1 ★ don/i tr 1 meti
ion en ies posedon:
a forlasi al iu la posedon
de io, nenion ricevante interŝanĝe:
doni panon al la malsataj MT donu al la birdoj akvon FE li donis al mi teon kun sukero FE ĉio, kion oni povus doni dote al fraŭlino FE donu al mi speson! Dio donis, Dio prenis Z ne donu kaj ne boju Z doni al iu manĝi kaj trinki Z ➞ donaci.
b cedi ion interŝanĝe: doni ovon, por ricevi bovon Z fremdlando objekton por speso donas Z oni donas nenion por nenio doni sian sangon doni sian vivon por sia patrujo mi donos mian tranĉilon kontraŭ via fajfilo doni al iu salajron mian ĉiutagan panon Esperanto al mi neniam donis nek donos Z
c havigi al iu ion, kion oni produktis: ŝafo donas sian lanon Z ŝi donis du filojn al la edzo al feliĉulo eĉ koko donas ovojn Z tiu bovino ne donas lakton afero, kiu donas profiton la longe dormintaj semoj komencis doni la unuajn trunketojn Z
2 meti
ion sub ies disponon:
a forlasi al iu personon: doni al iu sian filinon kiel edzinon ŝi donis sin al li
b prezenti aŭ proponi ion al iu por uzo: doni al iu libron por legi doni al iu sian liton doni al iu azilon doni al iu teni ion Z al leono ne donu la manon FE doni al iu sanktan akvon konsilojn ĉiu donas Z doni garantion Z doni helpon Z doni ekzemplon Z doni signon de vivo Z doni al iu leteron doni al iu komision doni la tonon Z doni sian opinion Z doni promeson Z doni la pruvojn pri io Z doni tempon por io Z doni la okazon ion fari Z doni la liberecon al popolo Z doni leĝojn al popolo Z doni sian voĉon Z doni ordonon MT doni instrukciojn MT doni signojn per la okuloj MT en la donita okazo Z nur senvivaj objektoj donis por tio la materialon Z
c produkti, rezultigi aŭ estigi ion: doni rezultaton Z doni sankcion Z tiuj formoj donus nun grandan konfuzon Z tia elparolado donas nenian malkompreniĝon Z se simila lingvo eĉ povus esti iam finita, ĝi nenion donus Z la domo donas vidon al la maro lampo, kiu donas mildan lumon pordo donanta aliron al la strato la analizo donas jenajn ciferojn
ĉ meti en ies manojn ion, kion oni konfidas aŭ komisias: doni leteron portotan doni al iu laboron aŭ taskon por fari doni al si iun celon
3 sentigi al iu la efikon
de io:
a fari ion agrablan aŭ malagrablan al iu: doni al iu kareson doni al iu kison Z doni al iu benon Z doni al iu vangofrapon Z mi donos al vi frapon sur la nazon Z doni al iu la baton de morto Z doni al iu piedon en la postaĵon doni okazigi balojn Z doni festenon Z doni al iu siajn zorgojn doni al iu bedaŭrojn doni lecionon de moroj Z doni laŭdon Z doni mallaŭdon doni bonan impreson Z
b agi sur iun, modifante ties staton: kio al unu donas forton, al alia donas morton Z kapturniĝo, kiun donas la odoro de kadavraĵo Z tio donos al vi sanon Z tio donos al vi plezuron MT malsato donas spriton Z unueco donas fortecon Z tio donas apetiton tio donas febron tio donas zorgojn tio donas ĝenon doni titolon al verko doni sian nomon al batalo kolero pravecon ne donas Z
dono ago doni kaj ties rezulto: tio estas dono de Dio MT ju pli da donoj, des pli da amikoj Z ĉia dono estas bono Z
donad/o agado de donanto: donado de almozoj neniam malriĉigas Z
donaĵ/o io donita aŭ donata: ĉiu bona donaĵo kaj ĉiu perfekta donaco estas de supre, malsuprenvenante de la Patro de lumoj NT ni ambaŭ ŝovis nian donaĵon en la manon de la alia, kaj mi formetis la ŝian sub mian zonon ALö
donant/o 1 iu, kiu donas: oni ne povas koni la donanton de anonimaj donacoj FK
donit/aĵ/o 1 SCIEkono, eksplicite esprimita aŭ ne, havebla por solvi problemon aŭ prilabori informon:
bibliografia donitaĵo AZe veteraj donitaĵoj medicinaj donitaĵoj objektive registri donitaĵojn akiri donitaĵojn per eksperimento ➞ datumo, statistiko.
2 FILO tio, kio enestas en la menso antaŭ ĉia pensago:
la senperaj donitaĵoj de la konscio aldona uzata aŭ rigardata kiel aldono: aldona demando OE aldona gusto Z aldona kosto RPi
aldone krome, cetere aŭ plie:
la reĝo promesis donaci al li la vivon kaj aldone la oran ĉevalon B ĝi konsistas el naŭ morfemoj kaj aldone du fanditaj fleksioj JWe kaj aldone, ni denove povas mencii la ateston de Homero DBr aldone al krom aŭ apud: aldone al ĉio la forno estis tiel forte hejtita, ke ĝi estis arderuĝa Z aldone al la Internacia Lingvo estas uzata ankaŭ la nacia ULi
aldoni 1 doni
ion pli ol tio, kion oni jam donis:
la Eternulo aldonos al mi alian filon MT aldonu nenion al via respondo por la formado de la multenombro oni aldonas la finiĝon «j» Z aldoni iom da acido al la miksaĵo KEMI aldoni hidrogenon al nesaturita kombinaĵo aldono 1 ago aldoni: tion ĉi montras la aldono de la sufikso de aktiveco Z
2 aldonaĵo: Aldono al la Fundamento FA
aldonaĵ/o 1 io aldonita: bonaj noktaj aldonaĵoj al programo estas trankvilaj koncertetoj Ko
2 KEMI substanco donita al alia, por plibonigi ties ecojn:
kontraŭdetonacia aldonaĵo al benzino aldoniĝ/i iĝi aldonita: tagoj aldoniĝis al tagoj, kaj nenio ŝanĝiĝis al tiuj tradukantoj aldoniĝis novaj rekrutoj TCa
aldonit/a 1 donita plie aŭ krome: en la malgranda vortareto (aldonita al la lernolibro) Z
2 (
arĥaismo) donanta sian tutan atenton aŭ koron al iu aŭ io.
➞ sindona.
aldonit/ec/o (
arĥaismo) eco de io
aldonita 2:
fervora aldoniteco al Esperanto mi rekomendas al via princa moŝto mian aldonitecon Z almozodonant/o iu, kiu donas almozo(j)n: sur la ŝultroj de almozdonantoj Z
almozodonem/a ema doni almozojn.
amdonant/in/o virino, kiu amas iun, kiu ne estas ŝia edzo:
ni havis iun Jakelinon , kiu ne volis esti amdonantino de duko Z ➞ amorantino, konkubino, kromvirino.
arĝent/odona roko aŭ mineralo enhavanta ekstrakteblan
arĝenton:
arĝentodona grundo disdoni doni ion dise al pluraj: nobelo promesojn disdonas Z ŝi disdonas porciojn al siaj servantinoj MT disdoni la kartojn al la ludantoj
disdono ago de iu, kiu disdonas: fari la disdonon disdono de diplomoj al kursfinintoj OE malavara disdono de pardonoj CPi la Nova Disdono ekonomia kaj sociala programo de la usona registaro, 1933
ekzempl/odona donanta bonan ekzemplon.
eldoni 1 doni iun aŭ ion elen: li kondamnis ilin, eldonis ilin al buĉado MT se ĉerka tono, kiun li eldonis, povis esti prenata por rido Z
2 publikigi kaj aranĝi la vendadon
de verko:
ĉiu povas nun mem eldoni ĉiajn necesajn verkojn Z multaj petas, ke mi komencu eldonadi la adresarojn de la «promesintoj» Z vortaroj eldonitaj de la firmo Esperanto Verlag Z ➞ editori, redakti.
eldono 1 ago eldoni: li ekĝemis kaj parolis al si mem, kiel post la eldono de ia juĝo mortiga FK unua tago: enprizoniĝo , eldono de la tolaĵo, disdono de ĉeloj HGK oni jam povus komenci la eldonon de plenaj vortaroj Z
2 aro de ekzempleroj de verko publikigitaj je la sama tempo kaj kun precize la sama enhavo:
la unua eldono de la diritaj vortaroj estis redaktita de mi Z eldono de glumarko en 80.000 ekzempleroj ILa populara eldono luksa eldono (analoge) cifereca eldono ➞ eldonkvanto.
eldonad/o ago eldonadi: la eldonado de la ceteraj kajeroj nun jam tial ne estas bezona Z
eldonaĵ/o eldonita libro aŭ revuo:
vere belaspekta kaj preskaŭ perfekte kompostita eldonaĵo DBr Jarlibro de UEA estas sendube la plej konsultata perioda eldonaĵo en nia lingvo OE eldonej/o eldona firmao: la eldonejo Stafeto
eldonist/o tiu, kiu profesie eldonadas verkojn: mi serĉas ian bonhavan eldoniston Z ĉiu eldonisto donas ja al sia kolektanto la dekan ekzempleron senpage Z
elektrondonant/o KEMI reduktanto.
energiodona donanta
energion:
energidona substanco energidona trinkaĵo energidona rememoro esperodona esperiga:
li donas al malriĉaj esperdonaj junuloj la eblon studi Z febr/odona MEDI tia, ke ĝi estigas
febron.
fordoni 1 tute kaj definitive doni ion: mi senigas min nun je ĉiaj personaj privilegioj, kaj fordonas ilin tute al la publiko Z pli bone estas havon fordoni, ol kun homoj malpaci Z fordoni anseron, por ricevi paseron Z
2 lasi ion karan perdiĝi; oferi ion: Aleĉjo senŝanceliĝe fordonus kelke da jaroj de sia vivo, por povi ŝin vidi Z se muso nur unu truon disponas, ĝi baldaŭ la vivon fordonas Z vi fordonas nin por formanĝo, kiel ŝafojn MT
3 (figurasence) plene kaj tute dediĉi iun, plej ofte sin: se mi ne estus hebreo, tiam mi povus min fordoni al mia revo Z tiuj, kiuj leviĝas frue matene, por fordoni sin al drinkado MT
fordono ago de iu, kiu fordonas: la fordono de la Adresaro al Hachette estis nur komplezo de mia flanko Z
fordoniĝ/i iĝi fordonita: ŝi kun plena amo fordoniĝis al la objekto de sia laborado Z
fort/odona fortiga:
la infano manĝis kun apetito bone preparitan kaj fortodonan manĝon Z frajt/odonant/o iu, kiu lue donas transportilon.
frukt/odona tia, ke ĝi donas multe da
fruktoj:
fruktodona tero B fruktodona arbo (figurasence) por ke la diskutado estu trankvila, matura kaj fruktodona Z Sin. frukta 2, fruktoporta.
garantiodoni tr doni
ion kiel garantiaĵon:
sur garantidonitaj vestoj ili kuŝas MT ➞ hipoteki, lombardi 1.
inter/aldoni meti ion en la interspacojn.
konidiodona produktanta
konidiojn:
konididona ĉelo leĝodona, leĝ/odona kreanta leĝo(j)n aŭ havanta la aŭtoritaton tion fari: la leĝodona povo OE la leĝdona potenco ekzistu iaj modeloj, leĝdonaj por ĉiuj Z institucio , kies decido estus leĝdona Z
leĝodoni ntr JURO prepari kaj alpreni leĝojn.
Sin. leĝfari.
leĝodonant/o iu, kiu leĝdonas: la volo de la leĝdonanto estas malklare esprimita (figurasence) la plej grava leĝdonanto estas la uzado Z
lu1doni luigi:
oni ludonas tiajn apartamentojn por nur unu semajno CPi metalodona liveranta
metalon:
metaldona grundo metaldona erco monodona tia, ke el ĝi oni povas tiri profiton: mondona ofico mondona entrepreno tiu afiŝo signis la komencon de mondona kariero CPi avantaĝoj de la mondonaj ŝtatfunkcioj JBd
naturdono talento donita de la naturo:
la intuicio, tiu alta kaj malofta naturdono Z ➞ naturdoto.
oferdoni fordoni ion kiel oferon: pri centmil rubloj vi ĝin trompas, kaj poste vi oferdonas dudek arŝinojn Z neniu viro kaj neniu virino faru plue laboraĵon, por oferdoni al la sanktejo MT oferdonu oferojn piajn MT
oferdono dono de ofero(j):
mi ĝis nun maljuste ŝin Dianon senigis De la antikvaj decaj oferdonoj Z fali kiel sanga oferdono Z (figurasence) fari en Esperanto ŝanĝojn, por fari savantan oferdonon al la dio de malpaco Z oleodona liveranta
oleon:
oledonaj plantoj oledonaj fruktoj pan1odona donanta
panon:
pandona okupo (figurasence) vi estas alkatenita, sed al pandona arbo! Z per/voĉdona farita per
voĉdono:
oficiala pervoĉdona decido Z pest/odona transdonanta aŭ alportanta
peston.
profit/odona,
profitdona tia, ke ĝi donas profiton:
profitdona metio ILa profitodona privata sektoro EGv ne eblas atendi, ke ĉi tiu kongreso estu profitdona Ko ➞ lukra.
prunt/edoni tr doni
ion prunte:
ĉu vi ne havas iom da mono por pruntedoni al mi ? Z mi ne pruntedonis procentege MT pruntedoni kontraŭ garantiaĵo pruntedoni por mallonga tempo Sin. aldoni, prunti 1.
prunt/edono ago de iu, kiu pruntedonas: mi provu peti de tiu ĉi poŝtestro pruntedonon Z
redoni 1 doni returne al la doninto
ion, kion oni ricevis:
li ankoraŭ ne povis redoni la pruntitan monon redoni saluton Z redoni bondezirojn Z vi amas preni, amu redoni Z ➞ reciproki, repagi.
2 doni
ion rekompence:
Li redonas al homo laŭ liaj faroj MT ➞ repagi.
3 puni per la sama ago, kiu kaŭzis la originalan suferon aŭ vundon: mi redonos al vi ĉiujn ofendojn viajn se ni ne povas redoni la ricevitan vangofrapon, ni almenaŭ ne humiliĝu ULi
4 kopii aŭ reprodukti
ion:
la portreto ĝuste redonas lian fizionomion lia stilo redonas lian karakteron redoni en la traduko la penson de la aŭtoro ILa Sin. transdoni 4.
➞ speguli.
redono 1 reciprokado: redono de salut’ kaj bondeziroj Z
2 repago: tio ĉi estas redono! Z
re/eldono nova eldono de verko: mi donis mian konsenton por reeldono de la verko Z
semodona BOTA planto liveranta
semon.
si/ndona,
si/ndonem/a preta servi ĉiuokaze al iu aŭ io, ne zorgante pri sia intereso:
ofte amiko estas pli sindona ol frato MT energia kaj sindona dudek-jara laborado Z ➞ sinoferema.
si/ndono ago aŭ eco de
sindona persono:
la sindono de Zamenhof al Esperanto estas admirinda kulturi la flamon de homara sindono kaj espero ULi (figurasence) ĉiuj kune ekkaptis la refrenon por kanti kun ĝuo kaj sindono dediĉante sin al la partopreno RSc ➞ sinofero.
si/ndonem/o emo esti sindona: estus malfacile renkontebla sindonemo pli plena ol tiu de HVa des pli danka mi estas pro via fratina sindonemo HLu
transdoni 1 doni al iu
ion, kion oni ricevis de alia:
transdoni diron MT transdoni bienonla botelo havis en si transdonotan sekretan leteron Z ➞ komuniki 3.
2 BIOL enkorpigi
genon aŭ genojn de unu ĉelo (ĝenerale bakteria) al alia per transinfekta viruso.
➞ transformado, transgena.
3 meti iun sub ies potencon: Dio transdonis hodiaŭ vian malamikon en viajn manojn MT kiam mi min pafmortigos, oni vin transdonos al la juĝo Z
transdono ago transdoni, aŭ ties rezulto: dokumento de transdono Z
transdonebl/a kapabla esti transdonita:
transdonebla rento transdonebla malsano Ko ➞ kontaĝa.
vertiĝodona,
vertiĝ/odona tiel alta, ke ĝi povas doni
vertiĝon:
vertiĝodona centra altaĵo SLa (figurasence) la vertiĝodona kresko de nia publika ŝuldo MD vivodona, viv/odona viviga: la vivdona blua «oro» akvo EGv la vivodona forto de la sunradioj Z
voĉdoni tr aŭ ntresprimi sian opinion pri diskutata demando:
voĉdoni por la unua propono poste ĝi estos diskutata kaj nur poste ĝi estos regule voĉdonata Z ĉiun mature pripensitan kaj orde voĉdonitan decidon de la Lingva Komitato mi akceptos sendispute Z ➞ baloti.
voĉdono 1 ago de voĉdonantoj: kiam mi proponis la voĉdonon, mi profunde kredis, ke 10,000,000 voĉoj estos kolektitaj Z ŝanĝo en la Statuto povas nur okazi per ĝenerala voĉdono de ĉiuj membroj ELa
2 voĉo 4:
krei fantoman eksteran malamikon por gajni voĉdonojn de patriotaj civitanoj SMa voĉdonad/o voĉdono 1:
decidon faros per voĉdonado nur la membroj de la Komitato Z la aranĝo de regula voĉdonado Z prezenti al voĉdonado Z voĉdonado per aplaŭdoj voĉdonado per sido-staro voĉdonado per kartolevo voĉdonado per manlevo voĉdonado per koloraj globoj voĉdonado per sekretaj balotiloj ➞ balotado; prefera, voĉdonrajto.
voĉdonant/o iu, kiu voĉdonas: la kongresanoj elektas inter si la necesan nombron da voĉdonantoj Z multaj voĉdonantoj senvalorigis siajn balotilojn GMa
voĉdonig/i 1 igi iun voĉdoni: Esperanta PEN eĉ voĉdonigas legantojn de sia revuo pri la ideala kandidato Ko
2 okazigi voĉdonon pri io: la prezidanto tuj voĉdonigis la proponon ILa
voĉdonil/o balotilo:
dekono de la voĉdoniloj estis nevalidaj RRo en ses grandaj skatoloj kolektiĝis voĉdoniloj MFe