi la supraĵon de konstruata strato.
2 TEKN aparato por elpremi akvon el lavitaĵoj, ĝenerale konsistanta el du kaŭĉukaj cilindroj kaj mankranko. Sin. elpremilo.
3 KUIR rulknedilo: la servantinoj per siaj rulpremiloj rulpremis la paston Z
sangopremo premo de sango en difinita vaskulo kaj en difinita fazo de la kora kuntiro.
subpremi
1 per potenco aŭ aŭtoritato severe limigi iun en ties kapablo libere agi, esprimiĝi aŭ disvolviĝi: subpremi ribelon subpremi fremdan genton ➞ sufoki.
2 cedigi aŭ obeigi ion per morala premo: oni ne povas subpremi tiun bezonon subpremi sian pasion
3 kaŝe malebligi esprimon de sia propra emocio aŭ sinteno: rideto, kiu, subpremata kaj retenata, tamen ne volis morti Z ŝi povis ekvidi en liaj okuloj tiom da subpremata ĉagrenego, kiom da kolero HLu la eldiro de la lasta vorto montris, ke ŝi malfacile subpremis ekkoleriĝon HLu
subpremo, subpremado ago subpremi: nacia kaj ekonomia subpremo EDr subpremo de la Esperanto-Movado ULi
subpremanto
1 iu, kiu subpremas: nek indas nek endas rakonti historiojn el la vidpunkto de la subpremantoj MRi
superpremo premo supera al la atmosfera.
superpremejo METE kontraŭciklono.
tordelpremi tr eligi ion per tordo: ni deprenis la malsekajn vestojn, tordelpremis la akvon Z ➞ vringi.
trapremilo KUIR ilo por kaĉigi per premado: trapremilo por legomoj
vaporpremo premo de la vaporo en vapormaŝino.
vinpremejo
1 granda kuvo aŭ kavo, en kiu oni dispremis vinberojn por ricevi sukon: oni devigas ilin treti en vinpremejoj MT viaj vestoj estas ruĝaj kiel ĉe tretanto en vinpremejo MT
2 loko, kie estas vinpremilo.
vinpremilo aparato, kiu eligas sub premo la sukon de vinberoj.