PIV · 11050
★nombr/o
★nombr/o
1 ∆ Elemento de unu el la nombrosistemoj, nome entjera nombro (…, −2, −1, 0, 1, 2, …), racionala nombro (kvociento de entjeroj), reela nombro (limeso de racionalaj nombroj), aŭ kompleksa nombro (nombro en la formo a + ib kun a k b reelaj): para, nepara, nombro; kunmetita nombro (Sin. neprimo). ☞ numero, frakcio, primo. ➞ cifero, imaginara, kardinala, proporcio (ora).
2 Unu el tiaj nombroj, uzata por mencii kvanton: ni ĉiuj estas nur en la nombro de okdek Z; tia estis la kalkulita nombro de la Izraelidoj: sescent unu mil sepcent tridek X; la Eternulo multigu vin miloble kontraŭ via nuna nombro X; en la gimnaziojn oni akceptas la hebreojn nur en la nombro de 3−5 procentoj Z; ĉu vi sciis, kiel granda estos la nombro de viaj tagoj? X; senfina estas la nombro de la stultuloj; tio faros rondan nombron (sen frakcio, aŭ finiĝanta per unu aŭ pluraj nuloj); granda nombro da demandoj.
3 Λ Deklinacia aŭ konjugacia formo de iu vorto, montranta, ke ĝi rilatas aŭ al unu aŭ al pluraj realaĵoj. ☞ singularo, dualo, pluralo. ➞ numeralo.
Nombroj ב La kvara libro de Pentateŭko.
volviĝa nombro Vd volvi.
nombra. Rilata al la nombro(j): nombraj signoj, nomoj; tio estas nur nombra demando.
nombri (tr)
1 Difini per nombroj la sumon de objektoj aŭ personoj: se mi nombros la glasojn […] Z; ŝafoj k bovoj, kiujn oni ne povas nombri nek kalkuli pro ilia granda multeco X; oni nombris en la lando plurajn milionojn da senlaboruloj; noktoj turmentaj estas nombritaj al mi X.
2 Enteni, enhavi ian nombron da unuoj: nia societo nombras preskaŭ 300 membrojn; libro nombranta 600 paĝojn. ☞ enkalkuli.
3 Ⓣ (pp aparato) Mezuri per nombroj la kvanton de fluo aŭ la unuojn de ripetiĝanta fenomeno k adicii ilin: oportuna nombrilo por nombri la paŝojn.
nombrado
1 Ago de iu, kiu nombras: fari nombradon de grego.
2 Maniero nombri: la E-a nombrado.
nombrebla
1 Tia, ke oni povas ĝin nombri: homoj, moneroj, leteroj estas nombreblaj aferoj.
2 Λ (pp subst.) Reprezentanta aĵojn, kiujn oni povas nombri (ekz. «dio», «monero», «frukto»).
nombrilo, nombradilo Ⓣ Aparato konsistanta el mezurilo k el kalkulmekanismo, kiu montras per nombroj la rezulton de la mezurado dum determinita tempo: akvonombrilo (nombras per kubmetroj); Gejger-nombrilo (detektas k nombras la partiklojn elsendatajn de radioaktiva korpo). ☞ kalkulilo.
nombrono. Frakcio: li estas saĝa, li povas kalkuli en la kapo kun nombronoj Z.
nombronomo, nombrovorto. Ĉiu vorto, kiu servas por nombri, ekz. nul, dek, cent, miliono k.a.: la nombronomoj ordaj Z, fundamentaj Z.
elnombri. Precize kalkuli la nombron de anoj en homgrupo, gento, popolo ks, aŭ de elementoj en aro, kolekto ks.
dunombraj, trinombraj, kvarnombraj …
n-nombraj 🍁 (pp floroj) Kun 2, 3, 4… n sepaloj, 2, 3, 4… n petaloj k plejofte 2-, 3-, 4-… n-dividebla nombro de stamenoj k de karpeloj.
multnombra, multanombra. Grandnombra.
multenombra (ark.)
1 = multnombra: kiu aŭdis la multenombrajn parolojn k diskutojn Z; eĉ se iliaj virtoj estas puraj k multenombraj Z.
2 Plurala: finiĝo de substantivo multenombra Z.
multenombro Z (ark.) Pluralo.
nenombrebla
1 Tia, ke oni ne povas ĝin nombri.
2 Λ Reprezentanta aĵon, kiun oni ne povas nombri (ekz. «mono», «oro», «glacio»).
sennombra. Tiel multa, ke oni ne povas kalkuli la kvanton: ŝi rigardis la sennombrajn malgrandajn ŝtonojn sur la bordo Z. ☞ nekalkulebla.
supernombra. Estanta super la normala nombro: supernombra pasaĝero, oficisto.
★ununombro (ark.) Singularo.
acidnombro (en oleo- k grasindustrio) Nombro, indikanta, kiom da ml da unumolara solvaĵo de potaso (KOH) estas bezonataj por neŭtrigi la grasajn acidojn de 1 g da graso aŭ oleo.
atomnombro = atomnumero.
fadennombrilo. Forta lupeo, aranĝita por ebligi la nombradon de la fadenoj en teksaĵo.
grandnombra, grandanombra. Enhavanta grandan nombron da elementoj: la juna paro ricevis grandnombran idaron Z; grandnombra familianaro Z, popolo X; grandanombraj brutaroj Z.
indicnombro 📈 Nombro, kiu esprimas la mezan ŝanĝon en aro da variabloj, ekz. prezoj; kutime unu jaro estas elektita kiel bazo, k la indicnombro por ĝi estas metita egala al 100. ☞ vivkosta indico.
instrukcinombrilo 💻 Dateningo en komputilo, kiu tenas la adreson de la instrukcio plenumota. ☞ regilo.
kvantumnombro ☐ Nombro, karakterizanta specifan kvantumstaton.
meznombro, ★mezonombro ∆ Nombro, kiu estas iel tipa por tuta aro da nombroj, nome, se la aro estas finia kun n elementoj: aritmetika meznombro (la sumo de la nombroj dividita per n); geometria meznombro (la n-a radiko de la produto de la nombroj, se pozitivaj); harmona meznombro (la inverso de la aritmetika meznombro de la inversaj nombroj). ☞ mezvaloro, mediano, duilo.
oktannombro. Mezuro de la kvalito de benzino kompare kun pura izooktano (2,2,4-trimetilpentano), kiu havas la valoron 100, k heptano kun valoro 0.