PIV 2026 · Artikolo 4265

★fali

Litero F★ Fundamenta

Derivaĵoj en la artikolo 46
  1. falo
  2. falad/o
  3. falaĵ/o
  4. faleg/i
  5. faleg/o
  6. falem/a
  7. falet/i
  8. falet/o
  9. falig/i
  10. falil/o
  11. akv/ofalo
  12. akv/ofalar/o
  13. Niagar/a Akv/ofalar/o
  14. akv/o/transfalig/il/o
  15. alfali
  16. datfalo
  17. defali
  18. defalo
  19. defalaĵ/o
  20. defalem/a
  21. disfali
  22. disfalo
  23. disfalig/i
  24. elfali
  25. elfalig/i
  26. enfali
  27. enfalil/o
  28. enfaluj/o
  29. folifalo
  30. forfali
  31. glitfali
  32. kurz/ofalo
  33. neĝfalo
  34. neĝ/ofalo
  35. ovolfalo
  36. refali
  37. rok1falaĵ/o
  38. rulfali
  39. subfali
  40. ŝraŭbfali
  41. tensifalo
  42. terfalo
  43. terenfalo
  44. trafali
  45. uterfalo
  46. veter/disfalo
★ fali ntr
1 rapide moviĝi de supre malsupren pro manko de subteno:
a kiel tuto: la laboristo falis de ŝtupetaro la laboristo falis de la tegmento ne falas frukto malproksime de l’ arbo Z kiam stelo falas, tiam unu animo leviĝas al Dio Z se la ĉielo falus al tero Z falis el mano, prenu satano Z pluvo falis Z neĝo falis Z fali en kaptilon Z fali en kavon MT fali en foson Z la kato falis sur siaj piedoj restis staranta post la falo (analoge) falas perlo el koliero falas folioj el arbo falas haroj el ies kapo falas dentoj de infano (figurasence) la suno jam falas Z ➞ sinki.
b nur parte, dum la cetero restas fiksita: lasi fali sian robon lasi fali la velon ŝtrumpoj falis sur liajn kalkanojn haroj falantaj sur la frunton Z la kurteno falas Z lasi fali la manojn proprasence kaj figurasence: perdi la kuraĝon Z la rigardo falis sur florojn kaj pentraĵojn Z
(figurasence) la radioj de la suno falis rekte sur ĝin Z la nokto jam falas noktiĝas B
2 ĉesi stari sur sia bazo pro perdo de ekvilibro: fali genue Z fali svene Z fali en sveno Z ŝi falis sur seĝon Z muta la bela Sara falis en la brakojn de la rabeno Z ili falu dorsen MT multaj blinduloj falis super tiu ĉi ŝtono Z ŝi falis al sia fratino sur la kolon amike brakumis ŝin Z fali ĉe ies genuoj fali sur iun kun glavo malamike ĵeti sin kontraŭ iu li falis sub la radojn de vagonaro FE se la arbo falis, ĉiu branĉon derompas Z falas statuo falas domo al ruinoj ➞ disfali.
3 suferi metaforan ŝanĝiĝon:
a per malpliiĝo de iu mezuro: falas la barometro falas la termometro la temperaturo konstante falas malpliiĝas falas la lumo falas la febro Z falas la prezo Z nova streĉiĝo de la momente falinta energio Z
b transirante de pli bona al pli malbona stato: fali en malfeliĉon MT fali en mizeron fali en malesperon fali en danĝeron fali en malfavoron Z fali en timon Z fali en pekon MT fali en malsanon fali en deklamadon li ofte falis en mediton la tuta lando falis en la manojn de la malamikoj falinton ĉiu atakas Z fali de malforto fali de malsato kiel malalten mi falis! Z falinta malvirtiĝinta virino lia komedio falis malsukcesis ➞ dekadenci, fiaski, malprosperi.
c ĉesante vivi aŭ ekzisti: vi falis, kiel oni falas de krimuloj MT kiel falis la herooj! MT ni inter popoloj la murojn detruos, kaj ili falos por ĉiam Z fortikaĵo falis urboj falis MT la entrepreno falis tiu teorio falis tia modo falis la ministraro falis devis eksiĝi tiuj fortoj devis fali senforte sub la malamika potenco de la malkapableco Z la Roma Imperio falis iom post iom ĉiuj miaj esperoj falis lia tuta libertinismo falis antaŭ la vereco de l’ fakto B se ni dekliniĝus de nia disciplina vojo kaj lasus fali Esperanton Z
➞ perei, malaperi, ruiniĝi, abismo.
4 ricevi ian direkton aŭ celon (ofte pri malfeliĉaĵo): mizero falis sur lin insultoj falis sur min MT malbono falis sur ŝin teruro falis sur nin MT sur lian verton falos lia krimo MT profunda dormo falis sur lin la pesto falis sur la landon mia broŝuro falis en la manojn de eldonisto, kiu tuj post la publikigo fermis sian magazenon Z la pliboneco de Esperanto antaŭ Volapük falas al ĉiu en la okulojn Z l’ elekto falos
Sur Fortinbrason Z
loto falis sur lin sur vin falas la ŝarĝo sur vin falas tasko sur vin falas devo zorgi pri tio
(analoge) la akcento falas en la hungara lingvo ĉiam sur la unuan silabon Pasko ĉi-jare falas en Marton
➞ akiri, akcepti, bati 1, frapi, ricevi, trafi.
falo movo de iu aŭ io falanta:
1
a rajdi sur ĉevalo oni ne lernas sen falo Z la falo de la folioj FIZI la libera falo de korpo sub influo de gravito
b falo de la krepusko FIZI falo de potencialo katoda falo
2 eĉ kvar piedoj de ĉevalo ĝin ne savas de falo Z alta muro, kies falo estos neatendita MT
3
a fiereco venas antaŭ la falo Z altiĝas malvirtuloj, sed virtuloj vidos ilian falon MT vestita kiel Evo antaŭ la falo Z
b la falo de Jeriĥo falo de ŝiaj plej karaj esperoj Z
falado daŭranta falo: la kompatinda anserknabino en sia falado etendis la manojn, por trovi apogon Z
falaĵo maso falinta (tero, folioj, rokpecoj ktp). ➞ rokfalaĵo.
falegi subite aŭ forte fali: li sentas, kvazaŭ li falegas en senfinan malplenon Z
falego subita aŭ forta falo: la falego de subminita citadelo la falegon minacanta kamentubo (kiu kliniĝis ĉiam pli kaj pli) Z
falema
1 ne stabila: en malnovega, senluma kaj falema domaĉo SEn
2 ZOOL defalema 2.
3 BOTA falfolia.
faleti
1 iomete fali: la mona vendosumo faletis el € 101 632 en 2010 al € 100 160 OBu
2 (arĥaismo) = stumbli 1: se iu iras dum la nokto, li faletas NT en tagmezo ni faletas kiel en krepusko MT
faleto
1 malgranda falo: la regula aperado de Pola Esperantisto kaj REGo eble kaŭzos faleton de la abonantaro ankaŭ en Pollando kaj Ruslando OE
faligi fari, ke iu aŭ io falu:
1
a vento faligas la kaŝtanojn (figurasence) ĉiu nesingarda vorto, kiun vi faligis, kaj kiu vundis la koron Z
b faligi la ankron kinino rapide faligas la febron
2 unu hako kverkon ne faligas Z timo faligas en reton MT Saul prenis sian glavon kaj faligis sin sur ĝin MT
3
a li faligas malvirtulojn en malbonon MT la daŭra sekeco faligis la agrikulturon en krizon multajn ŝi vundis kaj faligis MT
b li faligas ĝian fortan fortikaĵon MT Esperanto faligos la lingvobarojn
4 la Eternulo faligis profundan dormon sur la homon MT por ke vi ne faligu anatemon sur la tendaron de Izrael MT MATE faligi ortanton sur ➞ delasi, pluvigi, renversi, ŝanceli.
falilo kaŭzo de falo:
1 (proprasence) kaŝita en la tero estas lia falilo MT
2 (figurasence) pentu , por ke la malbonagoj ne estu por vi falilo MT li estos kaptilo kaj falilo por la loĝantoj de Jerusalem MT ➞ ruino, tento.
akvofalo GEOG daŭra fluo de rivera aŭ laga akvo ĉe krutaĵo: falakvo signifas pli la falantan akvon mem, akvofalo signifas pli la lokon de falado Z oni vidas altan akvofalon, kiu fontas el glaĉero WSc ➞ kaskado, katarakto 2.
akvofalaro grupo aŭ serio de akvofaloj.
Niagara Akvofalaro GEOG aro de tri grandaj akvofaloj ĉe la landlimo inter Usono kaj Kanado. Niagara FallsChutes Niagara
akvotransfaligilo akvobaraĵo, sur aŭ super kiu superflua akvo povas transflui el kanalo aŭ baseno.
alfali atingi falante: FIZI la alfalanta lumo estas reflektata kaj refraktata la loto alfalis al la pastro
datfalo dato, je kiu oni devas pagi ŝuldon, plenumi devontigon k.s. ➞ maturiĝo, tempolimo.
defali
1 fiksiĝinta korpo fali de supre: defalas dentoj defalas skvamoj kelkaj kolektis la defalintajn foliojn petalojn de rozoj Z
2 fali de pli bona stato al pli malbona: defali de siaj esperoj lasi defali siajn pretendojn Z la prospero de la regno rapide defalis defalintaj anĝeloj defalintaj knabinoj ➞ degeneri, degradiĝi, dekadenci, devojiĝi; sitelo.
3 (arĥaismo) = forlasi (ribele): kiam ilia prudento ekprotestis, ili devis tute defali de ĉia religio Z Moab defalis de Izrael post la morto de Aĥab MT la Izraelidoj ne defalis de la Eternulo MT revenu, defalintaj infanoj MT
defalo ago de iu aŭ io defalanta; stato de iu aŭ io defalinta: tiu urbo ribeladis kaj tumultoj kaj defaloj estis farataj en ĝi MT kia defalo! Z
defalaĵo
1 pecetoj el materialo, kiuj ĉe prilaborado (tornado, rabotado, fajlado ktp) falas teren, senkonsidere pri tio, ĉu oni povas ree uzi ilin aŭ ne: defalaĵo de altranĉita paperbloko feraj defalaĵoj
2 forĵetindaĵo. ➞ rubo 4.
defalema
1 inklina al defalo: tiu popolo havas koron defaleman kaj neobeeman MT
2 ZOOL dento, korno, flugilo ktp periode aŭ normale defalanta. Sin. decidua 1, falema 2. ➞ efemera 1, kaduka.
3 BOTA falfolia.
disfali
1 diseriĝante fali: montetoj disfalas, kvazaŭ skuitaj de tertremo Z de guto post guto disfalas granito Z la kadavro jam disfalis al polvo
2 diseriĝante ruiniĝi aŭ perei: ŝia klereco estas nur ludilo, kiu disfalas kiel tute sentaŭga putraĵo Z la regno de Aleksandro disfalis post lia morto en lokajn reĝlandojn
disfalo ago disfali, aŭ la rezulto de tiu ago: gardi la lingvon de pereiga disfalo je diversaj dialektoj Z fendo en muro, minacanta disfalon MT disfalo de bankrotinta societo
disfaligi igi ion disfali: disfaligi ilian semon inter la popoloj MT
elfali eliĝante fali: la blankaj haroj al ŝi elfalis Z nuksoj venis, kiam dentoj elfalis Z elfalis el ŝia buŝo multego da diamantoj FE
elfaligi faligi el io: ŝi samtempe elfaligas el la mano unu el la nemultaj iloj de laborakirado, kiujn ŝi fidis Z mi elfaligos la glavon el lia mano MT
enfali
1 fali en ion profundan: enfali en kavon enfali en truon enfali en riveron vi ankaŭ baldaŭ enfalu en kaptilon, ke mi povu al vi pagi en la sama maniero! Z lupo kaptas, sed li ankaŭ enfalas Z
(figurasence) kiel do, efektive, ni tiel enfalis? estis trompitaj Z certe ne! Mi jam unu fojon enfalis Z
2 fali en malbonan staton: virinoj, kies blankaj manoj montras devenon el alia socia sfero ol tiu, en kiun ili enfalis Z enfali en malsanon Z enfali en mizeron Z enfali en malesperon Z enfali en danĝeron Z enfali en ftizon Z enfali en deklamadon Z
3 supraĵo malsupreniĝi pro nesufiĉa subteno: la enfalinta mino enfalintaj okuloj Z mortpala enfalinta vizaĝo Z enfalinta brusto B
4 rapide sin ĵeti: kun bestega bruo ili enfalas en la ĉelojn de la fratinoj! Z la knaboj tumulte enfalis en la salonon
enfalilo falilo.
enfalujo truo en la tero tiel aranĝita, ke besto aŭ malamiko tien falas surprizite.
folifalo defalo de folioj.
forfali fali kaj malaperi aŭ perei: mi pensis pri tiuj miloj da kadavroj forfalintaj sur la batalkampo la esperojn de mia vivo mi devis vidi forfali en la abismon Z forfalas la malbeno Z MATE (figurasence) komuna faktoro de la du membroj de ekvacio forfalas
glitfali fali pro glito: la reĝido glitfaladis sur la malseka herbo Z
kurzofalo falo de la kurzo: la kurzofalo de la rupio MD la efikoj de la kurzofalo povas sentiĝi ankoraŭ dum kelkaj jaroj MD
neĝfalo, neĝofalo METE falo de neĝo: facila neĝfalo kovris la malpurajn stratojn FSz la loĝantoj kutimas al malvarma kaj neĝa klimato. Tamen ĉi-jare granda neĝofalo surprizis eĉ ilin KaY
ovolfalo ZOOL ovolado.
refali
1 denove fali: refali en la rutinon refali en la malnovan ŝovinismon refali en la malmolan realecon refali en la pekon la kluba vivo refalis en staton de vegeto MalR
2 (arĥaismo) malantaŭen fali: mortpale refalanta en sian seĝon Z
rok1falaĵo falinta maso el rokfragmentoj.
rulfali fali ruliĝante:li rulfalas laŭ ŝtuparo BVa rulfalanta ŝtono B
subfali
1 fleksiĝi aŭ malleviĝi sub io tro peza: la branĉoj subfalis sub la neĝo
2 ne kapabli kontraŭstari al; cedi al; esti subpremita aŭ venkita de: li subfalis sub la malfeliĉo ĉu ĉiu el ili ne povis iam subfali al tia sorto ? Z la kompanio devas ŝpari, por ne subfali sub la konkurantojn HGK
ŝraŭbfali AVIA aviadilo iri malsupren en kontinua (kaj ofte nevola) helico kun atakangulo pli granda ol la staŭla angulo.
tensifalo ELEK la diferenco de elektra potencialo laŭlonge de konduktilo aŭ en aparato, tra kiu pasas kurento.
terfalo defalo de amaso da tero, el monto ktp.
terenfalo falo de tereno kaj ties rezulto.
trafali tr fali tra io: la papero disŝiriĝis, kaj la stana soldato trafalis Z la ŝelo de la tero estas fortika, ni ne trafalas ĝin Z
uterfalo MEDI ptozo de utero. Sin. uteroptozo.
veterdisfalo disfalo de ŝtonoj kaj grundo sur la tera surfaco pro la efiko de diversaj veteraj fenomenoj, inkluzive de varmo, akvo, glacio, vento kaj atmosferaj ĥemiaĵoj. ➞ regolito.