PIV 2026 · Artikolo 11085
★nova
Derivaĵoj en la artikolo 22
★ nova
1 antaŭe ne ekzistanta, aŭ ne konata, aŭ ne spertita; unuafoje farita, elpensita, enkondukita, aŭdita aŭ malkovrita: kiam vi ekparolis, ni atendis aŭdi ion novan FE novaj, ĝis nun ne konataj pensoj atakis la kapon de la juna virino Z la uzado de «h» anstataŭ supersigno ne estas io nova Z kiamaniere enkonduki tiujn 100 novajn vortojn? Z alvenis nova lernanto en nian klason la edziĝa soleno estos en la nova preĝejo FE la Nova Mondo Ameriko
2 ankoraŭ ne (aŭ nur malmulte) uzata; ne difektita aŭ senvalorigita de la uzateco: viaj ŝuoj estas tute novaj! oni volas, ke ĉio nun estu nova! Z amu domon novan Z ili donadis al li okazon montri siajn novajn vestojn Z aĉeti novan meblaron en tiu nova grundo la plantoj fortike kreskas
(figurasence) tiu antikva poemo estas por mi ĉiam nova plezuroj ĉiam novaj
3 nutraĵo plej freŝdate elkreskinta, alportita aŭ produktita en la jaro: novaj terpomoj novaj pizoj novaj legomoj nova vino ➞ mosto NT nova rizo ➞ frumatura, konservaĵo, pasintjara, juna, verda.
4 aperanta post aliaĵo, kiun ĝi anstataŭas kun iom da simileco: nova balailo bone balaas Z oni ĵus elektis novan prezidanton ĉiun jaron la membroj ricevas por siaj pagoj novajn akciojn Z la nova eldono de la lernolibro Z la okuloj sekvas kun intereso la novan epizodon de la granda epopeo de lia vivo Z en la krono, kiu ornamas lian gajan kapon, elkreskas nova folio de laŭro Z la nova jaro Z la nova luno B
5 aperanta post aliaĵo, de kiu ĝi distingiĝas per sentebla ŝanĝiĝo aŭ klare diferenca karaktero: provi laboron sur nova kampo Z devas naskiĝi nova ĉielo kaj nova tero Z novaj sinjoroj, — novaj moroj Z malnova afero en nova livero Z jen novaj sciigoj pri la skandalo Mi donos al vi koron novan, kaj spiriton novan Mi metos en vin MT vi surmetis la novan homon NT la Nova Testamento Z jen la nova moraleco! la nova diplomatio la nova romano la nova modo la nova virino la nova ondo en la filmarto la novaj riĉuloj
nove en nova maniero: tute nove vestita la nove veninta gasto nove rikoltita rizo
nov prefikso kun la sencoj de nova 1, nova 4 kaj nova 5. ➞ Nov-Jorko, Nov-Meksiko, Nov-Orleano, Nov-Zelando, Novlando; novplatonismo, novedzo, novedzino.
novaĵo
1 io ĵus okazinta: ĉirkaŭe estis tro multe da novaĵo por rigardi Z
2 io freŝe sciigita: jam de longe mi ne ricevis novaĵojn pri li kiam ili trovas en nia gazeto multajn konsolajn novaĵojn, ili ekkrias Z ➞ novaĵgrupo, novaĵlegilo.
3 io unuafoje aperanta: tiu maŝino estas vera novaĵo de la nuna jaro ni proponas tre gravan novaĵon Z
novaĵeto konciza informeto en periodaĵo.
noveca
1 havanta novajn ecojn; noviga 2: temas pri noveca, konsumpreta manĝaĵo CCa noveca medikamento kontraŭ hemoroidoj JCM li faris saĝan, intensan, brilan kaj novecan kampanjon MD ne ĉiu nova aparato estas noveca ➞ novspeca, novstila.
2 (malofte) havanta ecojn de io nova; kvazaŭ nova; ŝajne nova: io tre malnova povas esti ankoraŭ noveca, se oni ĝin bone traktis kaj flegis ➞ juneca.
3 (malofte) rilata al noveco: noveca grado grado de noveco: kiel nova io estas
noveco eco de io nova: ĝui la freŝan novecon de la printempo la noveco de tiu stilo ne kompensas ĝian malbelecon
novega tute nova: la steloj aspektis tute novegaj Z
noviga
1 rilata al novigo: lia ĵurnalismo estis revolucia, noviga, unika kaj timata IFa
2 estanta novigo 2: novigaj edukaj projektoj PBa la verkinto proponas novigan, precizan kalendaron WKl ni parolas pri noviga, revolucia ideo kiel internacia lingvo FMr
novigi igi ion nova; ŝanĝi ion al nova formo: mi novigis nur tiujn vortojn aŭ formojn, kiuj prezentas maloportunaĵon Z spiriton fidelan novigu en mi MT novigi modon novigi stilon novigi la kongreson PBa multaj deziras novigi la rutinajn esprimojn RMo ➞ refreŝigi, renovigi.
novigo
1 ago novigi: mi elektis por novigo nur tiujn lingvajn formojn, kiuj montriĝis kiel postulantaj plibonigon Z
2 tute nova afero (ekz. ideo, metodo, aparato aŭ evento), kiun oni elpensas kaj enkondukas en la mondon: dum la 20a jarcento, jen nova serio da novigoj: elektraj motoroj anstataŭis la vapormaŝinojn, RRo ideoj por pliaj novigoj en la venontaj kongresoj MFe la eŭropa komisionano pri esplorado, scienco kaj novigo CCa
novismo
1 vorto aŭ esprimo, kiu antaŭe ne estis uzata: jen arĥaismoj, jen novismoj CDe multaj malaprobas la novismon «diĝita» OE Sin. neologismo.
2 tendenco de iu, kiu ĉiam volas novigi kaj preferas la plej novajn aferojn. ➞ snobo.
novulo iu, kiu nove ekfaras, ekpraktikas aŭ ekspertas ion: en la lernejo de la praktiko de vivo Marta estis novulino Z ➞ novico.
denove plian fojon: se viro forigas sian edzinon, kaj ŝi edziniĝas kun alia viro, ĉu li tiam povas reveni al ŝi denove? MT estus feliĉo kaj beno, se li denove ricevus sian sanon Z ŝi ekridis denove Z ŝi denove silentiĝis Z ili rapide forlasis la arbaron, trapasis la erikejon kaj denove senvojan arbaron Z la denove feliĉa domo Z ŝia spirito denove estis ĵetita en la maltrankvilecon Z ĉiam denove venas al ni en la kapon la kanto Z ➞ ankoraŭfoje, ree; plu, ripeti.
malnova
1 jam delonge ekzistanta aŭ konata: tio estas malnova traduko tio estas malnova tradicio tio estas malnova veraĵo la estontaj esperantistoj krom la novaj formoj lernos ankaŭ la malnovajn Z la Malnova Mondo Eŭropo-Azio-Afriko malnova amiko Z
2 difektita aŭ senvalorigita de longa uzateco: malnovaj ĉapeloj Z la nigra vesto de Marta aspektis bonorda, sed malnova Z la du malnovaj lamaj seĝoj Z peko malnova perdas pekecon Z
3 antaŭa kaj anstataŭita de iu aŭ io iom samspeca: la malnova kasisto la malnova urbodomo la malnova preĝejo
4 malsamspeca ol la plej freŝdata: dato laŭ la tiama malnova stilo en la rusa kalendaro Z la malnovaj moroj en la bona malnova tempo Z formeti la malnovan homon NT
malnovaĵo io malnova: bazaro de malnovaĵoj Z
malnoveco eco de io malnova: la malnoveco de kaduka domo la malnoveco de eluzitaj ŝuoj ➞ antikveco, maljuneco; eksmoda.
renovigi
1 igi ion nova aŭ simila al nova: Vi renovigas la vizaĝon de la tero MT renovigi la fasadon de domo unu malnova signo ankoraŭ staras, ĉiam renovigata Z renovigi pentraĵon ho vi paradiza birdo, ĉiucentjare renovigata, en flamoj naskata kaj en flamoj mortanta Z renovigita de la bapto
(figurasence) renovigi ies teruron renovigi suspektojn renovigi la Oran Tempaĝon
➞ refreŝigi, rekrei, revivigi, ripari.2 denove validigi, plenumi aŭ fari ion: la pagoj estas renovigataj en Januaro de ĉiu jaro Z renovigi aliancon renovigi kontrakton renovigi siajn ĵurpromesojn renovigi atakon kontraŭ la malamikaj pozicioj mi volas renovigi speciale kaj persone al vi tiun dankon Z ➞ rekomenci, ripeti.
3 anstataŭigi ion per io nova kaj samspeca: la ampoloj de la lustro devas esti renovigataj regule renovigi la akvon de florvazoj renovigi la pneŭmatikojn de sia aŭto, la renovigo de ŝiaj mebloj estis plia ŝtupo en ŝia vivo ➞ ŝanĝi.
renoviĝi iĝi nova aŭ simila al nova: via juneco renoviĝas kiel ĉe aglo MT nia interna homo renoviĝas tagon post tago NT
renoviĝo ago renoviĝi: ĉe la renoviĝo de la jaro Z
ret1novaĵo, ret1-novaĵo KOMP
1 novaĵo publikigita en la Interreto: HK tiel fariĝas la tria regula fonto de ret-novaĵoj por La Ondo apud Interredaktore kaj Gazetaraj komunikoj de UEA
2 publike legebla mesaĝo en la komputila reto ① 8 Usenet, kun diversaj novaĵgrupoj, kies mesaĝoj estas kopiataj inter novaĵoserviloj kaj konsultataj per novaĵlegilo.
➞ afiŝo, bultenejo, dissendolisto.