★pied/o

1 ❤ (pes) Ekstrema, artikigita parto de: a) la gambo de homo k simio; b) la membroj de aliaj vertebruloj, servanta por stari k paŝi: la maldikaj piedoj de arabaj ĉevaloj ^Z; senlace la cikonio staris sur unu piedo ^Z; kuiri porkajn piedojn; simioj havas kaptokapablajn piedojn; suferi je la piedoj; pro arteriosklerozo k manko de pulso en la piedoj ^Z; havi platajn piedojn (kun nenormale platiĝinta planda volbo); armita de la kapo ĝis piedoj ^Z; mi jam lavis miajn piedojn ^X; etendi siajn piedojn konforme al la litkovrilo ^Z (pf: ne elspezi pli, ol oni posedas); mi sidas sur seĝo k tenas la piedojn sur benketo ^Z; (f) lia animo forkuris en la pinton de la piedo ^Z (li preskaŭ svenis pro teruro). ☞ instepo, kalkano, maleolo, plando, mano. ➞ piedartiko, piedflegi, piediri, piedpinto, piedteno.

2 Tiu sama korpoparto, rigardata kiel servanta por sin movi: ŝi ne veturis, ŝi uzis siajn proprajn piedojn ^Z; li forpelis siajn piedojn ^Z (forkuris); danci antaŭ iu sur piedoj k manoj ^Z; sur la fingroj de la piedoj li aliris al la pordo ^Z; se vi retenos vian piedon en sabato ^X (ne marŝos); sur Lia irejo forte teniĝas mia piedo ^X. ☞ spuro.

3 Tiu sama korpoparto, rigardata kiel servanta por stari: ŝi apenaŭ povis teni sin sur la piedoj ^Z; stari kun ambaŭ piedoj sur la tero (pf: ne lasi sin trompi de iluzioj); stariĝi sur fortaj piedoj en la mondo ^Z; esti sur la piedoj ^Z (leviĝinta; f: tute sana k agpova); atingi grundon firman sub la piedoj ^Z; perdi la grundon sub la piedoj; stari per unu piedo en la tombo ^Z; foriri kun la piedoj antaŭe (esti enterigota); havi piedojn el argilo ^X (esti falema).

4 Tiu sama korpoparto, rigardata kiel simbolo de potenco: metu viajn piedojn sur la kolojn de ĉi tiuj reĝoj ^X; li metas gentojn sub niajn piedojn ^X; la polvon de viaj piedoj ili lekos ^X; ŝi ĵetis sin al la piedoj de sia edzo ^Z; ili regalas per la piedo (bato) la mizerulon ^Z.

5 🍁 ♉ Analoga subtenanta k/aŭ movanta parto de iaj bestoj k plantoj: la piedo de molusko, de boleto. ☞ stipo 2.

6 Analoga parto, sur kiu staras meblo, aparato aŭ alia objekto: ĉirkaŭ la piedo de la tablo ^Z; la kato kuŝis inter la piedoj de la brakseĝo; la forno sur siaj kvar feraj piedoj ^Z; glaseto kun ligna piedo ^Z.

7 Malsupra parto de io: ĉe la piedo de la monto, de la muro; la sablo en la piedo de la Sfinkso ^Z; ĉe la piedo de la paĝo; ∆ la piedo de ortanto strekita el punkto al kurbo (sekcopunkto kun la kurbo). ☞ bazo.

8 ♧ En la greka k latina metrikoj, la plej malgranda versero, uzata kiel mezurunuo.

9 ♧ Versero, minimume dusilaba, prezentanta facile memoreblan kombinon de unu forta k de unu aŭ pluraj malfortaj silaboj: trokea, anapesta piedo. ☞ metro.